Τότε που σέρναν τα σκυλιά με τα λουκάνικα

Κυκλοφορεί στο YouTube ένα βίντεο όπου ο stand up κωμικός Λάμπρος Φισφής ρωτάει παιδιά ηλικίας από πέντε έως οκτώ, περίπου, ετών αν ήταν καλύτερη, για την Ελλάδα, η εποχή του Περικλή ή του ΠΑΣΟΚ. Τα παιδιά πριμοδοτούν ΠΑΣΟΚ. Οταν ρωτάει κάποιο από αυτά ποιος ήταν ο αρχηγός του, παίρνει την απάντηση «Ο βασιλιάς». Και στην ερώτηση «Γιατί ήταν καλή η εποχή ΠΑΣΟΚ;» τα παιδιά απαντούν «Γιατί είχαμε πολλά λεφτά». Πιθανότατα το βίντεο να έχει μονταριστεί. Πάντως αυτό που βλέπουμε δεν πρέπει να απέχει και πολύ από την πραγματικότητα. Το ΠΑΣΟΚ είναι σίγουρα ένα πολύ δυνατό brand. Μόνο που το brand – δεν αναφέρομαι στο σημερινό ΚΙΝΑΛ – έχει γραφικοποιηθεί τα τελευταία χρόνια.

Ανήκω στη «γενιά ΠΑΣΟΚ». Θυμάμαι πώς έτρεχα να προλάβω εκείνο το καλοκαίρι να βγάλω τα χαρτιά μου, ώστε να ψηφίσω, για πρώτη φορά, στις 18 Οκτωβρίου 1981 (στη φωτογραφία του χαμένου πια εκλογικού μου βιβλιαρίου είμαι με βρεγμένα μαλλιά, πήγα στο φωτογραφείο κατευθείαν από τη θάλασσα). Σαράντα χρόνια μετά, οι περισσότεροι έχουμε μετακινηθεί – αν μέναμε στην ίδια θέση θα είχαμε μουδιάσει. Ωστόσο αυτή η γραφικοποίηση δεν μου αρέσει. Ακόμη και αν οι νεαροί οπαδοί του Κινήματος, που συνήθως την πυροδοτούν, θεωρούν ότι έτσι το brand διατηρεί την επικοινωνιακή του δύναμη. «ΠΑΣΟΚ αλήτης και Σταύρος Βαρθαλίτης» σου λέει ο άλλος για τον 24χρονο νικητή του «Masterchef». Μπορεί και να έχουν δίκιο. Μπορεί εγώ να μεγάλωσα. Μπορεί, ύστερα από τόσα χρόνια, η αντανάκλαση των γεγονότων να είναι πιο σημαντική από τα ίδια τα γεγονότα.

Το ΠΑΣΟΚ δεν είναι μόνο το μάτσο με τα πεντοχίλιαρα που σταθεροποιεί – στη viral φωτογραφία – το τραπέζι. Δεν είναι το «Με το ΠΑΣΟΚ τέτοια ώρα ξεκινούσαμε για τα μπουζούκια» ούτε η εποχή που οι τριήμερες αργίες γίνονταν εβδομάδες. Δεν είναι τα πορτ κλε και οι κούπες με τον πράσινο ήλιο. Ούτε το μεσσιανικό «ΠΑΣΟΚ σώσε μας». Ούτε το κλαμπ «Αλλαγή», τα Σίβας, το φουσκωτό με τη σημαία του κόμματος που προσαράζει σε παραλία της Μυκόνου. Ούτε η προφητική ερμηνεία του τραγουδιού «Πού ν’ τα χρόνια που ξηγιόμαστε αλάνικα, τότε που σέρναν τα σκυλιά με τα λουκάνικα». Εντάξει είναι όλα αυτά αλλά όχι μόνο αυτά.

Δεν είναι μόνο η Ρίτα Σακελλαρίου. Είναι και το Πάρτι του Κηλαηδόνη στη Βουλιαγμένη και το Rock Festival που, το 1985, ταρακούνησε την Αθήνα. Ναι, το ΠΑΣΟΚ εξέθρεψε τον λαϊκισμό αλλά συνέπεσε, έστω και τυχαία, με τη μεγάλη έξοδο από τη βαλκανική, εθνική, οικογενειακή, προσωπική μας εσωστρέφεια. Γι’ αυτό με ενοχλεί η γραφικοποίησή του – εκτός πάλι κι αν αυτό που με ενοχλεί είναι η γραφικοποίηση των νιάτων μου.

ΥΓ.: Σκέψεις με αφορμή την επέτειο θανάτου του Ανδρέα Παπανδρέου. Παρόλο που 32 χρόνια μετά δεν έχω κατασταλάξει αν εκείνο το νεύμα στη Δήμητρα Λιάνη, στη σκάλα του αεροπλάνου, ήταν επανάσταση, ιπποτισμός ή κουτσαβακισμός. Μπορεί και τα τρία μαζί.