Το (άγνωστο) δεύτερο κύμα

Ο κορωνοϊός δεν είναι μόνο αόρατος εχθρός, αλλά εν πολλοίς και άγνωστος. Είναι αρκετά όσα δεν γνωρίζουμε ακόμα για την προέλευση, τη μεταδοτικότητα, την εποχικότητα, την ανοσία, την παθογένεια, τον ρόλο της ηλικίας, τις μεταλλάξεις, καθώς και για τις διαφορές που παρατηρούνται από χώρα σε χώρα και από περιοχή σε περιοχή, αλλά και για την έκταση της επιδημίας λόγω πολλών ασυμπτωματικών κρουσμάτων (ο Ro που γνωρίζουμε αφορά τον ρυθμό μετάδοσης και όχι την έκταση της επιδημίας).

Η ύπαρξη άγνωστου αριθμού ασυμπτωματικών κρουσμάτων καθιστά επισφαλείς τις έμμεσες εκτιμήσεις, γι’ αυτό και πρέπει να είμαστε ιδιαίτερα επιφυλακτικοί στις προβλέψεις και πολύ προσεκτικοί στους χειρισμούς. Αρκετές προβλέψεις μέχρι σήμερα διαψεύστηκαν. Αλλες δυστυχώς, όπως η αρχική πεποίθηση ότι δεν θα προέκυπτε πανδημία, και άλλες ευτυχώς, όπως αποδεικνύεται από το ότι η κορύφωση της επιδημίας και το σβήσιμο του πρώτου επιδημικού κύματος στη χώρα μας ήρθε δύο με τρεις εβδομάδες νωρίτερα από τις αρχικές εκτιμήσεις.

Υπάρχουν, βέβαια, και πιο αξιόπιστες προβλέψεις που στηρίζονται σε γεγονότα. Προβλέπαμε ότι θα έχουμε έξαρση των κρουσμάτων με τη χαλάρωση των μέτρων, όχι μόνο γιατί είναι αναμενόμενο να μολυνθούν περισσότερα άτομα βγαίνοντας από τον περιορισμό στο σπίτι και συναντώντας τον ιό στην κοινότητα, αλλά και γιατί αυξημένα κρούσματα παρουσιάστηκαν σε χώρες που προηγήθηκαν από εμάς στη χαλάρωση των μέτρων.

Η έκταση που θα λάβει η ήδη παρατηρούμενη έξαρση των κρουσμάτων θα εξαρτηθεί βασικά από δυο παράγοντες. Πρώτον, από τον βαθμό τήρησης των μέτρων. Δεύτερον, από τη δυνατότητα της Πολιτείας, και κυρίως του ΕΟΔΥ, να συνεχίζει να αντιμετωπίζει αποτελεσματικά τις τοπικές εστίες αναζωπύρωσης, με άμεση απομόνωση των κρουσμάτων και έγκαιρη ιχνηλάτηση των επαφών τους.

Τα πιο επικίνδυνα από τα φαινόμενα ανυπακοής είναι οι συνωστισμοί στους ανοικτούς χώρους. Σε περίπτωση μολύνσεων, θα είναι εξαιρετικά δύσκολο να εντοπιστούν και να ταυτοποιηθούν τυχόν κρούσματα και οι επαφές τους, προκειμένου να ελεγχθούν και να απομονωθούν. Πολύ περισσότερο εάν πρόκειται για νέους, που είναι πιο κινητικοί και πιο ασυμπτωματικοί. Αλλά και οι συνωστισμοί σε δημόσιες υπηρεσίες και μέσα μεταφοράς, οι κλειστές δομές (που πρέπει να ελέγχονται συστηματικά), καθώς και η μειωμένη χρήση της μάσκας, αποτελούν επιπρόσθετες αιτίες ανησυχίας.

Σε ό,τι αφορά τον τουρισμό, ασφαλώς και θα υπάρξουν εισαγόμενα κρούσματα, αλλά ο κίνδυνος είναι σαφώς μικρότερος απ’ ό,τι εκείνος λόγω συνωστισμού σε ανοικτούς χώρους. Οσοι τουρίστες εκδηλώσουν συμπτώματα θα μπορέσουν να αντιμετωπιστούν με τα κατάλληλα μέτρα, αρκεί βέβαια να μην τους δοθεί η δυνατότητα παρουσίας σε χώρους συνωστισμού. Εξ ου και η εξέλιξη της επιδημίας στη χώρα μας θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από την ικανότητα της Πολιτείας να αποτρέψει τέτοιου είδους συναθροίσεις.

Για όλους αυτούς τους λόγους, και από τη στιγμή που δεν μπορεί να προβλεφθεί ούτε η αυστηρή τήρηση των μέτρων από τους πολίτες, ούτε η δυνατότητα της Πολιτείας να τα επιβάλλει σε περίπτωση που αυξηθούν οι παραβάτες, είναι παρακινδυνευμένη κάθε πρόβλεψη για το αν και πότε θα υπάρξει δεύτερο κύμα στη χώρα μας. Προς το παρόν η νόσος είναι ενδημική, με σποραδικά κρούσματα. Εύκολα, όμως, μπορεί να ξαναγίνει επιδημική μέχρι να υπάρξει αποτελεσματικό εμβόλιο.

Ο Γιάννης Τούντας είναι καθηγητής Κοινωνικής και Προληπτικής Ιατρικής