Τα επαγγέλματα στη μετά Covid-19 εποχή

Αλλαγές, σε παγκόσμιο επίπεδο, στην αγορά εργασίας αλλά και στα προγράμματα σπουδών των ΑΕΙ έφερε η πανδημία του κορωνοϊού που πλήττει την υφήλιο. Οι κρίσεις άλλωστε αφήνουν πάντα «αποτυπώματα». Και αυτά περνούν στις επόμενες γενιές μέσα από τη διδασκαλία στα αμφιθέατρα, που άλλωστε έχει σκοπό να εκπαιδεύσει μια νέα γενιά πολιτών, ώστε να είναι προετοιμασμένοι για τα πιθανά «βάρη» του μέλλοντος.

Στο μάθημα του Daniel E. Lieberman, του καθηγητή Εξελικτικής Βιολογίας του Ανθρώπου και κατόχου της έδρας βιολογικών επιστημών Edwin M. Lerner στο Χάρβαρντ των ΗΠΑ, ο νέος ιός και η πορεία του αποτέλεσαν την παράδοση ενός μαθήματος που εξελίχθηκε σε «πραγματικό χρόνο», με αποτέλεσμα ο ίδιος να αναζητεί τρόπο να ενσωματώσει την εμπειρία του σε μόνιμη βάση στα προγράμματα σπουδών που παραδίδει. Και δεν είναι ο μόνος. Οι καθηγητές του Χάρβαρντ είναι ήδη στα πρώτα στάδια της οργάνωσης ενός νέου προγράμματος σπουδών ειδικά για τον κορωνοϊό, το οποίο θα είναι μέρος του «κοινού πτυχίου» που δίνουν οι επιστήμες των βιοτεχνολογιών (σε μια συνεργασία των Τμημάτων Τεχνών και Επιστημών, Ιατρικής Σχολής, Σχολών Διοίκησης και Σχολών Βιολογίας, Βλαστικών Κυττάρων).

«Επαγγελματικό ισοζύγιο». Η ίδια συζήτηση έχει ξεκινήσει και σε άλλα ανώτατα ιδρύματα διαμορφώνοντας το «επαγγελματικό ισοζύγιο» των επόμενων ετών.

«Ο πραγματικός αντίκτυπος της πανδημίας θα ξετυλίγεται σταδιακά καθώς, επί της ουσίας, τώρα αρχίζουν να αναδύονται εντονότερα οι επιπτώσεις σε όλους τους κλάδους, αλλά αναμένεται να αποτυπωθούν σταδιακά σε ακόμα περισσότερους, όπως για παράδειγμα ο τουρισμός, η αεροπορική βιομηχανία κ.λπ.» λέει στα «ΝΕΑ» ο σύμβουλος σταδιοδρομίας Χρήστος Ταουσάνης.

Σύμφωνα με τη Διεθνή Ενωση Εργασίας, μόνο για τους επόμενους μήνες, κινδυνεύουν να χαθούν περίπου 200 εκατ. θέσεις εργασίας. Το Ινστιτούτο Ifo του Μονάχου, σε δημοσίευμα της DW, προβλέπει για τη Γερμανία την απώλεια ενός εκατομμυρίου θέσεων εργασίας, ενώ στην αντίπερα όχθη του Ατλαντικού τα πράγματα μοιάζουν ακόμη χειρότερα εάν εξετάσουμε σχετικές μελέτες που αναφέρουν σχεδόν 20 εκατομμύρια χαμένες θέσεις εργασίας στον αμερικανικό ιδιωτικό τομέα.

Παράλληλα «ο μετασχηματισμός της εργασίας σε τηλεργασία ή εξ αποστάσεως εργασία δημιουργεί νέα δεδομένα, πολλά και εύλογα ερωτήματα αλλά και αντιδράσεις» λέει ο Ταουσάνης. «Σε γενικές γραμμές είναι ελάχιστοι αυτοί οι οποίοι μπορούν με ασφάλεια να ορίσουν με βεβαιότητα τον σχετικό αντίκτυπο της πανδημίας στην αγορά εργασίας, και μάλιστα από τοπική σε τοπική οικονομία. Για παράδειγμα, στη χώρα μας, η απώλεια των θέσεων εργασίας στον τουριστικό και επισιτιστικό κλάδο αναμένεται – αναλογικά – να είναι σημαντικά μεγαλύτερη από πολλές άλλες χώρες για τους ευνόητους λόγους που όλοι γνωρίζουμε».

Πάντως είναι αρκετές οι ειδικότητες σε διάφορους κλάδους όπου μπορούμε να αναμένουμε θετικότερους δείκτες απασχόλησης από ό,τι στο παρελθόν. Για παράδειγμα, ένα από τα ελάχιστα θετικά δεδομένα που προέκυψαν λόγω πανδημίας είναι να καταδειχθούν έντονα ο σημαντικός ρόλος και η συμβολή του υγειονομικού – ιατρικού – νοσηλευτικού προσωπικού σε όλες τις χώρες.

Τομέας υγείας. Με βάση τις εξελίξεις των τελευταίων μηνών, ο Χρήστος Ταουσάνης μάς βοηθάει να καταγράψουμε τα επαγγέλματα και τις ειδικότητες που αναμένεται τα επόμενα χρόνια να δημιουργήσουν περισσότερες θέσεις εργασίας και να προσελκύσουν το ενδιαφέρον πολλών νέων ανθρώπων. Πιο συγκεκριμένα, όπως αναφέρει ο ίδιος:

Υγειονολόγοι. Οι μεγαλύτερες ηλικίες θα θυμούνται τον κλάδο ως «επισκέπτες υγείας» που σχετίζεται και με το προγενέστερο ΤΕΙ Αθήνας. Οι ειδικοί αυτοί επιστήμονες με αποστολή τη διασφάλιση της δημόσιας υγείας αλλά και τη διασφάλιση της υγιεινής σε όλα τα στάδια παραγωγής, διακίνησης και εμπορίας, την υγιεινή και ασφάλεια εργασίας κ.λπ. δείχνουν να έχουν τα επόμενα χρόνια ενεργό ρόλο και εμπλοκή σε πληθώρα δραστηριοτήτων και επαγγελματικών πεδίων. Στην ελληνική Τριτοβάθμια μάλιστα προσφέρεται και σχετικό πρόγραμμα σπουδών στο Πανεπιστήμιο Δυτικής Αττικής (Τμήμα Δημόσιας και Κοινοτικής Υγείας).

Ιατροί επειγοντολόγοι – γενικοί ιατροί – ιατροί με ειδίκευση στη δημόσια υγεία και στην κοινωνική ιατρική είναι μερικές μόνο από τις ιατρικές ειδικότητες και εξειδικεύσεις που δείχνουν πιο απαραίτητες από ποτέ στο παρελθόν. Παράλληλα, η πολυπλοκότητα και το εύρος τόσο της υπάρχουσας όσο και μελλοντικών καταστάσεων με υγειονομικό αντίκτυπο καθιστούν αναγκαία πεδία και εξειδικεύσεις όπως η λοιμωξιολογία, η ιατρική βιοπαθολογία κ.λπ. και απαραίτητη τη στελέχωση και ενασχόληση ολοένα και μεγαλύτερου αριθμού ιατρών και όχι μόνο.

Βιοστατιστικοί – μοριακοί βιολόγοι – βιοτεχνολόγοι. Ως ειδικοί επιστήμονες που έχουν τη δυνατότητα να αντιλαμβάνονται μηχανισμούς λειτουργίας έμβιων συστημάτων, να κατανοούν λειτουργικές ανωμαλίες, ασθένειες, ιώσεις, βιοδιεργασίες και να αναλύουν εξάγοντας συγκεκριμένα πορίσματα, οι εν λόγω ειδικότητες φαντάζουν πλέον να μη λογίζονται αποκλειστικά ως εργαστηριακοί επιστήμονες, αλλά και ως πολύτιμοι σύμβουλοι του κράτους και των σχετικών φορέων.

Νοσηλευτές. Είτε αναφερόμαστε σε νοσηλευτές με παθολογική ή χειρουργική ειδίκευση είτε σε γενικούς νοσηλευτές, οι επαγγελματίες του κλάδου μαζί με τους γιατρούς αποδείχθηκε ότι έχουν τον κυρίαρχο ρόλο και έργο. Εύλογα, οποιαδήποτε χώρα θελήσει να θωρακίσει το σύστημα υγείας της δεν θα μπορεί να παραβλέψει τη στελέχωση των νοσοκομείων της με ολοένα και μεγαλύτερο αριθμό νοσηλευτών.

Κοινωνικοί λειτουργοί. Ο ρόλος και η συνδρομή πολλών ειδικοτήτων δεν περιορίζονται αποκλειστικά και μόνο στο ιατρικό επίπεδο, αλλά και στο επίπεδο κοινωνικής μέριμνας και όχι μόνο. Για τον λόγο αυτό οι κοινωνικοί λειτουργοί δείχνουν να εντάσσονται σε αυτούς τους επιστήμονες οι οποίοι θα αυξήσουν μελλοντικά τις θέσεις εργασίας προκειμένου να μπορούν να προσφέρουν πρωτοβάθμιες υπηρεσίες σε ευάλωτες κοινωνικές ομάδες.

Πληροφορική. Ακόμη μία σειρά σχετικών επαγγελμάτων όπως τηλεκπαιδευτικοί, μηχανικοί βιοϊατρικής, μηχανικοί πληροφορικών και επικοινωνιακών συστημάτων, μηχανικοί σχεδίασης προϊόντων και συστημάτων, χειριστές – εκπαιδευτές drones, πληροφορικοί με ειδίκευση στη βιοϊατρική, προγραμματιστές – αναλυτές ασφαλείας, τεχνολόγοι ψηφιακής βιομηχανίας, ειδικοί σε θέματα συμμόρφωσης (compliance experts), φαρμακευτικοί μηχανικοί.

Αυτές είναι ορισμένες μόνο από τις ειδικότητες οι οποίες αναμένεται να επηρεαστούν θετικά από τη μετά Covid-19 εποχή, λέει ο Χρήστος Ταουσάνης. Το στοίχημα για όλες τις οικονομίες και τα εκπαιδευτικά συστήματα είναι να προετοιμαστούν για τις αλλαγές που θα έρθουν, να καλλιεργήσουν δεξιότητες και να βοηθήσουν τα υπάρχοντα και τα μελλοντικά στελέχη να επικαιροποιήσουν τις γνώσεις τους, καταλήγει.