Τα λόγια του Φλόιντ αντηχούν σε ολόκληρο τον κόσμο

Ποτέ άλλοτε όσο ζω δεν είχε συγκλονίσει τόσο μια υπόθεση πασιφανούς αδικίας λευκούς και μαύρους ανθρώπους. Γιατί όμως άγγιξε μέσα μας μία τόσο βαθιά χορδή η δολοφονία του Τζορτζ Φλόιντ; Ισως να ήταν αυτή η φράση: «Δεν μπορώ να αναπνεύσω». Η συμφωνία της φράσης με την ίδια τη ρίζα των φόβων μας έναντι της πανδημίας είναι σχεδόν υπερφυσική. Η φράση συνέδεσε τον κορωνοϊό με την πανταχού παρούσα και αδιάλλακτη φύση του θεσμικού ρατσισμού. «Δεν μπορώ να αναπνεύσω» – και εντούτοις, άνθρωποι ήταν πρόθυμοι να διακινδυνεύσουν να μολυνθούν από τον ιό μόνο και μόνο για να εκφράσουν τη διαμαρτυρία τους για τη δολοφονία ενός μαύρου άνδρα. Εχουν υπάρξει πολλές περιπτώσεις που μαύροι έχουν φιμωθεί και στραγγαλιστεί από την αστυνομία στις ΗΠΑ, ακόμα και στη Βρετανία. Τα ονόματα εκείνων που έχουν πεθάνει άδικα στα χέρια της αστυνομίας είναι πολλά. Και οι αστυνομικοί έχουν μείνει στις περισσότερες περιπτώσεις ατιμώρητοι. Τη φράση «Δεν μπορώ να αναπνεύσω» την είχε εκστομίσει και ένα άλλο θύμα της αστυνομίας, ο Ερικ Γκάρνερ, λιγότερο από μία δεκαετία πριν. Αυτή η φορά όμως είναι διαφορετική. Η γλώσσα ξυπνά αρχέγονους φόβους.

Δεν αποκτούμε πραγματικά ενσυναίσθηση όταν καταλαβαίνουμε. Οι άνθρωποι καταλαβαίνουν τι είναι ο ρατσισμός. Δεν είναι δύσκολο. Παρ’ όλα αυτά, δεν συμπεριφέρονται σαν να καταλαβαίνουν. Ισως να νιώθουμε πραγματικά ενσυναίσθηση όταν μπορούμε να μπούμε στη θέση του άλλου. Το «δεν μπορώ να αναπνεύσω» εξισώνει ξαφνικά τον ρατσισμό με τη στέρηση του αέρα, που αυτό ήταν ανέκαθεν. Προηγουμένως βλέπαμε τον ρατσισμό, αν τον βλέπαμε, ως μία μείωση της ανθρώπινης ιδιότητας ενός ατόμου. Αλλά αυτό ήταν ανέκαθεν υπερβολικά αόριστο. Το «δεν μπορώ να αναπνεύσω» προχωράει πέραν του να πεις ότι μου στερείς την ελευθερία μου, την ανθρώπινη ιδιότητά μου, τον σεβασμό που αξίζω. Σημαίνει «μου στερείς το δικαίωμα στον ίδιο τον αέρα».

Ο Μπεν Οκρι είναι νιγηριανός μυθιστοριογράφος και ποιητής