Από τον Εμετ Τιλ στον Τζορτζ Φλόιντ

Οι διαμαρτυρίες κατά της φυλετικής αστυνομικής βίας γίνονται στις ΗΠΑ εδώ και τουλάχιστον έναν αιώνα. Δεν φέρνουν όμως πάντα αλλαγές. Μεταξύ των ονομάτων των θυμάτων, οι διαδηλωτές σήμερα φωνάζουν και το όνομα του 14χρονου Εμετ Τιλ, που δολοφονήθηκε το 1955 επειδή είχε κοιτάξει μία λευκή γυναίκα. Δεν τον σκότωσε η Αστυνομία. Αυτή απλώς δεν έκανε τίποτα. Κηδεύτηκε με ανοιχτό το φέρετρο. Η δύναμη εκείνης της εικόνας ήταν σαν πρόδρομος του βίντεο της δολοφονίας Φλόιντ σχεδόν επτά δεκαετίες αργότερα. Η δολοφονία του Τιλ ήταν καταλύτης για το κίνημα των φυλετικών δικαιωμάτων του 1950. Και όπως και τότε έτσι και τώρα, η τεράστια αντίδραση που ξεσηκώθηκε δεν μένει στην οργή αλλά επιβάλλει αλλαγές. Ακριβώς γι’ αυτό οξύνεται και η παράνοια ρατσιστικού μίσους, με την έμμεση υποστήριξη του Τραμπ, όπως φάνηκε στο Σιάτλ.

Αντίθετα με τον κυρίως τοπικό χαρακτήρα που είχαν οι προηγούμενες διαδηλώσεις, σήμερα μαίνονται σε περισσότερες από 700 πόλεις σε όλες τις πολιτείες των ΗΠΑ επί δύο εβδομάδες. Η κινητοποίηση ενός ευρέος συνασπισμού ανθρώπων που ξεπερνά φυλετικές, ηλικιακές και ταξικές διαφορές είναι πρωτοφανής. Τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης έκαναν όλους τους Αμερικανούς «αυτόπτες μάρτυρες» του εγκλήματος. Και αυτό συνέβη σε διπλά ιδιαίτερη στιγμή: την ώρα της αποτυχίας του κρατικού μηχανισμού στη μάχη της πανδημίας και λίγο πριν από τις εκλογές.

Η μαζική κινητοποίηση δείχνει πως χτίζεται μια βαθύτερη αλλαγή στον τρόπο που η πλειοψηφία των Αμερικανών βλέπει τη φυλετική βία. Σύμφωνα με πρόσφατη έρευνα του Monmouth University, το 57% πιστεύει πως η αστυνομία είναι πιο πιθανό να χρησιμοποιήσει υπερβολική βία εναντίον Αφροαμερικανών, σε σχέση με το 34% το 2016 ύστερα από παρόμοια περιστατικά. Εντυπωσιακό είναι επίσης πως η καταδίκη της αστυνομικής βίας γίνεται και από τους ίδιους τους αξιωματούχους, που εναντιώνονται μέχρι και στον Πρόεδρο. Το γεγονός πως ο ίδιος ο υπουργός Αμυνας διαφώνησε δημόσια με τη διαταγή του Τραμπ να κατεβάσει τον στρατό είναι πρωτόγνωρο. Και ενώ τα περιστατικά αστυνομικής βίας πληθαίνουν, όπως και τα γονατίσματα αστυνομικών (δυστυχώς αποδεδειγμένα κάποια ανειλικρινή), ελπίδα δίνουν αστυνομικοί που εκφράζουν πραγματικά τη συμπαράστασή τους στους διαδηλωτές.

Οι εξελίξεις είναι συγκριτικά γρηγορότερες και σε θεσμικό επίπεδο. Τα αιτήματα ακτιβιστών για μείωση του προϋπολογισμού της αστυνομίας κερδίζουν έδαφος σε πόλεις όπως το Λος Αντζελες ή η Μινεάπολη. Ο Μπάιτνεν υποσχέθηκε πως η αστυνομική μεταρρύθμιση θα είναι κεντρικό τμήμα της πλατφόρμας του, ενώ οι Δημοκρατικοί του Κογκρέσου δουλεύουν συντονισμένα για να ξαναγραφτούν οι νόμοι αστυνόμευσης σε ομοσπονδιακό επίπεδο. Η οργή φαίνεται να επιβάλλει αλλαγές. Αν γίνουν, και η κινητοποίηση συνεχιστεί και μετά το τέλος των διαδηλώσεων, θα πρόκειται για ιστορική καμπή. Πάντως ο δρόμος θα είναι μακρύς και δύσκολος.

Η Βασιλική Μαλούχου είναι πτυχιούχος και κάτοχος μεταπτυχιακού διπλώματος στο Ινστιτούτο Πολιτικών Σπουδών του Παρισιού με ειδίκευση στις Ευρω-Αμερικανικές Σχέσεις και συνεργάτρια του αμερικανικού περιοδικού «Boxoffice Pro»