Αγγαρεία και τυχοδιωκτισμός

Εχω γράψει πολλές φορές για την Κύπρο που λιμνάζει ως διπλωματικό κεφάλαιο. Που μένει  ως ένα αδρανές πολιτικά και διπλωματικά, πεδίο, σκονισμένο, δίπλα  στα ψηφίσματα του ΟΗΕ και τα σοφίσματα των  τούρκικων ηγεσιών, μετά την τουρκική εισβολή του ΄74. Μια παρανομία, που σιγά – σιγά συνηθίζεται, που διαμορφώνει διεθνείς αλλά και εσωτερικές παραδοχές. Το Κυπριακό λιμνάζει γιατί αποδυναμώνονται οι κοινωνικοί όροι διέγερσής του. Αποδυναμώνεται ως στοιχείο  παρανομίας, ανθρωπιστικής καταστροφής.

Με τα χρόνια παύει να ενοχλεί το λαϊκό φρόνημα, εν μέρει αντικαθίσταται από άλλα επίδικα, στα οποία εξαπλώνεται το   φαντασιακό, π.χ. το Μακεδονικό, το Προσφυγικό, η οικονομία κ.λπ. Αυτή η μεγάλη  45χρονη αδικία, η άλυτη ανατροπή, έχει ψυχολογικά «εξισορροπηθεί» από μια σοβαρή οικονομική ανάπτυξη, και της Κύπρου και της Ελλάδας, που άλλαξαν του όρους της λαϊκής  διαβίωσης. Η δε ένταξη στην ΕΟΚ και αργότερα την ΕΕ, κατά κάποιο τρόπο «αναπλήρωσε» το αίσθημα μειονεξίας, που παρήγαγε η εισβολή τα πρώτα χρόνια.

Αλλά και σε επίπεδο διπλωματικής τεχνικής, το Κυπριακό αποκολλάται από τα ποικίλα θέματα εξωτερικής πολιτικής. Αντί να εμπλουτίζει, αποκολλάται και εγκιβωτίζεται είτε στη σιωπή, στις αέναες συζητήσεις, στους γύρους, στις αναβολές, στις ματαιώσεις. Οταν δε εξέλιπαν και τα πρόσωπα που εικονοποιούσαν την εισβολή, που είχαν συνδεθεί ως τα σύμβολά της (ο Ντενκτάς π.χ.) και επομένως επιδρούσαν συναισθηματικά, το Κυπριακό βυθίστηκε σε μια μορφή πολιτικού και συναισθηματικού αρχείου. Αυτό είναι η χειρότερη εκδοχή τετελεσμένου, αλλά κυρίως μορφή που προδιαγράφει. Εάν κάθε επεκτατική πράξη παράγει το δικό της τετελεσμένο, τότε μοιραία φτάνουμε σε μια έκπτωτη μορφή δικαίου, σε μια φτωχή πολιτική παραγωγή, σε μειωμένη αξιακή επικράτεια. Η Τουρκία διεγείρει, δημιουργεί εκ του μη όντος, ώστε να επισωρεύσει πολιτικά εργαλεία, κυρίως να διευρύνει την συνδυαστική τους. Και τίποτα να μη της χρησιμεύσει μια βάση στην Αλβανία, επικυρώνει, στέφει μια πολλαπλή πολιτική βρόχου που επιχειρεί και περιλαμβάνει τον αναθεωρητισμό σε όλα τα επίπεδα, σύνορα, υφαλοκρηπίδα, ΑΟΖ κ.λπ.  Γνωρίζει ότι μια προωθημένη θέση, ενός, έστω ασήμαντου, πιονιού, στη σκακιέρα, μπορεί να ακυρώσει σημαντικές κινήσεις του αντίπαλου «αξιωματικού», «ίππου» ή «πύργου».

Επιμένω, όμως, ότι η αδρανοποίηση του Κυπριακού, πέρα των αρνητικών πρωτοκόλλων που στοιχειοθετεί, οφείλεται στο ότι έχει χάσει τη θυμική του σημασία. Οι πολιτικές ηγεσίες, στην Ελλάδα τουλάχιστον, δεν λειτουργούν «τεχνικά», δεν υπάρχει μια ενεργός και δημιουργική πολιτική παραγωγή στην πολιτικοδιπλωματική σκακιέρα, ούτε συνδυάζεται πάντα με τον καλύτερο τρόπο με την άμυνα (αντίθετα η τελευταία συνδυάζεται συχνά με το ευ ζην διαφόρων τζιμανίων). Στον τόπο μας τα πάντα κινούνται με βάση μικρού χρόνου, σχεδιασμούς, κυρίως αυτοσυντήρησης. Δεν αφορά αυτό ούτε τις προθέσεις ούτε την παιδεία στελεχών και πολιτικών. Αφορά το εγκατεστημένο πολιτικό έθος.

Ο κόσμος μοιράζεται ανάμεσα στον στρατηλάτη του καφενείου  και τον εκδότη πιστοποιητικών πατριωτισμού (συνήθως πάνω σε επίδικα ελάσσονος σημασίας) και σ’ αυτόν που μένει ευχαριστημένος με ένα επίδομα. Ανάμεσα στην εκτονωτική φιλοπατρία και την τελειωμένη φιλοδοξία.