Ο γερμανικός ρεαλισμός

Υπάρχουν δύο-τρία ουσιώδη ερωτήματα σχετικά με τη θεαματική στροφή που έκανε η Γερμανία για τη συνοχή και την ανάκαμψη της Ευρώπης: Γιατί άλλαξε θέση και υποστηρίζει τώρα μια γενναία δημοσιονομική παρέμβαση για τις οικονομίες της Γηραιάς Ηπείρου; Πώς σκέφτηκαν η Μέρκελ και ο Σόιμπλε και γύρισαν την πλάτη στις σκληρές αντιλήψεις που εξέφραζαν οι ίδιοι και επέβαλαν τη λιτότητα στην Ευρώπη μετά το 2010; Ποιοι παράγοντες άσκησαν την επιρροή τους προς τη νέα κατεύθυνση και έβαλαν οι Γερμανοί το χέρι στην τσέπη; Ερωτήσεις εξαιρετικά ενδιαφέρουσες και κρίσιμες για την πορεία των ευρωπαϊκών κρατών, οι οποίες δεν επιδέχονται πολιτικά και πολλές διαφορετικές ερμηνείες.

Η κρίση της πανδημίας οδήγησε στην εγκατάλειψη του αυστηρού γερμανικού δόγματος. Και δεν είναι μόνο η ωρίμανση των σκέψεων ύστερα από δέκα χρόνια εμπειρίας και αμφιλεγόμενων αποφάσεων για την Ευρώπη, είναι και οι διαφορές μεταξύ των δύο κρίσεων, που ενεργοποίησαν το ένστικτο επιβίωσης της οικονομικής ελίτ και της πολιτικής τάξης της Γερμανίας. Η ηγεσία του μεγαλύτερου και ισχυρότερου κράτους-μέλους της Ευρώπης συνειδητοποίησε ότι χωρίς το ευρώ, χωρίς τις εξαγωγές, τις επενδύσεις και την επιρροή στις υπόλοιπες οικονομίες της Ευρωπαϊκής Ενωσης, η ευημερία της Γερμανίας είναι αδύνατο να διαιωνιστεί στη συνέχεια. Από την άλλη, είναι συγκριτικά δευτερεύον σήμερα εάν πορευθεί με χαμηλότερο ρυθμό στις εμπορικές της συναλλαγές με τρίτες αγορές, οι οποίες γονάτισαν (έτσι κι αλλιώς) από την κρίση της πανδημίας. Η εξέλιξη εκτός των ευρωπαϊκών συνόρων δεν είναι τόσο καθοριστικής σημασίας προς το παρόν όσο πραγματικά ζωτικής σημασίας είναι για την οικονομία της Γερμανίας η διάσωση και η ανάπτυξη της ευρωπαϊκής ενδοχώρας. Η στροφή της Γερμανίας ήταν πλέον ζήτημα επιβίωσης και μακροπρόθεσμης ευημερίας. Χωρίς μια ευημερούσα Ευρώπη, δεν μπορεί να υπάρχει ευημερούσα Γερμανία.

Η Γηραιά Ηπειρος είναι ο μεγάλος απορροφητήρας των γερμανικών εξαγωγών και ο ισχυρός εν τω συνόλω εταίρος, συμπράττων στις επενδύσεις που πρέπει να πραγματοποιηθούν για να μπορέσει η Ευρώπη να ανταποκριθεί στο νέο πολύ ανταγωνιστικό διεθνές περιβάλλον. Να εκσυγχρονίσει τα δίκτυα και τις υποδομές της και να περάσει στη νέα εποχή, στην πράσινη ανάπτυξη και την ψηφιακή οικονομία, όπου οι Ηνωμένες Πολιτείες και κυρίως η Κίνα διαθέτουν το προβάδισμα. Η αλλαγή προσανατολισμού της Γερμανίας ήταν μια απολύτως ρεαλιστική προσέγγιση των νέων δεδομένων που έχουν δημιουργηθεί μετά την πρόσφατη κρίση και μια οφθαλμοφανής επιβεβαίωση ότι το συμφέρον της Γερμανίας είναι στρατηγικά συναρτημένο με τη συνοχή και την ανάκαμψη ολόκληρης της Ευρώπης. Η αλλαγή πορείας που σηματοδότησε η Ανγκελα Μέρκελ κατά την τελευταία θητεία της στην καγκελαρία είναι μια εκ των πραγμάτων αισιόδοξη εξέλιξη και αλληλέγγυα προς τις ευρωπαϊκές οικονομίες, ιδίως προς τις περισσότερο δοκιμαζόμενες οικονομίες του Νότου. Αλλά, ταυτόχρονα, είναι μια στροφή καλά ζυγισμένη και υπολογισμένη. Χωρίς την ανεπτυγμένη, τη μεγάλη και σίγουρη αγορά της Ευρωπαϊκής Ενωσης, χωρίς το ενιαίο νόμισμα που μειώνει σημαντικά τα συναλλαγματικά ρίσκα και αυξάνει συνεπώς τα κέρδη των εξαγωγικών βιομηχανιών έναντι των άλλων αγορών, η Γερμανία θα είχε πολύ σοβαρό πρόβλημα στον ρυθμό της παραγωγικής της μηχανής και κατ’ ακολουθία στο μέγεθος της ανεργίας.