Ντόμινικ Κάμινγκς: Επιχείρηση «Τοξόπλασμα gondii»

Από την αρχή της κυβέρνησης Τζόνσον πολλές από τις κινήσεις της είναι δύσκολο να κατηγοριοποιηθούν ιδεολογικά ακόμα και κατά την προ κορωνοϊού εποχή. Για παράδειγμα, η κρατικοποίηση των σιδηροδρόμων στον αγγλικό Βορρά, η ανακοίνωση ενός προϋπολογισμού με υψηλές κρατικές δαπάνες (συνοδευόμενη και με την αποπομπή/παραίτηση του πρώην υπουργού Οικονομικών, o οποίος προετοίμαζε έναν πολύ πιο λιτό προϋπολογισμό) είναι κινήσεις που δεν συμβαδίζουν με το ιδεολογικό πρόσημο του Συντηρητικού Κόμματος που ασπάζεται τις αρχές και ιδέες των Smith και Ricardo υπέρ της ελευθερίας αγορών και εμπορίου και κατά του προστατευτισμού και του μεγάλου κράτους. Ο μόνος τρόπος για να εξηγηθούν είναι η κατανόηση του βασικού στίγματος της κυβέρνησης που συνοψίζεται σε μία λέξη: «Διατάραξη» (Disruption). Στόχος η ολοκληρωτική αλλαγή κράτους και θεσμών.  Από την οπτική γωνία της διατάραξης του status quo, οι προαναφερόμενες κινήσεις της κυβέρνησης είναι κατανοητές. Ο ιθύνων νους της κυβερνητικής στρατηγικής είναι ο σύμβουλος του πρωθυπουργού Ντόμινικ Κάμινγκς.

Ο Κάμινγκς είναι ευρύτερα γνωστός λόγω της καταλυτικής συμβολής του στο αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος για την έξοδο του Ηνωμένου Βασιλείου από την ΕΕ και για τη σαρωτική νίκη των Συντηρητικών στις τελευταίες βουλευτικές εκλογές. Θα ήταν όμως λάθος να θεωρηθεί απλώς ως ο «Βρετανός Κώστας Λαλιώτης». Ο Κάμινγκς είναι ο εγκέφαλος της κυβέρνησης και ένας άνθρωπος με συγκεκριμένο όραμα και σχέδιο, το οποίο έχει αναπτύξει εδώ και αρκετό καιρό. Ηδη από το 2014 είχε πει ανοικτά ότι αν μια μικρή ριζοσπαστική ομάδα κατόρθωνε να αναλάβει τα ηνία ενός από τα δύο κόμματα εξουσίας θα μπορούσε να αλλάξει πάρα πολλά και πολύ γρήγορα, διότι το σύστημα στη Βρετανία είναι ευέλικτο, δίχως τις ασφαλιστικές δικλίδες που υπάρχουν, για παράδειγμα, στο σύστημα των Ηνωμένων Πολιτειών.

O ίδιος προσεγγίζει τον κόσμο των φυσικών επιστημών ως πηγή έμπνευσης για την κατανόηση του τρόπου λειτουργίας του κράτους, της κυβέρνησης, της δημοκρατίας και ως τροφή σκέψης για εξεύρεση λύσεων. Θεωρεί το κράτος και την κοινωνία δίκτυα συστημάτων που αλληλεπιδρούν μεταξύ τους. Για παράδειγμα, ενδιαφέρεται για τα διδάγματα από την παρατήρηση του τρόπου λειτουργίας των αποικιών εντόμων, όπου όλα δουλεύουν προς ένα συγκεκριμένο συλλογικό αποτέλεσμα: τη συγκομιδή, τον πόλεμο. Δεν υπάρχει ένα έντομο που να ελέγχει το σύστημα και συνεπώς κανένας παράγοντας από μόνος του δεν μπορεί να επηρεάσει το αποτέλεσμα. Ο Κάμινγκς πιστεύει ότι αυτό το χαοτικό τοπίο μπορεί να γίνει πιο προβλέψιμο ή ακόμα και να τιθασευθεί με βάση τον νόμο των πιθανοτήτων. Δεν είναι τυχαίο ότι στην αρχή της πανδημίας η κυβέρνηση επέλεξε το μοντέλο της «ανοσίας της αγέλης», το οποίο απέρριψε αργότερα, όταν επιδημιολογικές έρευνες έδειξαν ότι μπορεί να οδηγήσει σε υψηλό αριθμό θανάτων.

Δεν θα με εξέπληττε αν ο Κάμινγκς στις επιστημονικές του αναζητήσεις διάβασε για τον τρόπο που ενεργεί το τοξόπλασμα gondii. Αυτό είναι ένα παράσιτο που εισέρχεται στον εγκέφαλο των ποντικιών και εξαφανίζει τον έμφυτο φόβο τους προς τις γάτες. Ωστόσο ο έλεγχος του εγκεφάλου των ποντικιών δεν είναι ο στόχος του τοξοπλάσματος, είναι το μέσο. Τα ποντίκια που δεν φοβούνται τις γάτες είναι πιθανότερο να γίνουν λεία τους. Αυτός είναι ο στόχος. Γιατί το τοξόπλασμα gondii μπορεί να αναπαραχθεί μόνο μέσα στο σώμα των γατών. Η παραπάνω αλληλουχία θυμίζει έντονα την πορεία του Κάμινγκς τα τελευταία πέντε χρόνια. Το Brexit δεν ήταν ο στόχος του αλλά το μέσο για να αναλάβει τον έλεγχο του Συντηρητικού Κόμματος και εντέλει την εξουσία. Επίσης το Brexit δημιουργεί ένα πλαίσιο κρίσης που είναι απαραίτητο για να εφαρμόσει το πλάνο του. Στην προσπάθειά του εμφανίστηκε ως αρωγός η πανδημία που επιτρέπει και δικαιολογεί ακόμα πιο ριζοσπαστικές λύσεις. Δεν θα ήταν υπερβολή να πούμε ότι επί της ουσίας φαίνεται περισσότερο αυτός να διάλεξε τον Τζόνσον παρά το αντίστροφο. Ισως αυτό να εξηγεί και την πολιτική του επιβίωση μετά τον σάλο που ξέσπασε από την παραβίαση από τον ίδιο των κανόνων του lockdown (την οποία αρνείται).

Ενα είναι σίγουρο: Αν ο Κάμινγκς ζούσε τον καιρό της Γαλλικής Επανάστασης, θα είχε τον Ροβεσπιέρο ως μαθητευόμενό του.

Ο δρ Αρης Γεωργόπουλος είναι επίκουρος καθηγητής Δημοσίου και Ευρωπαϊκού Δικαίου, της Νομικής Σχολής του Πανεπιστημίου του Νότιγχαμ