Θέλουμε να τους μοιάσουμε;

Το πρώτο πράγμα που μου έκανε εντύπωση ήταν το κλάμα. Πολύ κλάμα, βρε παιδί μου· πολύ κολλύριο. Να και κοντινά πλάνα να κλαίνε, να και μεσαία, να και μακρινά. Ως διεστραμμένος συγγραφέας που έκανε και δύο-τρία περάσματα από τον χώρο του σεναρίου σκέφτηκα ότι ο τούρκος συνάδελφος μπορεί να βρήκε έναν εύσχημο τρόπο για να ξοδέψει απεριόριστο τηλεοπτικό χρόνο και να κάνει τη ζωή του λίγο πιο εύκολη. Θέλω να πω, εάν υποχρεούσαι να παραδώσεις ένα πενηντάλεπτο επεισόδιο και στα είκοσι από τα πενήντα λεπτά οι ήρωές σου κλαίνε, αποταμιεύεις πολύτιμο απόθεμα σε διαλόγους για μελλοντική χρήση. Η Δανάη, η δωδεκάχρονη κόρη μου, παρατήρησε ότι κάτι τέτοιο δεν ισχύει, διότι εξακολουθούν να μιλούν ενόσω κλαίνε. Πράγματι. Η εξοικονόμηση διαλόγων μέσω της σπατάλης δακρύων είναι αμελητέα, εάν δεν το βουλώνεις με τίποτε, ακόμη και πνιγμένος σε αναφιλητά. Κάπου αλλού λοιπόν – κατέληξε το καμάρι μου –  πρέπει να αποσκοπούν.

Οι Τούρκοι δεν ανακάλυψαν την πυρίτιδα (ειρήσθω εν παρόδω, μάλλον την ανακάλυψαν οι Κινέζοι). Το να απευθύνεσαι αποκλειστικά στους δακρυγόνους αδένες του ακροατή/θεατή/αναγνώστη είναι μια παμπάλαια πανούργα τεχνική/τακτική που «δούλεψε» σε όλες τις χώρες του κόσμου, πρωτίστως σ’ εκείνες όπου οι γηγενείς, λόγω κλίματος, θεωρούνται ευσυγκίνητοι. Στην πατρίδα μας τιμήθηκε δεόντως επί δεκαετίες, ιδίως πριν και κατά τη διάρκεια της χούντας, ενώ μεταπολιτευτικά – με σίριαλ τύπου «Λάμψης» – διακρίθηκε πιο πολύ ως διακωμώδηση δράματος παρά ως δράμα καθεαυτό· οι φωσκολικοί διάλογοι της Βίρνας και του Γιάγκου έχουν κερδίσει προ πολλού την αθανασία. Ιδιαίτερη μνεία οφείλουμε στο σπαρταριστό «Κλάμα βγήκε από τον Παράδεισο» (2001) των Θανάση Παπαθανασίου – Μιχάλη Ρέππα, όπου με ανελέητη… αγάπη παρωδείται όλο αυτό το πλούσιο πρωτογενές υλικό.

Η ιδιοτυπία των σύγχρονων τουρκικών σίριαλ – να χρησιμοποιείς τα πιο προηγμένα τεχνικά μέσα προκειμένου να περάσεις τα πιο παρωχημένα εθνικιστικά μηνύματα – επιστρατεύτηκε και κατά τον τουρκικό εορτασμό για τα 567 χρόνια από την Αλωση της Κωνσταντινούπολης. Εν προκειμένω συντελέστηκε κάτι βαθιά και ανεπανόρθωτα οξύμωρο: η ψηφιακή τεχνολογία επιστρατεύθηκε προκειμένου να διασώσει τη φιέστα από τον καρακιτσάτο εξευτελισμό, αλλά ταυτόχρονα κατάφερε να τον αναδείξει σε νέα πρωτόγνωρα επίπεδα. Σίγουρα μπορείς να πετύχεις μεγαλύτερη και πιο εντυπωσιακή «πιστότητα» με την εποχή που εικονίζεις, εάν έχεις στη διάθεσή σου τριάντα χιλιάδες (και σαράντα, και πενήντα…  – ματζιριές θα κάνουμε τώρα;) ψηφιακούς δίμετρους στρατιώτες, παρά κάνα-δυο χιλιάδες φαντάρους από την Ανατολία, ιδρωμένους, ταλαιπωρημένους και μίζερους, ντυμένους άρον-άρον σαν μεσαιωνικούς μασκαράδες. Από την άλλη, η ψηφιακή άνεση να προβάλλεις «ό,τι σου καπνίσει» με μηδενικό κόστος σε εθίζει στην αμετροέπεια – και η αμετροέπεια, όπως καλά γνωρίζουμε, είναι η δίδυμη αδελφή της γελοιότητας. Ωστόσο, η γελοιότητα δεν σε «χαλάει» και πολύ εάν, το target group στο οποίο απευθύνεσαι, δεν είναι καν σε θέση να την αναγνωρίσει άμα τη εμφανίσει.

Ηφαιδρή προβοκάτσια του Ερντογάν επιτέλεσε μια διπλή σκοπιμότητα: αφενός πέρασε σε δεύτερη μοίρα μια κατάφωρη παραβίαση της διεθνούς νομιμότητας, όπως ήταν η ανάγνωση του Κορανίου μέσα στην Αγιά-Σοφιά (χαρακτηρισμένη από την Unesco ως απαραβίαστο μουσείο/μνημείο της παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς), αφετέρου ερέθισε τα εξαρτημένα εθνικιστικά αντανακλαστικά από τη δική μας πλευρά. Δεν ήταν λίγοι εκείνοι που νοστάλγησαν τη χουντική «Πολεμική Αρετή των Ελλήνων» στο Καλλιμάρμαρο Παναθηναϊκό Στάδιο, αναπροσαρμοσμένη στις τεχνολογικές ανάγκες των ημερών: κι εμείς να γκρεμίζουμε ψηφιακά τζαμιά, κι εμείς να τους πνίγουμε στον ψηφιακό Βόσπορο… Θέλουμε, αλήθεια, να τους μοιάσουμε; Ο Ερντογάν σίγουρα το θέλει· γνωρίζει πως δεν θα κριθεί στο κιτς η επικράτηση.