Διαδίκτυο και Δικαιοσύνη

Στη σύγχρονη εποχή της ραγδαίας τεχνολογικής εξέλιξης αλλά και του πρωτεύοντος ρόλου που ήδη διαδραματίζει το Διαδίκτυο, αποτελεί πραγματική πρόκληση για κάθε ευνομούμενη πολιτεία, η προσαρμογή του δικαίου της εις τρόπον ώστε ο πολίτης να αισθάνεται προστατευμένος στην ολοένα και περισσότερο αναδυόμενη διαδικτυακή πραγματικότητα.

«Ο σεβασμός και η προστασία της αξίας του ανθρώπου αποτελούν την πρωταρχική υποχρέωση της πολιτείας», ενώ «όλοι όσοι βρίσκονται στην ελληνική επικράτεια απολαμβάνουν την απόλυτη προστασία της ζωής της τιμής και της ελευθερίας τους», σύμφωνα με τα άρθρα 2 και 5 του Συντάγματος.

Το δικαίωμα δηλαδή στην προσωπικότητα είναι απόλυτο, αναπτύσσει δε, την ενέργειά του εναντίον κάθε τρίτου εισβολέα. Το δικαίωμα άρσης της προσβολής της προσωπικότητας και η μη επανάληψή της στο μέλλον, θεμελιώνεται στο άρθρο 57 Αστικού Κώδικα.

Προσβολές της προσωπικότητας ελάμβαναν χώρα από αρχαιοτάτων χρόνων αφού η έννοια του «συκοφάντη» προέρχεται από την αρχαία Αθήνα και εξακολουθεί να έχει την έννοια του προσώπου που κατηγορεί άλλον ψευδώς με σκοπό τν μείωση της προσωπικότητας του καταγγελλόμενου.

Οι προσβολές της τιμής και της προσωπικότητας λοιπόν ανέκαθεν υφίστατο, τα τελευταία χρόνια όμως άλλαξε το μέσο, αφού πλέον χρησιμοποιείται  το Διαδίκτυο, το οποίο για πολλούς προσφέρει ανωνυμία ή τουλάχιστον δυσχέρεια στην αποκάλυψη του δράστη.

Η ελληνική δικαιοσύνη, προσπαθώντας να αντιμετωπίσει τέτοιες παράνομες πράξεις, χρησιμοποιεί τις ήδη υπάρχουσες διατάξεις, όπως του άρθρου 57 ΑΚ, προσαρμόζοντάς τες και στο σύγχρονο ψηφιακό τοπίο. Με αυτό τον τρόπο η 295/2020 απόφαση του Μον. Πρωτ. Πατρών (ασφαλιστικά μέτρα) προστάτευσε την τιμή και την προσωπικότητα του θιγόμενου, με τρόπο ξεκάθαρο και απόλυτο.

Οι έλληνες δικαστές φαίνεται να συμπορεύονται με το διαρκώς μεταλλασσόμενο τοπίο ειδικά στον χώρο του Διαδικτύου, πλην όμως αυτό που φαντάζει αναγκαίο είναι η δημιουργία ειδικών, εκσυγχρονισμένων διατάξεων, οι οποίες θα μπορούν με ειδικό τρόπο να αντιμετωπίζουν κάθε διαδικτυακό έγκλημα.

Για παράδειγμα οι συκοφαντικές δυσφημήσεις που τελούνται διά του Διαδικτύου, αντιμετωπίζονται ως παράβαση του Νόμου 1178/1981 (περί Τύπου), γεγονός που δημιουργεί όχι μόνο δυσχέρειες αλλά έχει ως αποτέλεσμα την έκδοση αντιφατικών μεταξύ του αποφάσεων. Για παράδειγμα η 497/2017 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών, θεώρησε ότι δεν είναι απαραίτητη, προ της εγέρσεως της αγωγής, η προηγούμενη αποστολή εξωδίκου στον ιδιοκτήτη ιστοσελίδας με το οποίο να ζητείται να αποκατασταθεί η προσβολή της προσωπικότητάς του θιγόμενου, αφού είναι ιδιαιτέρως δυσχερής ο εντοπισμός των ιστοσελίδων, μέσω των οποίων έχει λάβει χώρα η προσβολή. Αλλωστε, συνήθως ένα ηλεκτρονικό δημοσίευμα αναμεταδίδεται από πλήθος άλλων ιστοσελίδων. Αντίθετα, με την υπ’ αριθμόν 643/2020 απόφασή του το Πολυμελές Πρωτοδικείο Αθηνών απέρριψε σχετική αγωγή γιατί θεώρησε ότι είναι απαραίτητη η κοινοποίηση εξωδίκου με το οποίο να ζητείται η άρση της προσβολής.

Είναι δεδομένο ότι όσο φιλότιμη και νομικά εμπεριστατωμένη να είναι η προσπάθεια ερμηνείας διατάξεων που χρονολογούνται από 40ετίας περίπου προκειμένου να αντιμετωπιστούν σύγχρονα εγκλήματα μέσω του Διαδικτύου, θα αναφύονται προβλήματα, την επίλυση των οποίων έχει την υποχρέωση η πολιτεία να επιλύσει με τη θεσμοθέτηση νόμων προσανατολισμένων στη σύγχρονη πραγματικότητα.

Ο Δημήτρης Νικ. Μπόλης είναι δικηγόρος