Στον κύριό μας {LF}με αγάπη*

Την περασμένη Τρίτη ο Σωτήρης Τσιόδρας μας «αποχαιρέτησε». Με λόγια απλά που μας συγκίνησαν, αλλά και επιβεβαίωσαν κάτι που οι περισσότεροι ψυχανεμιζόμασταν, έστω και ασυνείδητα, αυτές τις 72 ημέρες της «σχέσης» μας. Οτι ο εκπρόσωπος του υπουργείου Υγείας, για να στήνεται κάθε απόγευμα μπροστά στις κάμερες και να μας ενημερώνει ως προς την εξέλιξη της επιδημίας, διέκοπτε μια άλλη δουλειά. Τη δική του επιστημονική δουλειά στην οποία αδημονούσε να επιστρέψει.

Δεν ήταν όμως αυτός ο μόνος λόγος που κέρδισε τον σεβασμό, την εκτίμησή μας και, μην φοβόμαστε τις λέξεις, την αγάπη μας. Τι έκανε αυτόν τον άνθρωπο τόσο δημοφιλή σε τόσο μικρό χρονικό διάστημα; Γιατί γοήτευσε μια μεγάλη κοινωνική και πνευματική γκάμα συμπολιτών μας, από καλλιτέχνες και διανοούμενους έως τους Ρομά που επαναλάμβαναν ρυθμικά το όνομά του όταν επισκέφθηκε τον οικισμό της Νέας Σμύρνης; Δύσκολη η απάντηση ή, μάλλον, αχανής. Στον καθένα κάλυψε και μια διαφορετική ανάγκη. Από την ανάδειξη της ηθικής διάστασης της επιστήμης έως την ασφάλεια που δημιουργεί σε ένα κοινό αποσβολωμένο από όλο αυτό που μας συνέβη ο ήπιος, μη εμπύρετος λόγος του. Λέγεται και με μία λέξη η οποία έχει, επίσης, αχανή ερμηνεία. Ο Σωτήρης Τσιόδρας μας ενέπνευσε σε μια εποχή που, φαίνεται ότι, το είχαμε πολύ μεγάλη ανάγκη. Και όχι μόνο λόγω κορωνοϊού. Απελπιστικά κοινότοπο αλλά, στην προκειμένη περίπτωση, απολύτως ισχυρό: αν δεν υπήρχε ο Τσιόδρας, θα έπρεπε να τον είχαμε εφεύρει. Φοβάμαι όμως ότι δεν θα τα είχαμε καταφέρει.

Ολοι ξεροκατάπιαμε – άλλοι από συγκίνηση, άλλοι από αμηχανία – εκείνη την ημέρα που τον ακούσαμε να λέει «Δεν είναι απλά ηλικιωμένοι, είναι γονείς, γιαγιάδες, παππούδες μας. Δεν μπορούμε να υπάρχουμε ούτε να έχουμε ταυτότητα χωρίς αυτούς». Ή όταν ο ίδιος περιποιήθηκε το τραύμα ενός προσφυγόπουλου στο Κρανίδι.

Ο Σωτήρης Τσιόρδας όμως συνέβαλε, άθελά του, και στο να μάθουμε ακόμη κάτι. Τι σημαίνει δυσανεξία στο καλό. Το είδαμε στις αντιδράσεις όλων αυτών που του επιτέθηκαν. Γιατί; Γιατί έτσι. Γιατί δεν τους βόλευε – μικροκομματικά ή ψυχικά – η αβίαστη επιρροή του. Ανθρωποι που υπεραμύνονται της ελευθερίας της έκφρασης, τον επέκριναν επειδή, τηρώντας τους κανόνες του πρωτοκόλλου υγείας, πήγε να ψάλει. Αλλοι τον έψεξαν διότι σε ένα αχαρτογράφητο επιδημιολογικό τοπίο «τολμούσε» να αλλάξει τις εκτιμήσεις του (την απάντηση την έδωσε ο ίδιος λέγοντας ότι το μόνο δεδομένο της επιστήμης είναι η αβεβαιότητα). Και κάποιοι του κούνησαν το δάχτυλο επειδή οι στίχοι που είπε δεν ήταν του Ελύτη. Ε, και; Εχουν καμία σημασία όλα αυτά; Η Ιστορία, τελικά, κατέγραψε μια φράση που, την περασμένη Τρίτη, ήταν σαν να ακούστηκε σε όλη τη χώρα: «Κύριε καθηγητά, σας ευχαριστούμε».

*Τίτλος ταινίας του Πίτερ Μπογκντάνοβιτς