Ο τελευταίος αμερικανός ήρωας

Οσοι θεωρούν ότι η «απόσυρση από τα πράγματα λόγω προχωρημένης ηλικίας» κρίνεται επιτακτική, ας το ξανασκεφτούν γιατί στις 31 Μαΐου 2020 ο Κλιντ Ιστγουντ γίνεται 90 χρονών και μέσα στην ίδια χρονιά είδαμε στις αίθουσες την 38η ταινία που σκηνοθέτησε, τον «Richard Jewell». Φρεσκότατη δε, ουδόλως γερασμένη. Και για μια ακόμη φορά ο σπουδαίος αυτός αμερικανός καλλιτέχνης βρέθηκε στο μάτι του κυκλώνα: η «Μπαλάντα του Ρίτσαρντ Τζούελ» πραγματεύεται την αληθινή ιστορία ενός υπευθύνου ασφαλείας των Ολυμπιακών Αγώνων στην Ατλάντα, ο οποίος κατηγορήθηκε ως τρομοκράτης την ώρα που ο ίδιος απέτρεψε μια τρομοκρατική ενέργεια. Από την πλευρά του ο Ιστγουντ δέχθηκε μήνυση επειδή «σπιλώνει τη μνήμη της δημοσιογράφου της “Atlanta Journal” Κάθι Σκραγκς» (Ολίβια Γουάιλντ) καθώς τη δείχνει να χρησιμοποιεί το σεξ ως μέσο άντλησης πληροφοριών για το θέμα που καλύπτει.

Ο Ιστγουντ έχει ξαναβρεθεί στο στόχαστρο κατηγοριών, τόσο ως ιδιώτης αλλά και ως καλλιτέχνης. Τον αποκάλεσαν φασίστα όταν έπαιξε τον «Βρώμικο» Χάρι Κάλαχαν («Dirty Harry»), τον επιθεωρητή της αστυνομίας του Σαν Φρανσίσκο που ακολουθεί τις δικές του μεθόδους επιβολής της τάξης. Το 2004 κατηγορήθηκε ότι προάσπιζε την ευθανασία με την ταινία του «Million Dollar Baby». Αμετανόητος δε Ρεπουμπλικανός, ο Ιστγουντ έχει δεχθεί δριμύτατη κριτική και για τις πολιτικές απόψεις του. «Το Χόλιγουντ είναι γεμάτο “κρυφούς” Ρεπουμπλικανούς που παριστάνουν τους Δημοκρατικούς» μου είχε πει στη Βενετία ο Τιμ Ρόμπινς την ίδια χρονιά που κέρδισε το Οσκαρ β’ ρόλου για την ταινία του Ιστγουντ «Σκοτεινό ποτάμι». «Οταν όμως μου έγινε επίθεση για την ελευθερία της έκφρασης, στο πλευρό μου βρέθηκαν ελάχιστοι άνθρωποι, ανάμεσα στους οποίους και ένας διάσημος συντηρητικός που ανήκει στην παράταξη των Ρεπουμπλικανών: ο Κλιντ Ιστγουντ. Πόσοι δηλωμένοι Δημοκρατικοί με υποστήριξαν; Δεν είδα κανέναν».

Ξεχωρίζει. Ο Κλιντ Ιστγουντ, ό,τι και αν κάνει, δεν περνά ποτέ αδιάφορος. Ως ηθοποιός δούλεψε πάνω σε έναν συγκεκριμένο τύπο, τον λιγομίλητο, αποφασιστικό και συνήθως αποτελεσματικό macho, χωρίς ποτέ να ξεχωρίσει ιδιαίτερα. Ως σκηνοθέτης, όμως, είχε πολλά να εκφράσει. Ξεφεύγοντας από την τηλεόραση στα μέσα της δεκαετίας του 1960, έγινε παγκόσμιος σταρ χάρη στη σπαγγέτι γουέστερν «Τριλογία των δολαρίων» με σκηνοθέτη τον Σέρτζιο Λεόνε («Για μια χούφτα δολάρια», «Ο καλός, ο κακός και ο άσχημος», «Μονομαχία στο Ελ Πάσο»). Επιστρέφοντας στην Αμερική, καθιερώθηκε ως «Dirty Harry», αλλά συγχρόνως άρχισε να σκηνοθετεί ταινίες στις οποίες κανείς δεν έδινε ιδιαίτερη σημασία.

Μέχρι που τους έδωσαν οι Γάλλοι, οπότε από το 1985, όταν ο «Σιωπηλός καβαλάρης» του συμμετείχε στο Φεστιβάλ των Καννών, η άποψη του κόσμου για τον Ιστγουντ άρχισε να αλλάζει. Στη δεκαετία του 1990 κέρδισε το Οσκαρ σκηνοθεσίας για τους «Ασυγχώρητους», ένα από τα ομορφότερα γουέστερν όλων των εποχών (που επίσης βραβεύθηκε ως καλύτερη ταινία), και δέκα χρόνια αργότερα γύρισε το «Σκοτεινό ποτάμι», ένα ακόμη αριστούργημα. Οσο για τον τελευταίο, πραγματικά μεγάλο του ρόλο, αυτόν θα τον βρούμε στο «Gran Torino» (του ιδίου), μια ταινία που στην ουσία λέει ότι όλοι μπορούν κάποια στιγμή να αλλάξουν, ποτέ δεν είναι αργά για κανέναν.

Δεν έγινε αποδεκτός. Σύμφωνα με τον Ρίτσαρντ Σίκελ, πρώην κριτικό κινηματογράφου του περιοδικού «Τime», προσωπικό φίλο του Ιστγουντ και βιογράφο του («Clint Eastwood», εκδόσεις Jonathan Caipe), η εντύπωση που πολύς κόσμος έχει με τον καιρό σχηματίσει για τον τελευταίο αμερικανό ήρωα δεν είναι καθόλου ρόδινη. Στην ιστορία του, ο Ιστγουντ, εκτός από το ότι δεν έγινε ποτέ αποδεκτός σε μια μεγάλη μερίδα του κοινού, έχει επίσης, αναπόφευκτα, πικράνει αρκετό κόσμο. Ο ερωτικός τομέας είναι η πιο σκοτεινή πτυχή της προσωπικότητάς του, η αχίλλειος πτέρνα του. Ο Κλιντ Ιστγουντ έχασε την παρθενιά του σε ηλικία 14 ετών και από τότε έχει παραμείνει κλειστός στα ερωτικά του ζητήματα. Exει παντρευτεί και χωρίσει δύο φορές, έχει τρία παιδιά και ο πιο θυελλώδης δεσμός του, με την ηθοποιό Σόντρα Λοκ, κατέληξε δυσάρεστα στα δικαστήρια. Στη βιογραφία της «The good, the bad and the very ugly» η Λοκ εστιάζει σε σκοτεινές πτυχές του χαρακτήρα του Ιστγουντ.

Χαμηλό προφίλ. Ενα άλλο θέμα με τον Κλιντ Ιστγουντ είναι το πόσο χαμηλό προφίλ θέλει πάντα να διατηρεί. Μιλά ελάχιστα για θέματα που άλλοι στη θέση του θα υπερηφανεύονταν. Στη μοναδική συνάντησή μου μαζί του στο Παρίσι το 2008, περίμενα να τον ακούσω να μιλά για την απίστευτη εμπειρία που είχε στον πόλεμο της Κορέας, όταν το αεροπλάνο του έπεσε στον Ειρηνικό Ωκεανό και εκείνος αναγκάστηκε να κολυμπήσει ως τη στεριά για να σωθεί. Ο Ιστγουντ απάντησε ως εξής: «Στην πραγματικότητα δεν είχα την εμπειρία του πολέμου της Κορέας. Οι περισσότεροι από τον λόχο μου είχαν. Βρέθηκα σε ένα αεροπορικό ατύχημα. Ακολούθησε ακροαματική διαδικασία και κάπου το πράγμα έμπλεξε ανάμεσα στη γραφειοκρατία του Στρατού Ξηράς και του Πολεμικού Ναυτικού. Επομένως δεν είμαι βετεράνος μαχών. Ξέρω όμως πολλούς ανθρώπους που είναι. Οπως επίσης ξέρω και ανθρώπους που πήγαν στην Κορέα και ποτέ δεν επέστρεψαν. Και άλλους που έκαναν τρελά πράγματα εκεί. Δεν είναι και τόσο δύσκολο να ανακαλύψεις τέτοια πράγματα αν το θες. Υποθέτω ότι όλα μέσα στη ζωή είναι».

Αυτή η απλότητά του, που ενδεχομένως να παρεξηγείται ως εκκεντρικότητα, είναι η πραγματική δύναμή του, το όπλο του.