Ακολουθώντας το χρήμα

Μπορεί να είναι πολλά ή μπορεί να φαίνονται λίγα. Να είναι ένα «νέο σχέδιο Μάρσαλ» που είπε ο Βαγγέλης Μεϊμαράκης ή μια ιστορία που θα επαναληφθεί σαν μνημονιακή φάρσα, όπως θα ερμήνευαν κάποιοι τον όρο πως το αντάλλαγμα της οικονομικής στήριξης είναι οι γενναίες μεταρρυθμίσεις.

Είναι το είδος της αξιολόγησης που δεν έχει και πολλή σημασία – δεν έχει ούτε ο ιστορικός παραλληλισμός του Μεϊμαράκη, ούτε η ακοή και η όσφρηση εκείνων που όταν ακούν μεταρρυθμίσεις οσμίζονται ανθρώπινο κρέας στον αέρα. Σημασία έχει η διαχείριση. Ας πούμε πως πέφτουν από τον ουρανό 22,5 δισ. ευρώ. Τι τα κάνεις; Θα γίνει το ουρανοκατέβατο τσουβάλι η «μεγάλη ευκαιρία, ίσως η τελευταία ευκαιρία, για να φτιάξουμε τη χώρα που ονειρευόμαστε» όπως είπε ο Αδωνις Γεωργιάδης; «Θα μπουν στην οικονομία μέσα από επενδύσεις για να δημιουργηθεί νέος πλούτος και νέο ΑΕΠ», όπως είπε ο Θόδωρος Σκυλακάκης; Ή θα σκορπιστούν στους πέντε ανέμους; Θα γίνουν χρυσά αβγά ή η κότα θα σφαχτεί σε παροχές, μποναμάδες και εκείνες τις μαύρες τρύπες που ανοίγει κάθε σπατάλη για να μη μάθει ποτέ κανένας πού χάθηκαν τα χρήματα;

Δεν μπορεί να ξέρει κανείς εάν η ιστορία θα επαναληφθεί. Αλλά η ιστορία δεν είναι με το μέρος της κυβέρνησης. Λεφτά μπορεί να μην υπήρχαν, αλλά ακόμη και αυτά που δεν υπήρχαν ήταν πάντοτε για ξόδεμα. Ηταν για πακέτα παροχών, ήταν για προεκλογική χρήση, για μια δημοσιονομική πολιτική που δεν έβλεπε ποτέ την επόμενη μέρα, για την ικανοποίηση αιτημάτων που θα μετατρέπονταν σε ψήφους. Ηταν για ένα αδηφάγο κράτος που, ακριβώς γι’ αυτό, έμενε πάντα ρακένδυτο. Και ήταν και για ένα κράτος επιδομάτων που, ακριβώς γι’ αυτό, δημιουργούσε συνεχώς νέες ανισότητες στη διοικητική μηχανή του και στο κοινωνικό σώμα.

Τα χρήματα έπεσαν από τον ουρανό. Αλλά αν ξέρουμε πως έπεσαν για να τα μαζέψει η κυβέρνηση, δεν ξέρουμε ποιος ή μάλλον ποιοι θα τα μοιράσουν από την κυβέρνηση. Θα κάνει το «επιτελικό κράτος» τη μοιρασιά; Το κάθε υπουργείο που θα πάρει από ένα μερίδιο για να μοιράσει αυτό με τη σειρά του; Και οι δήμοι; Οι περιφέρειες; Ποια διαδρομή θα κάνει το χρήμα μέχρι να καταλήξει εκεί που θα καταλήξει; Οπως συμβαίνει σε αυτές τις περιπτώσεις, θα πρέπει να το ακολουθήσει κανείς για να απαντήσει. Είναι αυτό που ο Μάρσαλ θα έλεγε στη γλώσσα του «follow the money» – τα 22,5 δισ. της στήριξης και τα 9,5 που θα δοθούν δανεικά. Μόνο που δεν είναι εύκολο. Το σύστημα της διαδρομής είναι τόσο δαιδαλώδες που μπορεί να χαθούν ακόμη και τα λαγωνικά του υπουργείου Οικονομικών.

Είναι ένας κίνδυνος που, όπως φαίνεται από τη δήλωση του Κυριάκου Μητσοτάκη πως «δεν θα σκορπίσουμε τα λεφτά σαν νεόπλουτοι», η κυβέρνηση αναγνωρίζει. Η ευκαιρία να φτιάξουμε τη χώρα που ονειρευόμαστε δεν πρέπει να χαθεί, λέει ο ένας του υπουργός. Πρέπει να φτιάξουμε νέο πλούτο, ο άλλος. Σχέδιο Μάρσαλ, που λέει ο Μεϊμαράκης. Αλλά τι έγιναν τα λεφτά του Μάρσαλ; «Πετάχτηκαν σε εισαγωγές και διορισμούς» έγραφε πριν από οκτώ χρόνια στα «ΝΕΑ» ο Γιώργος Ρωμαίος. Αυτός είναι ο κίνδυνος: Να μην επαναληφθεί η ιστορία καν σαν μνημονιακή φάρσα. Αλλά σαν μεταπολεμική τραγωδία.