Πού είναι τώρα οι εραστές της δραχμής;

Γύρω στα 15 δισεκατομμύρια ευρώ περιμένει η Ελλάδα από τη συμφωνία Μακρόν – Μέρκελ. Θα είναι, όλα δείχνουν, χρήματα από ευρωομόλογο, που δεν θα το λέμε έτσι για να μη θυμώσουν οι Γερμανοί. Πέρα από αυτά υπάρχουν και τα κοινοτικά προγράμματα επιδότησης της απασχόλησης, τα χρήματα που θα πάνε για την αναβάθμιση των υγειονομικών υπηρεσιών και φυσικά το ΕΣΠΑ που κινεί την οικονομία: και υπάρχουν πάντα και τα χαμηλότοκα δάνεια που παρέχει ο Ευρωπαϊκός Μηχανισμός Στήριξης (ΕSM), που μακάρι να μην τα χρειαστούμε γιατί όσο βολικά κι αν είναι, μεγαλώνουν το χρέος, κι αυτό αργά ή γρήγορα φέρνει χρεοκοπία και Μνημόνια – πάθαμε και μάλλον μάθαμε.

Η Ευρώπη αργεί, χάνεται καμιά φορά σε λεπτομέρειες, δεν είναι ενωμένη και δεν είναι ενιαία, αλλά πάλι καλά που υπάρχει, γιατί, αν δεν υπήρχε, ετούτη η κρίση θα αντιμετωπιζόταν ακόμα πιο δύσκολα κι από την προηγούμενη. Τι άλλο ευτυχώς που υπάρχει; Το ευρώ.

Ολες αυτές τις μέρες σκέφτομαι αρκετά την μπουρδολογία του 2015, αυτή που ως συνέπεια είχε κάποια στιγμή το δημοψήφισμα. Ας μην κοροϊδεύομαστε. Tώρα που πέρασε καιρός μπορούμε να το πούμε: στο δημοψήφισμα δεν φτάσαμε μόνο εξαιτίας της περίφημης one man show διαπραγμάτευσης του Γιάνη Βαρουφάκη – φτάσαμε και γιατί εντός της κοινωνίας καλλιεργήθηκε η αντίληψη πως χωρίς το ευρώ και την Ευρώπη όλα θα ήταν αλλιώς και πως η μικρή μα περήφανη Ελλάδα θα μπορούσε να ζει αιωνίως όπως τη δεκαετία του ’80, παράγοντας ελλείμματα και κάνοντας υποτιμήσεις. Ηταν τόσο ριζωμένη σε πολλούς αυτή η αντίληψη, που το Οχι κέρδισε, μολονότι όλοι εξηγούσαν ότι μια από τις συνέπειές του θα μπορούσε να ήταν και η αλλαγή του νομίσματος: ένας κόσμος (ευτυχώς όχι η πλειοψηφία) απαντούσε ότι «με τη δραχμή θα ήταν καλύτερα».

Ρίξτε μια ματιά στη γείτονα Τουρκία για να δείτε πόσο καλύτερα θα ήμασταν. Η τουρκική λίρα μέσα στην πανδημία υποτιμήθηκε περίπου 25% και επειδή η κατρακύλα της είχε αρχίσει από την αρχή της χρονιάς έχει χάσει περίπου το 40% της αξίας της στο εξάμηνο. Κάντε την αναγωγή στην «Ελλάδα της δραχμής» και θα δείτε τον αληθινό εφιάλτη, που ευτυχώς δεν ζήσαμε. Ακόμα κι αν υποθέσουμε πως, όπως πρόβλεπαν οι αισιόδοξοι δραχμολάγνοι, ξεκινούσε χάρη στην αλλαγή του νομίσματος να λειτουργεί η εγχώρια βιομηχανία και βιοτεχνία (αφού οι εισαγωγές θα ήταν πανάκριβες), μετά το lockdown οι νεοσύστατες και άγουρες επιχειρήσεις θα ήταν εντελώς στον αέρα. Δανεισμός από τις αγορές θα ήταν αδύνατος με ένα νόμισμα τόσο ασθενές και με μια ύφεση που θα έτρεχε με ρυθμούς μεγαλύτερους του 15%. Το ακόμα χειρότερο; Η κρίση του τουρισμού δεν θα σήμαινε μόνο ότι η περίφημη βαριά μας βιομηχανία θα είχε φέτος προβλήματα, αλλά θα τσάκιζε και τα αποθεματικά της χώρας σε συνάλλαγμα, αφού η εισροή ξένου νομίσματος θα ήταν ελάχιστη. Ο πληθωρισμός θα ξεπερνούσε κάθε ρεκόρ, θα «ροκάνιζε» τις όποιες καταθέσεις θα είχαν απομείνει στις τράπεζες, θα εκμηδένιζε κάθε διάθεση για επενδύσεις – θα ζούσαμε το αληθινό χάος.

Η τουρκική λίρα καταρρέει ενώ τα έσοδα της Τουρκίας από τον τουρισμό αντιπροσωπεύουν μόλις το 13% του ΑΕΠ: φανταστείτε τι θα γινόταν εδώ! Οχι μόνο θα τρέχαμε πανικόβλητοι στο ΔΝΤ, ζητώντας τη βοήθειά του, αλλά θα τρέμαμε και στην πιθανότητα να μη μας στηρίξει. Η χρεοκοπία του 2010 θα ήταν μια υπέροχη ανάμνηση.

Η ύφεση φυσικά θα είναι μεγάλη και τώρα: δεν βλέπω καμία χώρα που να έχει τον τρόπο να τη γλιτώσει – οι ΗΠΑ, που πάντα σε αυτές τις περιπτώσεις βάζουν μπροστά την κεντρική τους τράπεζα, μετράνε 30 εκατομμύρια ανέργους. Η δυσκίνητη Ευρώπη προσπαθεί να στηρίξει τις επιχειρήσεις της με όπλο το σταθερό νόμισμά της. Δεν είναι ό,τι καλύτερο, αλλά αλίμονό μας αν δεν υπήρχε…