Η πανδημία βλάπτει την ψυχική υγεία ηλικιωμένων

Οι ηλικιωμένοι, όσοι δηλαδή είναι μεγαλύτεροι από 65 ετών, φαίνεται ότι είναι πιο ευάλωτοι στον COVID-19 καθώς όταν προσβληθούν από αυτόν είναι πιο πιθανό να χρειαστούν νοσηλεία, πολλές φορές σε ΜΕΘ, ή να πεθάνουν. Τα 2/3, περίπου, των θανάτων από τον COVID-19 στη χώρα μας, σύμφωνα με τον ΕΟΔΥ, είναι ηλικιωμένα άτομα. Το γεγονός αυτό αυξάνει σημαντικά τον κίνδυνο για την εμφάνιση προβλημάτων στην ψυχική τους υγεία. Αλλος σημαντικός παράγοντας που αυξάνει αυτόν τον κίνδυνο είναι η δυσκολία, λόγω των περιορισμών, να ανταλλάξουν επισκέψεις ή να συναντήσουν συνομηλίκους τους (καφενείο, ΚΑΠΗ) και, ακόμα σημαντικότερο, μέλη της ίδιας της οικογένειάς τους (παιδιά, εγγόνια). Αυτό επιτείνεται και από το γεγονός ότι η χρήση του Διαδικτύου σε αυτές τις ηλικίες είναι πιο περιορισμένη συγκριτικά με τα πιο νεαρά άτομα. Ολα αυτά μπορεί να οδηγήσουν σε μοναξιά, άγχος, κατάθλιψη και φόβο ότι μπορεί να αρρωστήσουν και να πεθάνουν.

Ορισμένες οδηγίες που θα μπορούσαν να προταθούν προκειμένου να αποφευχθούν αυτού του τύπου οι ψυχολογικές αντιδράσεις ή, αν εμφανιστούν, να αντιμετωπιστούν κατάλληλα είναι:

• Καλή ενημέρωση για τους κινδύνους και τα μέτρα προφύλαξης από την πανδημία από έγκυρες και αξιόπιστες πηγές, όπως για παράδειγμα ο ΕΟΔΥ, η Γενική Γραμματεία Πολιτικής Προστασίας κ.λπ.
• Καθημερινή επικοινωνία με τα μέλη της οικογένειάς τους είτε τηλεφωνικά είτε καλύτερα μέσω διαδικτυακών εφαρμογών επικοινωνίας που συνδυάζουν εικόνα και ήχο.
• Διατήρηση ενός τακτικού ημερήσιου προγράμματος που περιλαμβάνει συγκεκριμένες ώρες εγρήγορσης και κατάκλισης, υγιεινών γευμάτων, καθώς και φυσικής άσκησης εντός ή και εκτός σπιτιού, με τη λήψη, όμως, όλων των κατάλληλων μέτρων προφύλαξης, π.χ. διατήρηση των αποστάσεων.
• Λήψη όλων των φαρμακευτικών αγωγών για σωματικές ή ψυχικές νόσους στις δοσολογίες που οι θεράποντες ιατροί είχαν συστήσει.
• Αν τα συμπτώματα άγχους και κατάθλιψης αυξηθούν σε ένταση ώστε να προκαλούν έντονη δυσφορία, απαιτείται ενημέρωση των οικείων και άμεση αναζήτηση βοήθειας, ιδιαίτερα σε περίπτωση εμφάνισης αυτοκτονικότητας, από κάποιον ειδικό ψυχικής υγείας.

Στη συστηματικότερη μελέτη των επιπτώσεων της πανδημίας στη σωματική και ψυχική υγεία, στη λειτουργικότητα και στην ευεξία καθώς και στην αναγνώριση προστατευτικών παραγόντων θα βοηθήσει ιδιαίτερα μια έρευνα με τίτλο «Παγκόσμια μελέτη υγείας και λειτουργικότητας σε περιόδους μεταδοτικών λοιμώξεων» [ΜΕΛΕΤΗ COH-FIT (GR)], στην οποία συμμετέχει και η χώρα μας. Στην έρευνα αυτή μπορούν να συμμετάσχουν ενήλικοι, έφηβοι και παιδιά. Τα συμπεράσματα που θα προκύψουν από αυτή τη μελέτη θα βοηθήσουν στην ανάπτυξη στρατηγικών πρόληψης και παρέμβασης κατά την πανδημία του ιού COVID-19 αλλά και μελλοντικά, σε περίπτωση εμφάνισης άλλων καταστάσεων πανδημίας. Ο ιστότοπος της έρευνας είναι: www.coh-fit.com.

Ο Βασίλειος – Παντελεήμων Μποζίκας είναι καθηγητής Ψυχιατρικής ΑΠΘ, διευθυντής Β’ Ψυχιατρικής Κλινικής ΑΠΘ