Η πανδημία πλήττει την κυριαρχία του δολαρίου

Με την έναρξη της κρίσης COVID-19, οι Ηνωμένες Πολιτείες φαίνεται να έχουν αναπτύξει μια σοβαρή περίπτωση αυτού που οι ψυχολόγοι αποκαλούν διαταραχή ταυτότητας: προβάλλουν ταυτόχρονα δύο ξεχωριστές προσωπικότητες.

Από τη μία πλευρά, η Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ έχει αναλάβει υπεύθυνο ηγετικό ρόλο στη διεθνή χρηματοδότηση, όπως συνέβη κατά τη διάρκεια της παγκόσμιας χρηματοπιστωτικής κρίσης του 2008. Τον Μάρτιο, η Fed αναβίωσε δίκτυο διμερών συμφωνιών ανταλλαγής νομισμάτων με περίπου ξένες κεντρικές τράπεζες και εισήγαγε νέες προβλέψεις επαναγοράς (repo) διασφαλίζοντας έτσι άφθονη ρευστότητα δολαρίων ΗΠΑ για τις παγκόσμιες ανάγκες. Η κεντρική τράπεζα της Αμερικής έχει γίνει και πάλι ο δανειστής της τελευταίας λύσης στον κόσμο. Από την άλλη πλευρά, ο πρόεδρος της Αμερικής, Ντόναλντ Τραμπ, απέρριψε ανεύθυνα την ιδέα ότι απαιτείται διεθνής συνεργασία για την καταπολέμηση του αντικτύπου του COVID-19 στη δημόσια υγεία και την οικονομική δραστηριότητα. Παραμένει προσηλωμένος στην αρχή του «Πρώτα από όλα η Αμερική», που σημαίνει ότι άλλες κυβερνήσεις πρέπει να κοιτάξουν αλλού ηγεσία. Οταν δόθηκε η ευκαιρία, η κυβέρνηση Τραμπ κατέστησε σαφές ότι θα ενεργήσει μόνη και αποκλειστικά προς το «εθνικό συμφέρον», όπως ορίζεται από τη στενή παγκόσμια άποψη του προέδρου. Αυτή η επίδειξη συγκρουόμενων ταυτοτήτων δεν είναι καλή για το αμερικανικό δολάριο, το οποίο αποτελεί το κυρίαρχο νόμισμα στον κόσμο. Οσο περισσότερο η Αμερική δείχνει δύο πρόσωπα, τόσο πιθανότερο είναι να χάσει τη μακροχρόνια θέση της στο διεθνές νομισματικό και χρηματοπιστωτικό σύστημα. Σε τελική ανάλυση, πόσο περισσότερο θα εμπιστεύονται οι διεθνείς επενδυτές και οι ξένες κυβερνήσεις τα χρήματα ενός ολοένα και πιο αναξιόπιστου συνεργάτη;

Η παρακμή των ΗΠΑ και του δολαρίου θα αφαιρούσε έναν από τους βασικούς πυλώνες της μεταπολεμικής φιλελεύθερης τάξης. Για πολλούς, αυτή η τάξη ήταν συνώνυμη με τη γεωπολιτική κυριαρχία των ΗΠΑ. Ωστόσο, με την απουσία ηγεσίας από τις ΗΠΑ, έρχονται στο προσκήνιο ανταγωνιστικά πολιτικά μοντέλα, προωθώντας τον εθνικισμό, τον λαϊκισμό και διάφορες παραλλαγές της «λαϊκής δημοκρατίας». Η διαιρεμένη προσωπικότητα της Αμερικής θα επηρεάσει κάτι πολύ περισσότερο από τους Αμερικανούς. Εάν δεν αλλάξουν τα πράγματα στην Ουάσιγκτον, η πρόγνωση για μια τάξη πραγμάτων με επίκεντρο το δολάριο δεν είναι καθόλου καλή.

Ο Μπέντζαμιν Κοέν είναι καθηγητής Διεθνούς Πολιτικής Οικονομίας στο University of California, Santa Barbara