Η διασφάλιση της συλλογικής ζωής

Αν μου ζητούσες να ζωγραφίσω μια πλατεία, θα σχημάτιζα έναν κύκλο. Εναν κύκλο ομόκεντρο που φτάνει μέχρι τον πυρήνα της ιδιωτικής ζωής και τη διαρρηγνύει, μεταμορφώνοντάς τη σε δημόσιο βίο.

Η πλατεία για μένα αποτελεί μια συμβολική αλλά και υλική διασφάλιση της συλλογικής ζωής στην πόλη. Η ιστορική της λειτουργία, αν και προσαρμοζόταν στους κοινωνικούς και πολιτικούς συσχετισμούς της κάθε εποχής, αποτελούσε τον κοινό χώρο όπου καλλιεργούνταν και αναπτύσσονταν οι σχέσεις των κατοίκων στην πολυτάραχη ιστορία της πόλης. Εκεί λάμβαναν χώρα οι συναντήσεις, τα ερωτικά ραντεβουδάκια, η διασκέδαση, η ομήγυρη, το κουτσομπολιό. Ηταν ο χώρος όπου αναπτυσσόταν η συλλογική ζωή, οι χαρές, τα πανηγύρια, οι θεατρικές παραστάσεις, αλλά και οι αντιδικίες, οι πολιτικές συζητήσεις, μέχρι και το νυφοπάζαρο κατά τις βραδινές ώρες της Κυριακής. Επιπλέον, οι πλατείες αποτελούσαν χώρο όπου οργανώνονταν οι κοινωνικές και πολιτικές εκδηλώσεις.

Ως έναν βαθμό οι λειτουργίες αυτές της πλατείας συνεχίζουν να επιβιώνουν μέχρι και τις μέρες μας, καθώς εξακολουθεί να αγκαλιάζει τη δημόσια ζωή, το παιχνίδι των μικρών παιδιών, τη διασκέδαση, τις πολιτικές ζυμώσεις αλλά και τις συγκρούσεις. Η πλατεία αποτελεί κόμβο συνάντησης διαφορετικών πολιτισμών και ηλικιών. Είναι το σημείο συμπύκνωσης ενάρξεων και διελεύσεων για όλες τις φυλές και τις ηλικίες, χώρος που ανήκει σε όλους, αποκλίνει από τη λογική της εμπορευματοποίησης και ενώνει τους ανθρώπους μακριά από την κλειστοφοβία των διαμερισμάτων τους, σε αντίθεση με την πολεοδομία της αλλοτρίωσης που δεσπόζει στην υπόλοιπη πόλη.

Η πλατεία είναι ο ομφαλός της πόλης που συγκροτεί ένα αναπόσπαστο κομμάτι της αστικής ιστορίας και του πολιτισμού της πόλης μας. Στις πλατείες ο χρόνος φαίνεται να πεισμώνει. Εκεί όταν ένα ανοιξιάτικο ηλιόλουστο απόγευμα ακούσεις τα ξέγνοιαστα χαχανητά των κοριτσιών που περπατούν αγκαζέ, ευθύς ενσαρκώνεται αυτό που αφηγείται ο Μάνος Χατζιδάκις στην «Οδό Ονείρων», ότι ο «κάθε δρόμος έχει μια καρδιά για τα παιδιά».

Εμείς με τη σειρά μας, οφείλουμε να προστατεύουμε και να περιποιούμαστε αυτόν τον κοινό χώρο που φιλοξενεί τη συλλογική ζωή και αποτελεί ένα ζωντανό σημείο συμπύκνωσης της καθημερινής μας συμβίωσης.

Η Χριστιάνα Στυλιανού είναι κοινωνιολόγος