Κατανοώντας τον συναισθηματισμό

Σπανίως απασχολούν τόσο τον δημόσιο διάλογο οι αγορεύσεις σε μια δίκη όσο απασχόλησε η αγόρευση της εισαγγελέως στη δίκη Τοπαλούδη. Πολλοί μοιράστηκαν τον συγκινησιακό φόρτο που παραδέχθηκε και μοιράστηκε με την αίθουσα η εισαγγελέας, ενώ άλλοι, δικηγόροι κυρίως, είχαν τις ενστάσεις τους, με δικονομικά επιχειρήματα, ανεξαρτήτως, φυσικά, της όποιας άποψης μπορεί να έχουν για την ουσία της υπόθεσης. Αυτές τις ενστάσεις ήρθε να υπογραμμίσει κι η αντίδραση του Δικηγορικού Συλλόγου Αθηνών. Οι λειτουργοί της Δικαιοσύνης έχουν τον άβολο ρόλο να επισημαίνουν πάντοτε όσα εξασφαλίζουν τη διαδικασία απόδοσης δικαιοσύνης, ακόμη κι αν ακούγονται δύστροπα ή ενοχλητικά. Οι υπόλοιποι εξ ημών δύσκολα μπορούμε να διακρίνουμε τα όρια σε μια διαδικασία Μεικτού Ορκωτού Δικαστηρίου, όπου φυσικοί δικαστές είναι, τελικά, οι ένορκοι, οι απλοί πολίτες (η παράμετρος αυτή δεν πρέπει να παραβλέπεται). Αλλωστε το λεγόμενο «κοινό περί δικαίου αίσθημα» είναι, ας είμαστε ειλικρινείς, μεγάλη παγίδα. Η ιστορία είναι γεμάτη από «πέραν πάσης αμφιβολίας» καταδίκες που κατέπεσαν και περιπτώσεις που το «κοινό περί δικαίου αίσθημα» λιθοβόλησε, κυριολεκτικά ή μεταφορικά, αθώους. Πρέπει να προσπαθούμε να το θυμόμαστε αυτό, όσο δύσκολο κι αν είναι.

Διάβαζα με μεγάλο ενδιαφέρον σχόλια νομικών που έκριναν πολύ αυστηρά, χωρίς κακή πρόθεση, τα συγκινημένα σχόλια κατά την αγόρευση της εισαγγελέως, αποδίδοντας τα συνολικά σε μια τάση προς το «μελό». Οι αντιδράσεις όμως ερμηνεύονται και από το περιβάλλον, όχι σε συνθήκες εργαστηρίου. Στις πραγματικές συνθήκες γνωρίζουμε ότι τα θύματα βιασμού πολλές φορές δεν δικαιώνονται. Οτι οι καταγγελίες τους αγνοούνται ή αμφισβητούνται, ακόμη και με κακοποιητικό λόγο, από τις Αρχές στις οποίες προστρέχουν για προστασία. Ο,τι αν η υπόθεσή τους καταλήξει σε δικαστήριο, δικάζονται κι αυτά μαζί με τους κατηγορουμένους.
Κι αν τυχόν οι υποθέσεις τους βρεθούν στη δημοσιότητα, περνούν κι από τηλεοπτικά «δικαστήρια». Τίποτα από αυτά δεν είναι «δίκαιο», τίποτα από αυτά δεν ενθαρρύνει τα θύματα να αναζητήσουν τη δικαίωσή τους.
Σε μια ιδανική κατάσταση, οι συναισθηματικές προσεγγίσεις, λοιπόν, ίσως θεωρούνταν περιττές από περισσότερους εκεί έξω. Οσο, όμως, αυτό το αίσθημα αδικίας υπάρχει, είναι λίγο δύσκολο να ζητάμε, από γυναίκες κυρίως, απόλυτη συνέπεια σε λεπτές και ψυχρές επεξεργασίες. Οι ειδικότεροι δεν χρειάζεται να τις συμμεριστούν, μόνο, ίσως, να τις καταλάβουν.