Η επόμενη μέρα

Το πότε και πώς να τερματιστούν οι περιορισμοί κατά του COVID-19 έχει γίνει το κύριο πολιτικό ζήτημα σε κάθε πληγείσα χώρα. Η γερμανίδα καγκελάριος Ανγκελα Μέρκελ προχώρησε στο να περιγράψει την ολοένα και πιο έντονη συζήτηση για το θέμα ως οργιώδη. Στο επίκεντρο του ζητήματος βρίσκεται ο τρόπος κατανομής του αυξανόμενου οικονομικού και δημοσιονομικού κόστους που σχετίζεται με την κρίση. Η πλησιέστερη ιστορική αναλογία είναι η περίοδος του Μεσοπολέμου του εικοστού αιώνα, η οποία προσέφερε μαθήματα στην αντιμετώπιση ακραίων δημοσιονομικών συνθηκών.  Οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής σήμερα αντιμετωπίζουν τον πειρασμό να επεκτείνουν την κατάσταση έκτακτης ανάγκης και να αναβάλουν τον ενδεχόμενο υπολογισμό και κατανομή του κόστους. Επιπλέον, η απάντηση στην παγκόσμια οικονομική κρίση του 2008 έθεσε ένα τρομερό προηγούμενο. Οπως με κάθε κινητοποίηση του πολέμου, χρειάστηκαν σαφώς δράσεις έκτακτης ανάγκης για την αντιμετώπιση της άμεσης κρίσης.

Μετά το 2008, οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής σήμερα δεσμεύονται να κάνουν «ό,τι χρειάζεται». Ενώ οι μεγάλες κεντρικές τράπεζες έχουν τη δύναμη πυρός για να αντιμετωπίσουν την άμεση κρίση ρευστότητας, το δύσκολο μέρος θα έρθει με την κατανομή του κόστους.

Αυτό το κόστος θα περιλαμβάνει όχι μόνο τις αυξημένες δαπάνες για την αντιμετώπιση της ιατρικής έκτακτης ανάγκης, αλλά και τις απώλειες που υπέστησαν οι επιχειρήσεις που επηρεάστηκαν από την υποχρεωτική παύση. Εάν οι επιχειρήσεις δεν διασωθούν, το ερώτημα μετατοπίζεται στη μοίρα των εργαζομένων τους. Τα προσωρινά μέτρα για την αντιστάθμιση του χαμένου εισοδήματος των εκτοπισμένων εργαζομένων θα γίνουν νέα μόνιμα χαρακτηριστικά του κράτους πρόνοιας; Θα αρχίσουν οι χώρες να αγκαλιάζουν κάποια μορφή καθολικού ελάχιστου ή βασικού εισοδήματος;

Η δεκαετία του 1920 ήταν επίσης μια εποχή ριζοσπαστικών πειραματισμών κοινωνικής πολιτικής. Το μάθημα από εκείνη την περίοδο είναι ότι τέτοια προγράμματα δεν μπορούν να χρηματοδοτηθούν απλώς με τη συνέχιση των έκτακτων μέτρων. Για να διατηρηθούν, τελικά πρέπει να τιμολογηθούν σωστά και να χρηματοδοτηθούν μέσω της φορολογίας ή, σε ορισμένες περιπτώσεις, με τη βοήθεια της διαγραφής χρέους. Προφανώς, όταν αντιμετωπίζει κανείς καταστάσεις έκτακτης ανάγκης, δεν πρέπει να σκέφτεται τον λογαριασμό. Αλλά ούτε μπορεί κανείς να αγνοήσει τι θα ακολουθήσει. Οσοι ζητούν τώρα τον άμεσο τερματισμό των περιορισμών λόγω πανδημίας έχουν την υποχρέωση να μιλήσουν ειλικρινά και ανοιχτά για το πώς θα διανεμηθεί το κόστος στο μέλλον. Μέχρι στιγμής, αυτή η συζήτηση έχει αποφευχθεί. Η εμπειρία της περιόδου του Μεσοπολέμου υποδηλώνει ότι η αποφυγή των δύσκολων ερωτήσεων είναι μια συνταγή για καταστροφή.

Ο Χάρολντ Τζέιμς είναι καθηγητής Ιστορίας και Διεθνών Σχέσεων στο Princeton University και εταίρος του Center for International Governance Innovation. Είναι ειδικός στην οικονομική ιστορία της Γερμανίας και στην παγκοσμιοποίηση