Πώς να αποφευχθεί μια ύφεση τύπου W

Εκείνοι που δεν μπορούν να θυμηθούν το παρελθόν καταδικάζονται στο να το επαναλάβουν, είπε ο Τζορτζ Σανταγιάνα το 1905. Είναι μια φράση που έχει επαναληφθεί πολλές φορές, αλλά σπάνια λαμβάνεται υπόψη. Καθώς ο COVID-19 αποδεκατίζει την παγκόσμια οικονομία, η κατανόησή μας για την ιστορία θα μπορούσε να είναι η διαφορά μεταξύ μιας ύφεσης σε σχήμα V ή U και μιας ύφεσης σε μορφή τύπου W, στην οποία η αρχική ανάκαμψη ακολουθείται από διαδοχικές υποτροπές.

Το 1936, ικανοποιημένος με την πρόοδο στην ανάκαμψη από την κατάθλιψη που είχε αρχίσει επτά χρόνια νωρίτερα, η διοίκηση του προέδρου Φράνκλιν Ν. Ρούζβελτ μείωσε τις ομοσπονδιακές δαπάνες και αύξησε τους φόρους. Ταυτόχρονα, η Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ ενίσχυσε τη νομισματική πολιτική διπλασιάζοντας τις απαιτήσεις σε τραπεζικά αποθεματικά και αποστειρώνοντας τις εισροές χρυσού. Μέχρι το 1937, η οικονομία των ΗΠΑ είχε υποχωρήσει σε μια σοβαρή ύφεση, η οποία διήρκεσε έως το 1938.

Οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής των ΗΠΑ έκαναν παρόμοιο σφάλμα μετά την παγκόσμια οικονομική κρίση του 2008. Το πρόγραμμα δημοσιονομικής τόνωσης του προέδρου Μπαράκ Ομπάμα, που θεσπίστηκε τον Φεβρουάριο του 2009, μαζί με τη νομισματική επέκταση της Fed ανέκοψαν την ελεύθερη πτώση της οικονομίας. Η ανάκαμψη ξεκίνησε τον Ιούνιο του ίδιου έτους. Αλλά το 2011, αφού οι Ρεπουμπλικανοί ανέλαβαν τον έλεγχο του Κογκρέσου των ΗΠΑ, τα δημοσιονομικά κίνητρα καταργήθηκαν πρόωρα, εμποδίζοντας σημαντικά την ανάκαμψη.

Υπάρχει λόγος να ανησυχούμε ότι οι πολιτικοί των ΗΠΑ θα κάνουν παρόμοιο λάθος σήμερα. Αν και τα πρωτοφανή δημοσιονομικά και νομισματικά μέτρα βοηθούν, η προσπάθεια απέχει πολύ από την ολοκλήρωση.

Εάν ο Τραμπ χάσει τις εκλογές του Νοεμβρίου, αλλά οι Ρεπουμπλικανοί παραμείνουν στον έλεγχο της Γερουσίας, ενδέχεται ξαφνικά να ανακαλύψουν ξανά τα κακά του χρέους και να απαιτήσουν για άλλη μια φορά άλλες πολιτικές. Σε τελική ανάλυση, ο λόγος χρέους προς ΑΕΠ της Αμερικής θα αυξηθεί πάνω από 100% μέχρι το τέλος του οικονομικού έτους, σύμφωνα με νέες προβλέψεις. Οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής παντού πρέπει να θυμούνται έναν απλό κανόνα: για να αποφύγουν μια ύφεση σε σχήμα W δεν πρέπει να υπάρξει πρόωρη κατάργηση μέτρων δημόσιας υγείας ή οικονομικής τόνωσης. Οπως έχουν δείξει προηγούμενες κρίσεις, τέτοιες προτάσεις πρέπει να αποφεύγονται με κάθε θυσία.

Ο Τζέφρι Φράνκελ είναι καθηγητής Δημιουργίας Κεφαλαίου και Ανάπτυξης στο Harvard University. Εχει διατελέσει μέλος του οικονομικού συμβουλίου του προέδρου Μπιλ Κλίντον. Είναι ερευνητής του National Bureau of Economic Research των ΗΠΑ