Μια άλλη απειλή

Μακριά από κάθε συνωμοσιολογική και κινδυνολογική αναφορά, η κρίση που προκαλεί η πανδημία σε παγκόσμιο επίπεδο φυσικό είναι να φέρνει στη μνήμη εγκληματικές πρακτικές που χρησιμοποιήθηκαν για την εξόντωση του αντιπάλου, από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα. Η μάστιγα του κορωνοϊού δίνει την ευκαιρία στις ηγεσίες να αναλογισθούν τον κίνδυνο μιας ηθελημένης διασποράς βλαπτικού βιολογικού υλικού. Από κράτη, τρομοκρατικές ή περιθωριακές ομάδες.

Το βιολογικό όπλο είναι «η βόμβα των φτωχών». Τα κράτη δαπανούν υπέρογκα ποσά για άμυνα και εξοπλισμούς, το βιολογικό όπλο όμως είναι φθηνό για πολλούς και με μεγάλες δυνατότητες πρόκλησης βαριάς ζημιάς σε ανθρώπους, πανίδα και χλωρίδα.

Παράγεται και διασπείρεται εύκολα, χωρίς εξεζητημένη τεχνολογία. Αρκεί γ’ αυτό να ανατρέξουμε στην εφιαλτική επίθεση με αέριο Sarin στο Τόκιο (1995). Τα βιολογικά όπλα μπορούν να προκαλέσουν μεγάλες καταστροφές τόσο λόγω της δυνατότητάς τους να μολύνουν με μεγάλη ευκολία όσο και λόγω της μεταδοτικότητάς τους. Πολλά τα παραδείγματα κακόβουλης χρήσης τους. Στην αρχαιότητα και τον Μεσαίωνα πλήττονταν οι υδάτινοι πόροι, μολύνονταν τρόφιμα και χρησιμοποιούνταν ποικίλες μέθοδοι, πολεμικές ή μη, για τη μετάδοση θανατηφόρων ασθενειών. Η εξέλιξη οδήγησε στη δημιουργία κέντρων έρευνας βιολογικών όπλων και φτάσαμε σε προωθημένες μεθόδους διάδοσής τους όπως του βακίλου του άνθρακα και της μεμονωμένης χρήσης βιολογικών στοιχείων. Οπως έγινε το 1978, στο Λονδίνο, με τη δολοφονία – με τη μέθοδο της «βιολογικής ομπρέλας» – δύο αντιφρονούντων βουλγάρων διανοουμένων. Παρά την υπογραφή της Σύμβασης για τα Βιολογικά και Τοξινικά Οπλα (1972), τα αποτελέσματα δεν είναι ενθαρρυντικά. Δυστυχώς υπεισέρχονται οικονομικά και άλλα συμφέροντα όπως της Κούβας, της Ινδοκίνας και της Ινδίας, χωρών με μεγάλες φαρμακοβιομηχανίες που διοχετεύουν τεράστιες ποσότητες φαρμακευτικών προϊόντων τους στο εξωτερικό. Με αποτέλεσμα να κινούνται με δικές τους ταχύτητες και να μην είναι ουσιαστικά συνεργάσιμες με τον υπόλοιπο κόσμο. Απ’ την πλευρά τους, οι ΗΠΑ κινούνται οιονεί αυτόνομα με τους λοιπούς να παραμένουν ουσιαστικά στο περιθώριο. Θεωρητική εξαίρεση αποτελεί η ΕΕ, τα μέλη τής οποίας έχουν κοινή θέση και διαθέτουν συγκεκριμένη πλατφόρμα για το θέμα αυτό. Με τον κίνδυνο να επικρέμαται ως δαμόκλειος σπάθη πάνω από πολίτες και κράτη, η διεθνής κοινότητα δεν φαίνεται έτοιμη να αντιμετωπίσει έναν βιολογικό πόλεμο.

Η κρίση της πανδημίας πρέπει να αποτελέσει την ευκαιρία σχεδιασμών για την αντιμετώπιση μιας αντίστοιχης μάστιγας που θα προκληθεί ηθελημένα. Γι’ αυτό, καλό είναι τα εξελιγμένα κράτη, παράλληλα με τις οικονομικές προσεγγίσεις τέτοιων φαινομένων, να πάψουν να διυλίζουν τον κώνωπα και να δραστηριοποιηθούν επειγόντως για την αντιμετώπιση ενός μελλοντικού βιολογικού κινδύνου του οποίου την πικρή γεύση ήδη δοκιμάζουμε με την περιπέτεια του κορωνοϊού. Είναι χρέος κυρίως των εύρωστων χωρών και των ευρωπαίων εταίρων να συμβάλουν καθοριστικά στην άμεση προετοιμασία ενός πλέγματος ασφάλειας απέναντι σε καταστροφικές πρωτοβουλίες που μπορεί να πάρουν παγκόσμιες διαστάσεις.

Ο Γιώργος Κακλίκης είναι πρέσβης επί τιμή, ειδικός σύμβουλος του ΕΛΙΑΜΕΠ