Η συνταγματική νομιμότητα δεν έχει διαρραγεί, δεν έχει καταλυθεί

Το πρόβλημα της αντιμετώπισης της πανδημίας από νομική άποψη, ενώ είναι κεφαλαιώδες, γιατί συνεπάγεται πρωτοφανείς περιορισμούς σε βασικά ατομικά δικαιώματα και ελευθερίες, είναι παράλληλα απλό. Ο κίνδυνος είναι προσδιορισμένος και εντάσσεται σε αυτό που λέμε έκτακτη ανάγκη – έτσι λένε ακόμα και τα εκκλησιαστικά κείμενα. Ο εχθρός, όμως, είναι αόρατος και δεν υπάρχει τοπικότητα, δεν μπορεί να περιοριστεί σε σύνορα. Είναι σαφές πως τον λόγο δεν μπορεί παρά να τον έχει η επιστήμη, όχι γιατί οι γιατροί διοικούν τη χώρα, αλλά γιατί καμία υπεύθυνη κυβέρνηση δεν μπορεί να αναλάβει το ρίσκο να καταρρεύσει το σύστημα υγείας ή να θυσιάσει ένα μέρος του πληθυσμού της. Κρίνοντας την αναλογικότητα των περιορισμών, η απάντηση είναι μονόδρομος. Στη φάση αυτή της πανδημίας, αποφασίζουν οι επιστήμονες. Κανένας δικαστής δεν μπορεί να το αμφισβητήσει. Βρισκόμαστε στο πλαίσιο της συνταγματικής νομιμότητας, η οποία δεν έχει διαρραγεί, δεν έχει καταλυθεί. Σε μια οργανωμένη κοινωνία δεν υπάρχουν μόνο δικαιώματα, υπάρχουν και καθήκοντα, ηθικές υποχρεώσεις, όπως η κοινωνική αλληλεγγύη. Είναι προτιμότερο μια κυβέρνηση να κάνει ένα υπερβολικό «λάθος», παρά να ρισκάρει να δούμε μια νέα Ιταλία.

Ολα αυτά δεν σημαίνουν καθόλου ότι δίνει κανείς λευκή κάρτα στους όποιους κυβερνώντες να κάνουν ό,τι θέλουν. Ούτε σημαίνουν ότι δεν μπορεί να υπάρξει κίνδυνος. Στην Ουγγαρία καταλύεται η εξουσία του Κοινοβουλίου, ενώ στις Φιλιππίνες έδωσαν εντολή να πυροβολούν και να σκοτώνουν όποιον παραβιάζει τα μέτρα. Μπορεί σε μια ευρωπαϊκή χώρα αυτό να μη γίνει ποτέ, όμως χρειάζεται εγρήγορση. Δεν είναι σωστός ο εφησυχασμός ή η μοιρολατρική αποδοχή. Η δημοκρατία είναι διαρκώς υπό κατασκευή και υπό κατάκτηση, δεν είναι δεδομένη, δεν πάει στον αυτόματο πιλότο και ο κόσμος δεν πρέπει να εθισθεί στις αυταρχικές λύσεις. Σ’ αυτή τη φάση, όμως, πρέπει να συμμετάσχουμε με την καρδιά μας στην προσπάθεια. Εδώ δεν πρόκειται για τα συμφέροντα μιας εξουσίας, ούτε καν για τα συμφέροντα μιας τάξης, αλλά για την επιβίωσή μας.

Ο Χρήστος Ράμμος είναι αντιπρόεδρος ε.τ. του ΣτΕ