Κυνισμός

Εκείνη την απεργία πείνας, την άνοιξη του 1981, την παρακολουθούσαμε μέρα – μέρα. Το τελευταίο διάστημα, μάλιστα, ώρα – ώρα. Ηταν βέβαια η φιγούρα του απεργού: ο 27χρονος Μπόμπι Σαντς συμβόλιζε τη μάχη των σκληροτράχηλων Ιρλανδών εναντίον της ανάλγητης Θάτσερ. Φυσούσε ένα γενικότερο ρεύμα προοδευτισμού στην Ευρώπη: εκείνη τη χρονιά θα αναλάμβαναν τα ηνία ο Φρανσουά Μιτεράν και ο Ανδρέας Παπανδρέου, την επόμενη ο Φελίπε Γκονθάλεθ. Ζούσαμε και τα χρόνια της αθωότητας.

Ο θάνατος του Σαντς ύστερα από 66 ημέρες απεργίας πείνας προκάλεσε σοκ. Στην κηδεία του παρέστησαν πάνω από 100.000 άνθρωποι. Στη συνέχεια υπέκυψαν άλλοι εννιά απεργοί, αλλά η προβολή που τους δόθηκε δεν ήταν τόσο μεγάλη: ο πρώτος παίρνει πάντα τη δόξα. Πέρα από το συναισθηματικό επίπεδο όμως, αυτή η θυσία δεν επέφερε πολιτικά κέρδη: αν ποτέ γίνει η ένωση της Βόρειας Ιρλανδίας με το Εϊρε, αυτό δεν θα είναι αποτέλεσμα των αγώνων του IRA, αλλά του τυχοδιωκτισμού των Brexiteers, ο αρχηγός των οποίων νοσηλεύεται σήμερα χτυπημένος από τον κορωνοϊό.

Η επέλαση του τελευταίου είναι ασφαλώς ένας από τους λόγους που πέρασε σχεδόν απαρατήρητος ο θάνατος της Χελίν Μπολέκ την περασμένη Παρασκευή στην Κωνσταντινούπολη. Αλλά δεν είναι ο μόνος. Η νεαρή μουσικός του απαγορευμένου συγκροτήματος Grup Yorum αρνιόταν να δεχθεί τροφή (αλλά έπινε υγρά ώστε να αντέξει περισσότερο) από τον περασμένο Ιούνιο και ελάχιστοι ασχολούνταν μαζί της. Επειδή ανήκε σε μια οργάνωση που χαρακτηρίζεται τρομοκρατική όχι μόνο από την Τουρκία, αλλά και από τις ΗΠΑ και την ΕΕ. Επειδή το καθεστώς Ερντογάν είναι τόσο αυταρχικό, ώστε δεν προκαλεί έκπληξη καμιά μορφή αντίστασης εναντίον του. Επειδή ζούμε τα χρόνια του κυνισμού.

Αλλά και για έναν επιπλέον λόγο. Τον υπαινίχθηκε ο γνωστός τούρκος τραγουδιστής Ζουλφού Λιβανελί, που τραγούδησε μαζί με το Grup Yorum σε μια από τις συναυλίες του, το 2012: «Η μάχη για να μην οδηγήσουν οι απεργίες πείνας σε θάνατο δυστυχώς απέτυχε». Στην πραγματικότητα, η μόνη περίπτωση να πετύχει αυτή η μάχη ήταν να καταλάβει η Χελίν ότι δεν υπήρχε περίπτωση να υποχωρήσει το καθεστώς και να κάνει εκείνη πίσω. Ζωντανή, θα μπορούσε ενδεχομένως να ασκήσει μεγαλύτερη πίεση. Αλλά προφανώς ήταν πολύ κουρασμένη, ή πολύ απελπισμένη, για να το αντιληφθεί.

Ο θάνατός της σε ηλικία 28 ετών δεν θα επιφέρει κανένα πολιτικό κέρδος στους αντιπάλους του Ερντογάν. Οσο άδικο κι αν φαίνεται, ο μόνος αντίπαλος τον οποίο φοβάται πραγματικά ο ηγέτης της Τουρκίας, όπως και άλλοι αλαζόνες ηγέτες σε Δύση και Ανατολή, είναι ο κορωνοϊός. Ισως επειδή είναι αόρατος και ευέλικτος και δεν μπορούν να τον βάλουν στη φυλακή. Ισως επειδή αποκαλύπτει με τον καλύτερο τρόπο τον διεστραμμένο τρόπο με τον οποίο λειτουργεί το μυαλό τους.

Τουλάχιστον να μην πεθάνουν άλλοι απεργοί.