Η μεγάλη αναδίπλωση

Είναι τα γεγονότα που παίρνουν τις αποφάσεις. Στην Κουμουνδούρου άλλαξαν χρόνο με τη βεβαιότητα ότι στο Προσφυγικό η κυβέρνηση και ο Κυριάκος Μητσοτάκης ήταν στριμωγμένοι και ο ΣΥΡΙΖΑ είχε βρει, επιτέλους, ένα ζήτημα για αντιπολίτευση. Αν όχι αξιόπιστη, τουλάχιστον μια αντιπολίτευση που θα έβρισκε ακροατήριο και θα μπορούσε να ακουστεί. Ο καμβάς είχε στηθεί και ο Αλέξης Τσίπρας άρχισε να βγαίνει μπροστά, ώστε τα σήματα να είναι πιο δυνατά: το Μαξίμου είχε υποτιμήσει το πρόβλημα του Προσφυγικού, το οποίο θεωρούσε ότι θα λυθεί – ως διά μαγείας – με την απομάκρυνση και μόνον του ΣΥΡΙΖΑ από την εξουσία. Το υπουργείο Μεταναστευτικής Πολιτικής καταργήθηκε, οι συντονιστές άλλαζαν ο ένας μετά τον άλλο, ο Μιχάλης Χρυσοχοΐδης που τυπικώς ανέλαβε τον περασμένο Ιούλιο την πολιτική εποπτεία άρχισε να συγκρούεται με γαλάζια συστήματα και τοπάρχες – και τα νησιά του Βορειοανατολικού Αιγαίου άρχισαν από το φθινόπωρο να βουλιάζουν από τις συνεχώς αυξανόμενες ροές. Η προβληματική διαχείριση άρχισε να αφήνει και δημοσκοπικό αποτύπωμα, εξαναγκάζοντας τον Πρωθυπουργό σε αλλαγή πλεύσης και στην επανασύσταση του αυτόνομου υπουργείου. Για την Κουμουνδούρου ήταν μια πρώτη νίκη και είχε αποφασίσει να επενδύσει σχεδόν τα πάντα σε αυτή.

Μετά ήρθαν τα γεγονότα. Το Προσφυγικό έδινε ζωτικό χώρο στον ΣΥΡΙΖΑ μέχρι τη στιγμή που ο Ερντογάν αποφάσισε να σπρώξει δεκάδες χιλιάδες ταλαιπωρημένους ανθρώπους στα σύνορα του Εβρου. Κάπου εκεί, η διαχείριση και η ανθρωπιστική πλευρά της ιστορίας πέρασαν σε δεύτερη μοίρα, αφού οι πάντες άρχισαν να ερμηνεύουν την εξέλιξη ως απόπειρα εισβολής. Στην Κουμουνδούρου άρχισαν να αμφιταλαντεύονται για τη νέα γραμμή – και ο Τσίπρας αποφάσισε ότι δεν υπάρχει περιθώριο ελιγμών: τα σύνορα πρέπει να είναι κλειστά. Ενα αντιπολιτευτικό τείχος για τον Εβρο δεν είχε νόημα και θα μπορούσε να γυρίσει μπούμερανγκ – οι δημοσκοπήσεις είχαν αρχίσει να μιλούν και αυτή τη φορά. Το Προσφυγικό είχε μετατραπεί πλέον σε όπλο στα χέρια του Μητσοτάκη. Η προσπάθεια να συντηρηθεί ένα σκηνικό αμφισβήτησης των κυβερνητικών χειρισμών (όπως με τις βολές ότι το Μαξίμου δεν απαίτησε την παρουσία Μητσοτάκη στη συνάντηση που οργανώνει ο Ερντογάν την Τρίτη στην Κωνσταντινούπολη, στέλνοντας προσωπικές προσκλήσεις σε Μέρκελ, Μακρόν και Τζόνσον) δεν πείθει ούτε τα στελέχη του ΣΥΡΙΖΑ.

Ενίοτε, τα γεγονότα είναι αμείλικτα. Δίπλα στον Εβρο ήρθε και ο κορωνοϊός – και η αντιπολίτευση έμεινε ξεκρέμαστη από επιχειρήματα και πεδίο αντιπαράθεσης. Αν η συναίνεση στην εκλογή της Κατερίνας Σακελλαροπούλου συνδεόταν και με το θετικό πρόσημο της επιλογής που θα μπορούσε, υπό άλλες συνθήκες, να είχε γίνει από τον Τσίπρα, ο Εβρος και ο κορωνοϊός το μόνο που θα μπορούσαν να προσφέρουν στην αξιωματική αντιπολίτευση ήταν ένας ρόλος παρατηρητή. Κάπως έτσι, ο Τσίπρας φρόντισε να διαμηνύσει στον Ερντογάν ότι οι Ελληνες είναι ενωμένοι μπροστά στο τουρκικό θράσος, αλλά και να επικροτήσει κάθε πρόταση των αρμόδιων Αρχών και των ειδικών προς την κυβέρνηση για την επιδημία. Οι ώρες είναι δύσκολες και ακόμη κι αν καταγράφονται παραφωνίες στην Κουμουνδούρου, ο Τσίπρας αντιλαμβάνεται ότι η αντιπολίτευση δίνει εξετάσεις υπευθυνότητας. Και για πρώτη φορά από το ξεκίνημα της μεγάλης οικονομικής κρίσης, εδώ και μία δεκαετία, διαμορφώνεται ένας κοινός τόπος στον άξονα κυβέρνησης – αντιπολίτευσης.

Ενα πρώτο συμπέρασμα είναι ότι η πορεία των πραγμάτων θα μπορούσε να είναι διαφορετική για τη χώρα εάν ένα σκηνικό συναίνεσης είχε διαμορφωθεί από το 2010. Ωστόσο, ακόμη και η συναίνεση δεν κινείται έξω από το πλαίσιο μιας πολιτικής απόφασης. Η Κουμουνδούρου δεν αποκλείει προσεχώς απρόβλεπτες καταστάσεις από έναν απρόβλεπτο Ερντογάν, ούτε υποτιμά τις διαστάσεις που μπορεί να λάβει η πρωτόγνωρη – για όλες τις εν ζωή γενιές – επιδημία. Ο Αλέξης Τσίπρας αντιλαμβάνεται ότι όταν ολοκληρωθεί ο κύκλος της μεγάλης δοκιμασίας το πολιτικό παιχνίδι μπορεί να είναι διαφορετικό, αλλάζοντας σχεδόν σε όλους προτεραιότητες και αντιλήψεις.