Γιατί αυτές ειδικά;

Κάποια γυναικεία ονόματα από την Ιστορία είναι ιδιαίτερα γνωστά. Θα έλεγα ότι σχεδόν δεν υπάρχει εγγράμματος πολίτης που να μην τα έχει, αν μη τι άλλο, ακούσει. Ενδεικτικά: Κλεοπάτρα, Μαρία Αντουανέτα, ακόμα και (έκπληξη αυτό!) Παρύσατις, όνομα που όλοι, στη γενιά μου τουλάχιστον, το ξέραμε από τη θρυλική εναρκτήρια φράση της «Κύρου Ανάβασης»: Δαρείου και Παρυσάτιδος γίγνονται παίδες δύο, πρεσβύτερος μεν Αρταξέρξης, νεώτερος δε Κύρος…

Πού είναι το αξιοπερίεργο ή το αξιομνημόνευτο; Μα στο ότι αυτές οι γυναίκες, έστω και αν υπήρξαν περισσότερο ή λιγότερο σημαντικές στην εποχή τους, δεν θα έλεγε κανείς πως έπαιξαν καθοριστικό, ή έστω ιδιαίτερα κρίσιμο, ρόλο στις ιστορικές εξελίξεις. Η Παρύσατις, σύζυγός του Δαρείου Β’, ήταν ψιλοσυνωμότρια και ιντριγκαδόρισσα, όπως αρκετές βασίλισσες εκείνης της εποχής (και όχι μόνον εκείνης), αλλά μέχρις εκεί. Η Κλεοπάτρα έγινε διάσημη γιατί σαγήνευσε, διαδοχικά, τον Ιούλιο Καίσαρα και τον Μάρκο Αντώνιο, αλλά ασφαλώς δεν καθόρισαν αυτή και οι έρωτές της τη μοίρα της χώρας της. Αργά ή γρήγορα, η Αίγυπτος θα γινόταν ρωμαϊκή επαρχία, όπως έγιναν και όλες οι άλλες όμορες περιοχές. Ούτε η Μαρία Αντουανέτα έπαιξε κάποιον ιδιαίτερο ρόλο στην έκρηξη ή την εξέλιξη της Γαλλικής Επανάστασης, παρά τα διάφορα θρυλούμενα και ανεκδοτολογικά. Ούτε καν το «ας φάνε παντεσπάνι» (μπριός, για την ακρίβεια), που της καταλογίζεται, το είπε ποτέ.

Υπήρξαν, πράγματι, στην Ιστορία γυναίκες που καθόρισαν την εποχή τους, όπως η Ελισάβετ Α’ ή η Βικτωρία στην Αγγλία, η Μαρία Θηρεσία στην Αυτοκρατορία των Αψβούργων, η Μεγάλη Αικατερίνη στη Ρωσία, η Αικατερίνη των Μεδίκων ή η Αννα η Αυστριακή στη Γαλλία. Ωστόσο, άλλοι παράγοντες, απρόβλεπτοι, καθορίζουν ενίοτε το ποιο ιστορικό πρόσωπο θα γίνει ευρύτατα γνωστό και ποιο όχι. Μπορεί αυτοί οι παράγοντες να έχουν μια κάποια ροζ απόχρωση (Κλεοπάτρα), να εμπεριέχουν και λίγο το στοιχείο του σπλάτερ (καρατόμηση Μαρίας Αντουανέτας), αλλά μπορεί και να έχουν απλώς σχέση… με την επιλογή της διδακτέας ύλης για το Γυμνάσιο (Παρύσατις).