Ο πλούτος και η υγεία των εθνών

Οι επιπτώσεις του COVID-19 στην παγκόσμια οικονομία είναι εξαιρετικά αβέβαιες αλλά ενδεχομένως καταστροφικές. Από τις 5 Μαρτίου, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας είχε εντοπίσει 85 χώρες και εδάφη με ενεργές περιπτώσεις COVID-19 – πρόκειται για σημαντική αύξηση από τις 50 χώρες που είχαν την επιδημία την προηγούμενη εβδομάδα. Περισσότερα από 100.000 κρούσματα και 3.800 θάνατοι έχουν αναφερθεί παγκοσμίως και οι αριθμοί αυτοί σχεδόν σίγουρα υποτιμούν την κλίμακα και το εύρος που έχει πάρει η επιδημία.

Είναι ήδη σαφές ότι η πανδημία θα μπορούσε να προκαλέσει αρνητικό σοκ εάν το διαθέσιμο εργατικό δυναμικό μειωθεί πολύ γρήγορα, επειδή οι άνθρωποι σε ηλικία να εργαστούν έχουν αρρωστήσει (ή έχουν πεθάνει) από την ασθένεια. Ακόμα χειρότερα, ο ανεξέλεγκτος φόβος μετάδοσης μπορεί να οδηγήσει στην αναστολή των κρίσιμων αλυσίδων εφοδιασμού.

Με τα ήδη χαμηλά επιτόκια, οι περαιτέρω περικοπές από τις κεντρικές τράπεζες συγκαταλέγονται μεταξύ των λιγότερο αποτελεσματικών μέσων που είναι διαθέσιμα για την άμβλυνση τέτοιων οικονομικών συνθηκών. Διαφορετικά, οι βιώσιμες επιχειρήσεις, των οποίων οι δραστηριότητες διακόπτονται για εβδομάδες ή και μήνες, θα μπορούσαν να αντιμετωπίσουν πτώχευση. Οι κεντρικές τράπεζες, οι χρηματοπιστωτικές ρυθμιστικές αρχές και άλλοι φορείς χάραξης πολιτικής δεν πρέπει μόνο να διαθέτουν πιστώσεις με εύκολους όρους, αλλά και να παρέχουν κίνητρα στους δανειστές για να μην αφήσουν να χρεοκοπήσουν δανειολήπτες που πλήττονται από τον κορωνοϊό. Οι ισολογισμοί των κεντρικών τραπεζών προσφέρουν τα μέσα για τον καθορισμό των προκλήσεων στα οικονομικά των επιχειρήσεων και των νοικοκυριών. Και παρόλο που μια τέτοια επέμβαση θα οδηγούσε αναπόφευκτα στη δημιουργία αρκετών επιχειρήσεων-ζόμπι που τελικά θα είχαν προβλήματα ακόμα και χωρίς την επιδημία, είναι καλύτερα το θέμα αυτή να αντιμετωπιστεί αργότερα. Τέλος, οι κυβερνήσεις πρέπει να είναι έτοιμες να αναλάβουν το μισθολογικό κόστος για τους εργαζομένους που είναι ασθενείς ή σε καραντίνα. Και τα συμβατικά δημοσιονομικά κίνητρα (έξυπνες στοχοθετημένες δημόσιες δαπάνες και φορολογικές περικοπές) μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την αντιμετώπιση της έλλειψης αποτελεσματικής ζήτησης. Οι πολιτικοί έχουν τα οικονομικά εργαλεία που χρειάζονται για την ελαχιστοποίηση των ζημιών που προκαλούνται από τους κορωνοϊούς. Αλλά ακόμα και με τα ισχύοντα μέτρα, η παγκόσμια οικονομία μπορεί να μην είναι σε θέση να αποφύγει ένα ζοφερό σενάριο – ένα που μοιάζει με μια μεγάλη ύφεση παρά με απλή επιβράδυνση.

Ο Βίλεμ Μπούιτερ είναι πρώην οικονομολόγος της Citigroup και καθηγητής στο Columbia University