Κρίση ρευστότητας, κίνδυνος για χρεοκοπίες

Στη λίμνη του «μαύρου κύκνου» χορεύουν οι παγκόσμιες οικονομίες και η επιδημία του κορωνοϊού τείνει να εξελιχθεί σε χειρότερο εφιάλτη από εκείνο της Μεγάλης Υφεσης του 2008-2009. Σε αντίθεση με την κατάρρευση της αγοράς ενυπόθηκων δανείων στις ΗΠΑ, η εμφάνιση του ιού ήρθε ξαφνικά και με απρόβλεπτες διαθέσεις. Το ντόμινο που θα προκαλέσει στα στρώματα της πραγματικής οικονομίας και των επιχειρήσεων είναι αβέβαιο και οι διεθνείς αναλυτές, μιλώντας στα «ΝΕΑ», κάνουν λόγο για έναν συναγερμό ρευστότητας. Προκαλείται από τη ραγδαία πτώση της ιδιωτικής κατανάλωσης, της ζήτησης και μειώνει τα έσοδα σε ιδιωτικό και δημόσιο τομέα, ενώ το μεγαλύτερο χτύπημα δέχεται ο τουριστικός κλάδος και φυσικά οι δορυφόροι του. Προκαλεί στραγγαλισμό σε όλο το φάσμα του παραγωγικού ιστού, απειλώντας επιχειρήσεις με λουκέτο, ενώ η άνοδος των επιτοκίων σε εταιρικά και κρατικά ομόλογα εκτροχιάζει τα σχέδια αναχρηματοδότησης κ.λπ.

Οι οικονομολόγοι νίπτουν τας… χείρας τους καθότι δεν υπάρχουν αντίστοιχα μοντέλα μετρήσεων, ούτε «είμαστε επιδημιολόγοι» όπως λένε. Ταιριάζει απόλυτα η ποιητική μεταφορά της θεωρίας του χάους, το φαινόμενο της πεταλούδας: «Αν μια πεταλούδα κινήσει τα φτερά της στον Αμαζόνιο, μπορεί να φέρει βροχή στην Κίνα». Εν ολίγοις, η κεντρική ιδέα είναι πως μια απειροελάχιστη μεταβολή στη ροή των γεγονότων μπορεί να προκαλέσει αλλαγή στην εξέλιξη μιας ιστορίας.

Χαρακτηριστικοί αρνητικοί «μαύροι κύκνοι», όπως λέγονται στην οικονομία οι καθοδικοί κύκλοι, είναι ο Α’ Παγκόσμιος Πόλεμος, το χρηματιστηριακό κραχ της Wall Street, γνωστό ως «Μαύρη Δευτέρα», που έγινε στις 19 Οκτωβρίου του 1987, και η τρομοκρατική επίθεση στους Δίδυμους Πύργους την 11η Σεπτεμβρίου.

Τελικά, ζούμε στιγμές μιας τόσο μεγάλης κρίσης; Η επικεφαλής της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας Κριστίν Λαγκάρντ δήλωσε στους ευρωπαίους ηγέτες να εξετάσουν όλα τα εργαλεία πολιτικής που παρέχουν «παρά πολύ φτηνή» χρηματοδότηση. Χτυπώντας κόκκινο συναγερμό, ζήτησε εμμέσως πλην σαφώς να τονωθεί η αγορά με ρευστότητα. Η επικεφαλής της ΕΚΤ, μέσω τηλεδιάσκεψης, προειδοποίησε πως χωρίς συντονισμένη δράση η Ευρώπη θα μπορούσε να ζήσει μια εκδοχή της κρίσης του 2008.

«Θα έλεγα ότι είναι μια πολύ διαφορετική κρίση. Είναι δύσκολο να συγκρίνουμε» δηλώνει στα «ΝΕΑ» ο Αθανάσιος Βαμβακίδης, επικεφαλής ανάλυσης στην Bank of America. Εξηγεί πως είναι αρνητικό σοκ για την προσφορά στην πραγματική οικονομία. Υπογραμμίζει ότι οι χρηματοπιστωτικές κρίσεις τείνουν να διαρκούν περισσότερο και έχουμε να κάνουμε με κάτι εντελώς νέο και απρόβλεπτο. Οπως σημειώνει, τα περιθώρια πολιτικής είναι πολύ πιο περιορισμένα σε σχέση με το 2008, καθώς τα επιτόκια είναι ήδη σε ιστορικά χαμηλά επίπεδα και τα επίπεδα του δημόσιου χρέους είναι υψηλότερα. Επιπλέον, υπογραμμίζει ότι οι χώρες πρέπει να επικεντρωθούν σε καλά στοχοθετημένες δαπάνες και φοροαπαλλαγές για να στηρίξουν τους τομείς της οικονομίας.

«Ο υπολογισμός του αντικτύπου της επιδημίας στη ζώνη του ευρώ είναι γεμάτη δυσκολίες» δηλώνει στα «ΝΕΑ» η Melanie Debono, αναλύτρια της Capital Economics. Ωστόσο, αν ο αριθμός εξαπλώνεται τόσο γρήγορα όσο στην Ιταλία, η οικονομία της ευρωζώνης θα πληγεί αρκετά.

Πράγματι,«η ευρωζώνη είναι πιθανό να συρρικνωθεί απότομα στο δεύτερο τρίμηνο πάνω από 1%». Αν αυτό επιβεβαιωθεί, όπως αναφέρει η Melanie Debono, οι επιπτώσεις δεν θα είναι τόσο μεγάλες όσο εκείνες του 2009, όταν υποχώρησε περίπου 5%.