Πρόσφυγες, μετανάστες και εμείς

Οι λύσεις που προτείνονται και οι απαντήσεις που δίνονται σε οποιοδήποτε πρόβλημα εξαρτώνται από το πλαίσιο μέσα στο οποίο τίθεται το πρόβλημα. Βασικά από τον τρόπο που περιγράφουμε και χαρακτηρίζουμε το πρόβλημα. Φαινομενικά διαφωνούμε στις λύσεις, αλλά μας διαφεύγει ότι συζητάμε διαφορετικά θέματα. Το Μεταναστευτικό-Προσφυγικό είναι ένα από αυτά.

Μια παρεξήγηση προκύπτει από την παύλα μεταξύ των δύο λέξεων: Τι βιώνει η Ευρώπη, ένα ζήτημα προσφύγων ή μεταναστών; Στα άρθρα που διαβάζω σχετικά με το θέμα, αυτές οι δύο λέξεις κάποτε χρησιμοποιούνται ως «πακέτο» και άλλοτε εναλλάξ. Αλλά το πλαίσιο αλλάζει και σε άλλους άξονες: βιώνουμε ένα θέμα νομικό, ανθρωπίνων δικαιωμάτων, πολιτικό, κοινωνικό, οικονομικό, εθνικό ή ασφάλειας; Ολα αυτά ταυτόχρονα; Και αν ναι, με ποια ιεράρχηση, τι προέχει;

Εγώ συναισθηματικά είμαι χωρίς κανέναν ενδοιασμό υπέρ των προσφύγων, μάλλον λόγω της δικής μου προσωπικής ιστορίας. Η οικογένειά μου και εγώ έχουμε έρθει στην Ελλάδα επειδή δεν μπορούσαμε πλέον να ζήσουμε στην «πατρίδα μας». Θα ήθελα η Ελλάδα να διακινδυνεύσει ακόμα και τις σχέσεις της με την Τουρκία για να συμπαρασταθεί στους καταδιωκόμενους. Η Ελλάδα αυτό ήδη το έκανε με τους αξιωματικούς που ζήτησαν άσυλο το 2016 και αυτή η στάση της με συγκίνησε θετικά.

Ομως το πρόβλημα των ημερών μας δεν είναι οι πρόσφυγες. Ελάχιστοι είναι αυτοί. Ακόμα και οι Σύροι, σε μεγάλο βαθμό είναι ψευτοπρόσφυγες. Θα μπορούσαν να πάνε σε άλλες περιοχές της Συρίας όπου δεν υπάρχει πόλεμος ή σε άλλες γειτονικές «ασφαλείς» χώρες. Θέλουν να πάνε στη Γερμανία ή σε μια βορειοδυτική χώρα της Ευρώπης. Γιατί εκεί; Επειδή εκεί η ζωή είναι καλύτερη. Ο δε αριθμός των υποψηφίων μεταναστών, παγκοσμίως, ανέρχεται σε εκατομμύρια. Σχετικές μελέτες προβλέπουν ότι αυτός ο αριθμός θα φτάσει σε εκατοντάδες εκατομμύρια τις επόμενες δεκαετίες.

Αυτό το θέμα υπερβαίνει τα σημερινά νομικά και θεσμικά πλαίσια. Το να γνωμοδοτούμε βάσει συμβάσεων και νομικών πλαισίων είναι εύκολο. Το πρόβλημα όμως είναι πιεστικό στην πράξη. Αν θα ήμασταν ειλικρινείς με τον εαυτό μας, θα έπρεπε πρώτα να συζητήσουμε σε πόσους μετανάστες και σε ποιον βαθμό είμαστε διατεθειμένοι να παραχωρήσουμε μέρος του εθνικού μας πλούτου. Θα πρέπει να απαντήσουμε επίσης τι θα κάνουμε αν μετά την «τακτοποίηση» του σημερινού πρώτου μεταναστευτικού κύματος θα προκύψουν και άλλοι μετανάστες που θα ζητήσουν και αυτοί όμοια μεταχείριση.

Οταν θέσουμε το πρόβλημα σε αυτό το πλαίσιο και το περιγράψουμε με αυτόν τον τρόπο, οι απαντήσεις δεν είναι εύκολες. Αυτή τη στιγμή έχει δοθεί, κακώς, ένα μήνυμα ότι τρεις περιοχές στον κόσμο – ΗΠΑ/Καναδάς, ΕΕ και Αυστραλία – μπορούν να λύσουν τα βιοποριστικά προβλήματα του υπόλοιπου κόσμου. Την ευθύνη τη φέρνουν αυτοί που έδωσαν αυτό το μήνυμα. Το κόστος το πληρώνουν οι μετανάστες. Πιστεύω ότι πρέπει να είμαστε ειλικρινείς με τους ταλαίπωρους αυτούς ανθρώπους που στοιβάζονται μπρος στα κλειστά σύνορα, και βέβαια και με τον εαυτό μας.

Ο Ηρακλής Μήλλας είναι διδάκτωρ Πολιτικής Επιστήμης και έχει διδάξει σε διάφορα πανεπιστήμια της Ελλάδας και της Τουρκίας