Κοινή Δήλωση: εκεί βυθίζονται πρόσφυγες και τοπικές κοινωνίες

^«Αν οι εταίροι – πιστωτές προσπαθήσουν να χτυπήσουν την Ελλάδα, τότε η ελληνική κυβέρνηση θα αναστείλει τη συνθήκη “Δουβλίνο ΙΙ” και θα στείλει τους μετανάστες που βρίσκονται στο ελληνικό έδαφος στο Βερολίνο». Η αντιμνημονιακή περίοδος της κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑΝΕΛ συνδέθηκε με μια βάναυση εργαλειοποίηση των προσφυγικών ροών.

Ομως, από το καλοκαίρι του 2015 η στάση της κυβέρνησης αλλάζει. Πιέζεται για τη δημιουργία δομών πρώτης υποδοχής (hotspots) για να «ελέγξει τις ροές». Η χώρα κινδυνεύει να βρεθεί εκτός Σένγκεν. Τον Οκτώβριο του 2015, με τις ροές να αυξάνονται αντί να μειώνονται, η ΕΕ προαναγγέλλει το κλείσιμο των βορείων συνόρων κατά τη μίνι σύνοδο ηγετών της ΕΕ και της βαλκανικής οδού που εμπλέκονται στο ζήτημα. Οι πρόσφυγες βιάζονται να προλάβουν το κλείσιμο των συνόρων. Ερχονται περισσότεροι. Αναλαμβάνει ρόλο το ΥΠΕΘΑ. Τον Φεβρουάριο του 2016, κυβερνητικά στελέχη ισχυρίζονται πως «τα hotspots είναι κέντρα φιλοξενίας 24 ωρών και τα relocation centers 72 ωρών». Λένε ψέματα για να πειστούν οι τοπικές κοινωνίες που θα τα φιλοξενήσουν. Τα σύνορα στην Ειδομένη κλείνουν οριστικά στις 8 Μαρτίου του 2016. Η κυβέρνηση ομιλεί για «παράνομη μονομερή ενέργεια» της κυβέρνησης της ΠΓΔΜ ενώ η ΕΕ τη διαψεύδει.

Οδηγούμαστε στην Κοινή Δήλωση ΕΕ – Τουρκίας που υπόσχεται γρήγορες επιστροφές όλων όσοι εισέρχονται στη χώρα από τα νησιά. Η Κοινή Δήλωση δεν έχει νομική ισχύ. Δημιουργεί πολιτικές δεσμεύσεις. Δεν υπάρχουν κυρώσεις για όσους δεν τις εκπληρώνουν. Η Τουρκία κέρδισε «τα κλειδιά του Προσφυγικού» και η υπόλοιπη ΕΕ χρόνο. Η Ελλάδα ανέλαβε τη δύσκολη δουλειά. Να λύσει μια νομικοδιοικητική σπαζοκεφαλιά. Κανείς δεν το κατάφερε μέχρι σήμερα. Παρά τους τρεις νόμους και τις δεκάδες τροπολογίες που επιστρατεύθηκαν. Η Ελλάδα, όμως, έλαβε γενναία χρηματοδότηση. Στην πράξη χρηματοδοτήθηκε η σταδιακή μετατροπή των νησιών και της ενδοχώρας σε «αποθήκη ψυχών». Το ίδιο το κείμενο της Κοινής Δήλωσης ΕΕ – Τουρκίας αναφέρει ότι η διαδικασία στα νησιά «θα είναι ένα προσωρινό και έκτακτο μέτρο». Υστερα από τέσσερα χρόνια εφαρμογής, όλη η διαχείριση του Προσφυγικού στη χώρα μας συνεχίζει να κινείται γύρω από αυτήν. Ενώ οι ροές έχουν αυξητική τάση μετά τον πρώτο χρόνο εφαρμογής.

Η Νέα Δημοκρατία, ως αντιπολίτευση, επέμεινε στη διαχειριστική ανεπάρκεια της κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑΝΕΛ. Το DNA της Κοινής Δήλωσης, άλλωστε, αποδεικνύει συντηρητική προέλευση. Και όσο και αν η ιστορία δίνει την πατρότητα στον κ. Τσίπρα, ο κ. Μητσοτάκης διεκδικεί την αναγνώρισή της «μέσω εξέτασης DNA». Για τη χώρα μας δεν υπάρχει, πλέον, καμία θετική προοπτική εντός του περιβάλλοντος της Κοινής Δήλωσης. Οδηγεί σε ένα τέλμα, στο οποίο βυθίζονται σταδιακά πρόσφυγες και τοπικές κοινωνίες. Με τα γνωστά αποτελέσματα.

Τις τελευταίες μέρες, η κυβέρνηση Ερντογάν, μαζί με πολλά άλλα, κατήργησε de facto την Κοινή Δήλωση. Εργαλειοποιώντας τις προσφυγικές ροές. Αποδείχτηκε πως οι μη ευρωπαϊκές λύσεις έκτακτης ανάγκης δεν δίνουν μακροπρόθεσμη προοπτική. Το βασικό ερώτημα επανέρχεται. Ποιο κράτος μέλος θα είναι υπεύθυνο για την εξέταση των αιτήσεων ασύλου όσων εισέρχονται στην ΕΕ; Ποιος είναι ο δίκαιος επιμερισμός; Υπάρχουν τρεις προτάσεις στην ΕΕ. Να μην υπάρξει καμία αλλαγή, να μοιράζονται μερικοί ή όλοι οι αιτούντες άσυλο σε όλη την ΕΕ.

Δύσκολη η διαπραγμάτευση. Η «εθνική γραμμή» όμως πρέπει να είναι αυτονόητη. Είναι;

Ο Βασίλης Χρονόπουλος είναι νομικός και γραμματέας του Τομέα Μεταναστευτικής Πολιτικής του Κινήματος Αλλαγής