Πόλεμος και ειρήνη

Η αντιπολιτευτική ελευθεροστομία του ενός και ο μετρημένος λόγος του άλλου. Το σχόλιο με την ασφάλεια της απόστασης από τη μία και η ζωή στο μάτι του κυκλώνα από την άλλη. Ο απολιτικός μαξιμαλισμός του πολιτικού και ο πολιτικός ρεαλισμός του θρησκευτικού ηγέτη. Ο πρώην βουλευτής και ο μουφτής. Ο Γιώργος Κυρίτσης που κατηγορεί την κυβέρνηση πως «σκηνοθετεί πόλεμο στον Εβρο». Και ο Χαλήλ Τζιχάτ που αναγνωρίζει στην Ελλάδα «το δικαίωμα να ενεργήσει κατά τις προβλέψεις των Συνθηκών και εντός του ευρωπαϊκού πλαισίου λειτουργίας, προκειμένου να υπερασπιστεί τα δικαιώματα που σχετίζονται με τη διαφύλαξη της ασφάλειας στα εδάφη της».

Μέρες που είναι, θα άξιζε να ντύσει κανείς μουφτή τον Κυρίτση για να αντιληφθεί το βάρος της κατηγορίας. Ο χειρισμός, λέει, είναι του χειρίστου είδους. «Από τη μία πλευρά έχουμε στρατό και αστυνομία και από την άλλη μερικές χιλιάδες ανθρώπους, διαφόρων εθνικοτήτων, πολλές οικογένειες με παιδιά, μωρά και κατοικίδια, που έχουν όλοι εξαπατηθεί από τον Ερντογάν. Αυτό δεν είναι πόλεμος. Αντίθετα, είναι κάτι που μπορεί να καταλήξει σε ανθρωπιστική καταστροφή για την οποία να βρεθεί η Ελλάδα υπόλογη».

Κι επομένως «δεν κάνει το σωστό και το δίκαιο η Ελλάδα», όπως λέει όχι ο καρναβαλικός, αλλά ο κανονικός μουφτής; Δεν χρειάζεται να απαντήσει κανείς. Αν η διχογνωμία έχει το ενδιαφέρον της είναι ακριβώς επειδή σε αυτήν αποτυπώνεται το χάσμα ανάμεσα στο ασφαλές κέντρο και τη ναρκοθετημένη περιφέρεια. Σε αυτό το σίγουρο περιβάλλον ο Κυρίτσης μπορεί να εμφανιστεί νεολαιικότερος της νεολαίας του κόμματός του. Να υψώσει όσο θέλει τους αντιπολιτευτικούς τόνους και συγχρόνως να αφήσει το περίσσευμα της ευαισθησίας του να διαποτίσει τη σκέψη του και το κείμενό του.

Αντίθετα, ο μουφτής δεν έχει αυτήν την πολυτέλεια. Ο λόγος του υπόκειται στους περιορισμούς της διπλωματίας, η θέση του υποχρεώνει σε μετριοπάθεια. Δεν πρόκειται ακριβώς για διάλογο. Ο πρώην βουλευτής και ο μουφτής δεν συνομιλούν. Αλλά απέναντι σε κάποιον που μπορεί να λέει ό,τι θέλει, κάποιος θα πρέπει να πει κάτι που να μη ρίχνει λάδι στη φωτιά. Υπόλογη μιας ανθρωπιστικής καταστροφής η Ελλάδα; Οχι, σωστή και δίκαιη εάν βεβαίως ενεργήσει εντός του πλαισίου των Συνθηκών.

Αυτό που περιγράφει ο μουφτής στην πραγματικότητα είναι μια άσκηση ισορροπίας πάνω σε ένα τεντωμένο σκοινί. Δεν είναι εύκολο να σταθεί κανείς από τη σωστή πλευρά της Ιστορίας σε συνθήκες βρασμού. Δεν είναι εύκολη η τήρηση του γράμματος όταν τα πνεύματα είναι τόσο ταραγμένα. Το λέει και ο Κυρίτσης επισημαίνοντας τον κίνδυνο της ανθρωπιστικής κρίσης. Αλλά το λέει καταλογίζοντας, εντελώς αχρείαστα, σκηνοθετικό δόλο στη διαχείριση μιας κρίσης συνόρων.

Είναι αυτό που αντιλαμβάνεται ο Χαλήλ Τζιχάτ, αλλά όχι ο Κυρίτσης. Ο,τι συμβαίνει στον Εβρο ξεπερνάει τα όρια του Μεταναστευτικού. Η κρίση δεν είναι αμιγώς μεταναστευτική, είναι πρωτίστως συνοριακή. Κι αυτό είναι κάτι που αλλάζει τις συντεταγμένες του προβλήματος για κάθε κυβέρνηση. Απελπισμένοι ικέτες; Οχι μόνο. Απελπισμένοι ικέτες, ναι. Αλλά και επίδοξοι εισβολείς. Πρόβλημα υποδοχής και καταγραφής; Οχι, τώρα πια είναι και πρόβλημα ασφάλειας. Και θα ήταν πρόβλημα ασφάλειας είτε η κυβέρνηση «είχε θέσει ως πρώτιστη προτεραιότητα να ανακτήσει το δεξιό κοινό», όπως πιθανολογεί ο Κυρίτσης, είτε αντί για πόλεμο σκηνοθετούσε ένα μπλοκμπάστερ ειρήνης.