Η παγκοσμιοποίηση του κινδύνου

Η επιδημία του κορωνοϊού βρίσκεται ακόμη σε εξέλιξη χωρίς να γνωρίζουμε βασικά στοιχεία γι’ αυτόν. Αριθμό μεταλλάξεων, μεταδοτικότητα, βαθμό θνησιμότητας, ακριβή τρόπο μετάδοσης (στη Γερμανία ο πρώτος ασθενής μετέδωσε τον ιό σε έναν δεύτερο, ο οποίος τον μετέδωσε σε έναν τρίτο και τέταρτο, πριν ακόμα αυτός ο δεύτερος νοσήσει. Ακόμη και όταν αυτός έγινε τελείως καλά, συνέχιζε να έχει ένα μεγάλο μικροβιακό φορτίο στο σάλιο χωρίς να ξέρουμε αν εξακολουθούσε να είναι μολυσματικός). Η ασάφεια και η αβεβαιότητα γύρω από τα ακριβή χαρακτηριστικά του είναι αυτές που δημιουργούν μεγάλη αναστάτωση και δυσκολία στον χειρισμό του σε παγκόσμιο επίπεδο.

Τον 20ό αιώνα η ανθρωπότητα έχει γνωρίσει τρεις μεγάλες πανδημίες, το 1918, το 1957 και το 1968. Ολες αφορούσαν κάποιο είδος γρίπης, οι δύο μάλιστα προέρχονταν από την Ασία. Η περισσότερο θανατηφόρα ήταν αυτή του 1918 με περίπου 50 εκατ. νεκρούς μέσα σε διάστημα τεσσάρων μηνών. Αυτά φυσικά ήταν πριν από την εποχή της παγκοσμιοποίησης και των αεροπορικών μεταφορών όπου εφοδιαστικές αλυσίδες και καταναλωτές μπορούν να διασχίσουν τη γη από τη μια άκρη στην άλλη σε 24 ώρες.

Μέχρι στιγμής τα πράγματα δεν έχουν εξελιχθεί τόσο άσχημα και το πιο πιθανό είναι ότι δεν θα εξελιχθούν και στο μέλλον. Ωστόσο η επιδημία του κορωνοϊού και με έναν άλλο τρόπο οι επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής ξεπερνούν κατά πολύ την ιατρική και την Κίνα και δείχνουν με τον πιο καθαρό τρόπο τον βαθμό αλληλεξάρτησης του κόσμου μας και την απόλυτη ανάγκη να υπάρξουν παγκόσμιες και συντονισμένες δράσεις πολιτικής διεύθυνσης της παγκοσμιοποίησης που αφορούν όχι μόνο το εμπόριο και τη μετανάστευση, αλλά την υγεία και το κλίμα.

Οι περίεργες καθυστερήσεις του ΠΟΥ, η αξιοπιστία των στοιχείων σχετικά με τον ιό που παρέχει η Κίνα, η ολιγωρία των Αρχών της Ιταλίας στην αντιμετώπιση του patient zero, με αποτέλεσμα την ταχύτερη εξάπλωση του ιού στην Ευρώπη, η επιλογή της κεντρικής τράπεζας της Κίνας να τροφοδοτήσει την κινεζική αγορά με 1,2 τρισ. γουάν (173 δισ. δολάρια) και να προχωρήσει σε περικοπές φόρων και αύξηση των δημόσιων επενδύσεων, η επέκταση του ιού σε χώρες με χαμηλές αντοχές στα συστήματα υγείας τους, η αλλοπρόσαλλη και ανεύθυνη στάση των ΗΠΑ και του προέδρου Τραμπ, ο ρατσισμός που αναπτύσσεται με αφορμή την επιδημία (στη Γαλλία έξι επιβεβαιωμένες περιπτώσεις άρνησης να εξυπηρετηθούν από υπαλλήλους καταστημάτων με κινεζική καταγωγή), ο ακραία αυταρχικός τρόπος αντιμετώπισης του προβλήματος στην Κίνα, η επικίνδυνη κατάσταση που δημιουργείται στην παγκόσμια οικονομία (εταιρείες όπως η Lufthansa, η Volkswagen, η Apple, η Starbucks, η BMW, εταιρείες που παράγουν γενόσημα και άλλα φαρμακευτικά προϊόντα αλλά και μικρές ελληνικές εταιρείες που εξάγουν στην Κίνα αντιμετωπίζουν σοβαρό πρόβλημα) αποδεικνύουν την παγκοσμιοποίηση του κινδύνου και την έλλειψη ισορροπίας της παγκοσμιοποίησης.

Ενώ ο ιδιωτικός τομέας βρίσκει σχετικά γρήγορους τρόπους να ξεπερνά τα εμπόδια, κάθε είδος συντονισμένης κυβερνητικής απάντησης σε παγκόσμιο επίπεδο παραμένει αδύναμο και ανοργάνωτο. Και οι προσπάθειες να ενισχυθούν οικουμενικοί δεσμοί – θεσμοί, κανόνες, δικαιώματα και υποχρεώσεις – συναντούν κάθε είδους αντίσταση από λαϊκιστές στο όνομα της εθνικής κυριαρχίας. Η εξάπλωση όμως του Covid-19 αποτελεί την πιο απλή και κατανοήσιμη απάντηση στο τι είναι σήμερα η παγκοσμιοποίηση, από τόνους βιβλίων και περίπλοκων εξηγήσεων. Και αν προκύπτει ένα αβίαστο συμπέρασμα είναι ότι αυτή δεν αντιμετωπίζεται υψώνοντας τείχη αλλά χτίζοντας γέφυρες εμπιστοσύνης, κατανόησης και συνεργασίας.

Η Αθηνά Δρέττα είναι πρόεδρος του ομίλου ιδεών The Catalyst