Η μετανάστευση {LF}και οι αποφάσεις

Θα πρέπει πρώτα να ξέρουμε τι συμβαίνει για να παρθούν οι αναγκαίες αποφάσεις. Το ρεύμα από τις φτωχές χώρες προς τις πλούσιες είναι ένα πολύ παλιό φαινόμενο. Οι πληθυσμοί πάντα μετακινήθηκαν προσπαθώντας να φτάσουν σε χώρες που παρείχαν καλύτερες συνθήκες ζωής. Ετσι δημιουργήθηκε και η ελληνική διασπορά.

Τα τελευταία χρόνια αυτή η ροή επιταχύνεται για διάφορους λόγους. Με την παγκοσμιοποίηση οι λαοί ενημερώνονται πληρέστερα για τις ευκαιρίες. Με τη βελτίωση της οικονομικής κατάστασης στις (φτωχές) χώρες του τρίτου κόσμου δύναται σήμερα να συγκεντρώνεται πιο εύκολα το «κομπόδεμα» που χρειάζεται για να ξεκινήσει το μεγάλο ταξίδι. Οι μετανάστες πλέον ξέρουν και κάποια «ξένη» γλώσσα για να επικοινωνούν. Οι δε υποψήφιες χώρες υποδοχής έχουν περισσότερα μέσα για να περιθάλψουν τους μετανάστες. Εκτός του ότι πολλές χώρες αναζητούν «φτηνά χέρια». Ετσι σήμερα εκατομμύρια άνθρωποι, στην Ασία, στην Αφρική και στη Νότια και Κεντρική Αμερική ζουν με το όνειρο ότι θα φτάσουν σε μια «κανονική» χώρα όπου παρέχονται τα βασικά.

Η διαφορά επιπέδου ζωής μεταξύ π.χ. Αφγανιστάν ή Σομαλίας και Γερμανίας είναι τόσο μεγάλη που πολλοί αποφασίζουν να υποστούν μια «ταλαιπωρία» για ένα διάστημα, μηνών αλλά και χρόνων, για να εξασφαλίσουν ένα καλύτερο μέλλον. Το πραγματικό πρόβλημα δεν είναι η σημερινή πίεση των μεταναστών (άλλο είναι επίσης το θέμα των λίγων προσφύγων), αλλά η γενική τάση: είναι πολλά εκατομμύρια (μπορεί και δισεκατομμύρια) οι άνθρωποι που ψάχνουν για το καλύτερο. Εάν οι αριθμοί ήταν μόνο αυτοί που φαίνονται σήμερα, η λύση θα μπορούσε να ήταν η απορρόφηση αυτών των ανθρώπων με μια δίκαιη κατανομή μέσα στην ΕΕ ή τις ΗΠΑ.

Εάν είναι αυτή η κατάσταση η ερώτηση που πρέπει να τίθεται – και που αποφεύγεται – είναι πώς λύνεται αυτό το πρόβλημα, όχι τι κάνουμε με τις λίγες χιλιάδες προσφύγων και τις εφήμερες τακτικές του Ερντογάν. Το να βελτιωθούν οι συνθήκες ζωής στις χώρες που δημιουργούν τη μετανάστευση είναι η καλύτερη λύση, αλλά αυτό μπορεί να επιτευχθεί μόνο μακροπρόθεσμα. Το να γίνουν δεκτοί οι σχετικά λίγοι σημερινοί μετανάστες δεν είναι λύση, επειδή αυτή η απόφαση εκπέμπει το μήνυμα ότι η πρόσβαση στη χώρα της επαγγελίας δεν είναι όνειρο αλλά μια πραγματικότητα. Κάθε υποδοχή θα ωθεί νέες μεγαλύτερες μεταναστευτικές ροές.

Ηδη έτσι επιταχύνθηκαν οι ροές. Ακούμε από τους μετανάστες το τι πιστεύουν: «Οταν περάσουμε μέσα στην ΕΕ μετά όλα είναι εύκολα!». Πώς πίστεψαν σε αυτό; Φέρουν μεγάλη ευθύνη αυτοί που, μάλλον άθελά τους και καλοπροαίρετα, καλλιέργησαν την ελπίδα ότι η «Δύση» παρέχει ευκαιρίες και αυτοί που θα έρθουν θα βοηθηθούν. Τώρα που έρχονται μερικά εκατομμύρια – για την ώρα – και εμφανίζονται τα προμηνύματα της κοινωνικής αγανάκτησης επικρατεί σύγχυση.

Πιστεύω ότι βραχυπρόθεσμα θα πρέπει να επιβραδυνθεί η ροή των μεταναστών. Και αυτό μπορεί να γίνει μόνο αν αλλάξει η εικόνα που έχουν τα πλήθη των υποψηφίων μεταναστών για τις «πλούσιες» χώρες. Δεν μπορούν να έρχονται όλοι και να προσδοκούν ότι θα απολαμβάνουν τις ευκαιρίες που παρέχουν αυτές οι χώρες στους πολίτες τους. Δεν είναι θέμα βούλησης αλλά δυνατοτήτων. Βέβαια υπάρχει και ο κίνδυνος εκτόξευσης της ξενοφοβίας. Οι κλειστοί χώροι «φιλοξενίας», που τόσο καθυστέρησαν, και όπου θα γίνεται η διαλογή των προσφύγων, μπορεί να δώσουν το αντικίνητρο για τη μετανάστευση.

Ο Ηρακλής Μήλλας είναι διδάκτωρ Πολιτικής Επιστήμης και έχει διδάξει σε διάφορα πανεπιστήμια της Ελλάδας και της Τουρκίας