Η πολιτική της αποθάρρυνσης

Ηταν θέμα χρόνου για την κυβέρνηση να οριστικοποιήσει την πολιτική της αποθάρρυνσης των παράνομων μεταναστευτικών ροών που προσπαθούν να έρθουν στην Ελλάδα αναζητώντας πρόσβαση στην (κλειστή) Ευρώπη. Οι συνθήκες είναι έκτακτες. Ηταν έκτακτες πριν ο Ερντογάν υλοποιήσει την υπόσχεσή του να αρνηθεί τις υποχρεώσεις του που απορρέουν από την κοινή δήλωση Ευρωπαϊκής Ενωσης – Τουρκίας, του Μαρτίου 2016, αναφορικά με τους αποκαλούμενους παράτυπους μετανάστες.

Η ελληνική κοινωνία φαίνεται ότι αποσύρει τη στήριξή της σε πολιτικά εγχειρήματα που δεν αποθαρρύνουν τη μετανάστευση στη χώρα, κι αυτό φάνηκε από τις αντιδράσεις στα νησιά τις προηγούμενες εβδομάδες. Η κυβέρνηση, προφανώς, δεν είναι υποχρεωμένη να χαϊδεύει τις πλειοψηφικές τάσεις της κοινωνίας, οφείλει όμως να σχεδιάζει μακροπρόθεσμα. Και αν δεν αντιμετωπίσει το πρόβλημα των αυξημένων παράνομων μεταναστευτικών ροών, θα επιτρέψει τη δημιουργία ρεύματος ξενοφοβικού αντισυστημισμού, ο οποίος κυρίως θα είναι ακροδεξιός. Αυτά όλα συζητήθηκαν έντονα όσο κλιμακωνόταν η αντίδραση των κοινωνιών κυρίως της Χίου και της Λέσβου κατά της ελληνικής πολιτείας και της στάσης της απέναντι στους πρόσφυγες και τους μετανάστες που βρίσκονται στα νησιά.

Η κυβέρνηση, χωρίς να αγνοεί τις διεθνείς υποχρεώσεις της χώρας έναντι των συνθηκών που προσδιορίζουν την έκφραση των ανθρωπιστικών αισθημάτων των κοινωνιών, όπως η Συνθήκη της Γενεύης, επέλεξε να σχεδιάσει μια πολιτική σκλήρυνσης. Εκκίνησε από τη θέση ότι δεν είναι ρατσισμός να αρνείσαι συμμετοχή στην αβέβαιη καθημερινότητα κοινωνιών που αδυνατούν να εντάξουν μεταναστευτικούς πληθυσμούς οι οποίοι δεν εκκινούν από τις επείγουσες και τις αναντίρρητες ανάγκες της αναγκαστικής προσφυγιάς. Μετά την εισβολή δεκάδων χιλιάδων παράνομων μεταναστών στην ελληνοτουρκική μεθόριο, η θέση αυτή άρχισε να υλοποιείται πολιτικά.

Δεν ξέρω αν τα νομικά ζητήματα που δημιουργεί η καινούργια κατάσταση προσεγγίστηκαν μετά την πρώτη, αποτελεσματική κατά τα φαινόμενα ελληνική αντίδραση, που συνίσταται στο κλείσιμο των συνόρων της και στην αναστολή για έναν μήνα των διεθνών συνθηκών. Ωστόσο, υπήρξε και πολιτική και νομική προπαρασκευή. Και στις δύο περιπτώσεις, το πρόβλημα μιας κατάστασης που θυμίζει πολύ ό,τι είχε συμβεί το 2016 στην Ειδομένη (μόνο που η Ελλάδα αυτή τη φορά δεν είναι η χώρα συγκέντρωσης των μεταναστευτικών πληθυσμών αλλά η χώρα αποτροπής της εισόδου τους) έγινε προσπάθεια και να διεθνοποιηθεί ως ευρωπαϊκό πρόβλημα και να αντιμετωπιστεί νομικά ως ζήτημα εντός του πλαισίου της διεθνούς νομιμότητας.

Η ουσία είναι ότι βρισκόμαστε σε μια έκτακτη κατάσταση. Η Τουρκία καταλύει την κοινή δήλωσή της με την ΕΕ. Η Ελλάδα, που δέχεται το βάρος των συνεπειών της τουρκικής επιλογής, επιλέγει προσωρινά να κλείσει τα σύνορα, επικαλούμενη μεγίστη εσωτερική ανάγκη. Στην ουσία, αρνείται τον εγκλωβισμό στη χώρα πληθυσμών που κυρίως είναι παράνομοι μετανάστες και θέτει περιορισμούς στην είσοδό τους. Δικαιούται; Στο παρελθόν Ιταλία και Γαλλία ανέστειλαν τη συνθήκη εσωτερικής μετακίνησης του Σένγκεν, η Ελλάδα δεν δικαιούται να κλείσει τα εξωτερικά συνορά της;

Δεν γνωρίζω τις νομικές πτυχές του προβλήματος. Πολιτικώς, όμως, η ελληνική στάση είναι εύλογη. Κλείνοντας τα σύνορα, η χώρα θωρακίζεται έναντι του Ερντογάν (ο οποίος δεν είναι εύλογο να κάνει ό,τι θέλει στην περιοχή), έναντι της ΕΕ (που δύσκολο να αποφασίσει αλλαγή των συνθηκών Δουβλίνο πριν από τη λήξη της γερμανικής προεδρίας, στα τέλη του χρόνου), έναντι των διακινητών, αλλά και έναντι της ελληνικής Ακροδεξιάς. Επιτέλους, πολιτική.

Γαϊδουρινές συμπεριφορές

Η άρνηση διαφόρων καρναβαλιστών να συμμορφωθούν με τις κυβερνητικές υποδείξεις ενόψει των πολιτικών πρόληψης μετάδοσης του κορωνοϊού και η υποτιθέμενη «αντιστασιακή» στάση τους, η συμμετοχή δηλαδή στη διασκέδαση και το σνομπάρισμα κάθε είδους προφύλαξης, προφανώς και δεν είναι αντιστασιακή πράξη. Είναι βαθύτατα επιπόλαιη και αντικοινωνική συμπεριφορά ανώριμων πολιτών. Ανθρώπων χωρίς καμία αίσθηση της κοινωνικής ευθύνης τους. Ο καθηγητής Ηλίας Μόσιαλος λέει ότι αν το ποσοστό των θανάτων όσων προσβάλλονται ανέλθει σε ποσοστό 1% και αν έχουμε πολλά κρούσματα, «θα έχουμε μεγάλη πίεση στο σύστημα υγείας και θα επηρεαστούν κυρίως ευπαθείς ομάδες του πληθυσμού και οι ηλικιωμένοι». Δικαίως, λοιπόν, χαρακτηρίζει γαϊδουρινή τη συμπεριφορά όσων δεν υπολογίζουν την ευθύνη τους απέναντι στις ευπαθείς ομάδες, αλλά και στο δημόσιο σύστημα υγείας. Δεν γίνεται να μην μπορείς να καταλάβεις ότι, στο όνομα του γούστου, της μαγκιάς και της ανυποχώρητης επιμονής στη διασκέδαση, εκθέτεις σε κινδύνους την κοινωνία σου και ιδίως τα πιο αδύναμα μέλη της, κυρίως τους αρρώστους και τους ηλικιωμένους. Αν δεν καταλαβαίνεις αυτό το αυτονόητο, προφανώς και δεν είσαι επαναστάτης – όπως πιθανόν βαυκαλίζεσαι ότι είσαι. Είσαι απλώς ένας ανεύθυνος.