Μάχη με τον χρόνο και τα… απρόοπτα

Την περασμένη Τετάρτη, το μεσημέρι, ορίστηκε το πρώτο επίσημο ραντεβού των υγειονομικών συντακτών με την επιστημονική «task force» στον οδό Αριστοτέλους, με σκοπό την ενημέρωση σχετικά με το νέο κορωνοϊό. Οταν διά στόματος του καθηγητή Παθολογίας – Λοιμώξεων Σωτήρη Τσιόδρα ανακοινώθηκε το πρώτο επιβεβαιωμένο κρούσμα στην Ελλάδα, είναι γεγονός ότι κανείς στην αίθουσα του ισογείου – όπου παραδοσιακά οργανώνονται οι συνεντεύξεις Τύπου – δεν αιφνιδιάστηκε.

Παρ’ όλ’ αυτά, ο SARS-CoV-2 μάς επιφύλασσε εκπλήξεις. Καθώς οι συντάκτες ανέμεναν τουλάχιστον μία ώρα να αρχίσει η ενημέρωση, φούντωναν οι φήμες ότι το πρώτο κρούσμα αφορούσε έναν άντρα που το προηγούμενο βράδυ είχε μεταφερθεί στο «Αττικόν». Φάνταζε, το επικρατέστερο σενάριο.

Ο νέος κορωνοϊός όμως ταξιδεύοντας διά αέρος… προσγειώθηκε στη Θεσσαλονίκη. Η 38χρονη επιχειρηματίας, η οποία επισκέφτηκε το Μιλάνο για την Εβδομάδα Μόδας, έγινε το «όχημα» ώστε να περάσει ο SARS-CoV-2 τα σύνορα της χώρας.

Και ενώ βρέθηκε απομονωμένη αρχικά στον θάλαμο αρνητικής πίεσης του «ΑΧΕΠΑ», περίπου ένα 24ωρο μετά μοιραζόταν το δωμάτιό της με τον 9χρονο γιο της, ο οποίος επίσης μολύνθηκε.

Κάπως έτσι, από την περασμένη Τετάρτη η Ελλάδα εντάχθηκε στις «κόκκινες περιοχές» του παγκόσμιου χάρτη, καθώς το ξημέρωμα της Πέμπτης ο νέος κορωνοϊός είχε σπάσει και το «φράγμα» της Αθήνας.

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΨΥΧΡΑΙΜΙΑΣ. Η ανησυχία άρχισε να εξαπλώνεται όπως η νόσος Covid-19 παγκοσμίως. Η αυξημένη κίνηση που καταγράφεται στα σουπερμάρκετ (με τα ζυμαρικά, το ρύζι και το αλεύρι να αποτελούν τις πρώτες προτιμήσεις των καταναλωτών), αλλά και η… φρενίτιδα για την προμήθεια χειρουργικών μασκών και απολυμαντικών χεριών είναι μερικά από τα συνεπακόλουθα της εισβολής του νέου ιού στη χώρα μας. Η αντίδραση είναι δικαιολογημένη. «Φύλαγε τα ρούχα σου… για να ‘χεις τα μισά» λέει ο σοφός λαός.

Ο SARS-CoV-2 είναι όμως και μια καλή άσκηση για εθνική ψυχραιμία. Ο υπουργός Υγείας Βασίλης Κικίλιας επαναλαμβάνει σε κάθε ευκαιρία: «Δεν φοβόμαστε: Ενημερωνόμαστε. Το 85% όσων νοσούν από τον κορωνοϊό εμφανίζουν ήπια συμπτώματα».

Η πορεία της υγείας των πρώτων κρουσμάτων στη χώρα μας αποδεικνύει ότι παρά τα χιλιόμετρα που έχει διανύσει ο SARS-CoV-2 στον παγκόσμιο χάρτη, κάνοντας στην κυριολεξία τον γύρω του κόσμου, δεν αλλάζει «πρόσωπο».

Ευθύνεται κυρίως για ήπια ή μέτρια συμπτώματα, δείχνοντας το πιο «σκληρό» του πρόσωπο μόνο στους ηλικιωμένους και στις ευάλωτες ομάδες με χρόνιες παθήσεις (όπως είναι για παράδειγμα τα καρδιαγγειακά νοσήματα και ο σακχαρώδης διαβήτης).

Εν τω μεταξύ, οι έλληνες επιστήμονες σε στενή συνεργασία με την πολιτική ηγεσία, δίνουν μάχη με τον χρόνο και τα… απρόοπτα, ώστε να μην επαναληφθούν στη χώρα μας όσα εκτυλίχτηκαν στην Ιταλία με αποτέλεσμα να καταγραφεί ένα ντόμινο κρουσμάτων.

Η τηλεδιάσκεψη του Πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη με τον καθηγητή της LSE Ηλία Μόσιαλο, η έκδοση της Πράξης Νομοθετικού Περιεχομένου που προβλέπει «σφιχτά» μέτρα για τον περιορισμό της διάδοσης του κορωνοϊού, η απαγόρευση των καρναβαλικών εκδηλώσεων στο σύνολο της χώρας, το προληπτικό κλείσιμο σχολικών μονάδων… είναι μόνο μερικές από τις κινήσεις που λειτουργούν όπως τα κλειδιά που κλειδώνουν τα «παράθυρα» από τα οποία επιχειρεί να… τρυπώσει ο νέος κορωνοϊός.

ΜΕΤΡΑ ΑΤΟΜΙΚΗΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ. Αυτός όμως ο μικροοργανισμός που έχει αναστατώσει την υφήλιο βρίσκει τον τρόπο να μολύνει την καθημερινότητά μας. Τα φιλιά και οι αγκαλιές έχουν μπει μοιραία σε… περιορισμό, παρότι οι Ελληνες φημιζόμαστε για τη διαχυτικότητά μας.

Μετά το «σοκ» του πρώτου κρούσματος εντάχθηκε βίαια στο λεξιλόγιό μας και ο επιστημονικός όρος «στενή επαφή». Παράλληλα όμως αναζωπυρώθηκε και η συζήτηση για την αποτελεσματικότητα των μέτρων ατομικής υγιεινής, που είναι – ούτως ή άλλως – σημαντικό να εφαρμόζουμε. Ή αλλιώς είναι τραγική αμέλεια – όχι μόνο για τον εαυτό μας αλλά και για τον συνεπιβάτη μας στο λεωφορείο που πιθανόν να ανήκει σε ευπαθή ομάδα – όταν δεν τα εφαρμόζουμε.

Η πρόσφατη επισήμανση του καθηγητή της Ιατρικής Σχολής Αθήνας και πρύτανη του ΕΚΠΑ Θανάση Δημόπουλου, ο οποίος συλλέγει σε τακτική (σχεδόν σε καθημερινή) βάση τα παγκόσμια δεδομένα, δημιουργώντας μια χρήσιμη «βιβλιοθήκη», είναι ιδιαιτέρως σημαντική: «Σύμφωνα με τα πρώτα αποτελέσματα της επιδημιολογικής ανάλυσης και μαθηματικών μοντέλων κινδύνου διεθνούς ομάδας επιστημόνων από τα Πανεπιστήμια του Σικάγου και της Καλιφόρνιας και της Σχολής Υγιεινής και Τροπικής Ιατρικής του Λονδίνου, η εκτιμώμενη αποτελεσματικότητα των μέτρων διαλογής πιθανών κρουσμάτων του νέου κορωνοϊού είναι κάτω του 50%. Ο θεμελιώδης περιορισμός όλων αυτών των μέτρων διαλογής είναι η αδυναμία εντοπισμού των ασυμπτωματικών φορέων που δεν έχουν εκδηλώσει συμπτώματα και αγνοούν την παρουσία της λοίμωξης. Επομένως, σε περιοχές όπου υπάρχει συρροή κρουσμάτων, τα γενικά μέτρα ατομικής υγιεινής καθίστανται καθοριστικά για την πρόληψη».

ΔΙΧΤΥ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ. Μια ακόμη σύσταση – εξίσου σημαντική και καίρια για την αναχαίτιση της εξάπλωσης – που επαναλαμβάνει σε κάθε ευκαιρία ο καθηγητής Τσιόδρας είναι η εξής: «Οσοι έχουν συμπτώματα να αυτοπεριορίζονται στο σπίτι τους και να μειώνουν τις κοινωνικές επαφές». Εκείνοι που χρειάζονται ιατρική εκτίμηση και φροντίδα να επικοινωνούν πρώτα με τον γιατρό τους ή τον ΕΟΔΥ, αντί να σπεύδουν στο νοσοκομείο.

Ο ίδιος άλλωστε υπογράμμισε πρόσφατα ότι «ο ιός αυτός δεν σέβεται τα σύνορα», γι’ αυτό και οι χώρες ανά τον κόσμο επιχειρούν υπό την ομπρέλα των παγκόσμιων υγειονομικών φορέων να υφάνουν ένα δίχτυ ασφαλείας που θα αποδυναμώνει την εξάπλωση του νέου κορωνοϊού, καθώς εκτός από το γεγονός ότι απειλεί την παγκόσμια υγεία ασκεί ασφυκτική πίεση και στην παγκόσμια οικονομία.

Επί του θέματος υπάρχει και μια εύστοχη κινεζική παροιμία: «Καλύτερα να πας σπίτι και να φτιάξεις ένα δίχτυ, αντί να βουτάς για ψάρια στην τύχη»…