Κοινωνική πανδημία

Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας αποφεύγει ακόμη να μιλήσει για πανδημία, δεν έχουμε ανεξέλεγκτη διάδοση της ασθένειας ούτε μαζικούς θανάτους. Οι Ιταλοί, όμως, σοκαρισμένοι από τον τρόπο με τον οποίο εισέβαλε ο κορωνοϊός στη χώρα τους, μιλούν για την πρώτη κοινωνική πανδημία στην ιστορία. Για αιώνες, οι επιδημίες γίνονταν γνωστές στόμα με στόμα, επισημαίνει ο Μπέπε Σεβερνίνι στην Corriere della Sera. Υστερα ήρθαν οι εφημερίδες και μετά, η τηλεόραση. Σήμερα μαθαίνουμε πάρα πολλά πράγματα, πάρα πολύ γρήγορα. Είμαστε υπερπληροφορημένοι και υπερευαίσθητοι.

Και, βέβαια, φοβόμαστε. Γιατί; Επειδή η τεχνολογία, εκτός από τους κινδύνους, έχει μειώσει πολύ και τους απρόβλεπτους παράγοντες στη ζωή μας. Εχουμε κατεβάσει apps που μας δίνουν πληροφορίες για την κίνηση στον δρόμο, τον καιρό που θα κάνει το Σαββατοκύριακο και τα βήματα που κάνουμε κάθε μέρα στον δρόμο ή στον διάδρομο. Εχουμε έτσι τη δυνατότητα, εμείς οι πολίτες των «Ικανοποιημένων Πολιτειών της Δύσης», να οργανώνουμε την καθημερινότητά μας στην εντέλεια.

Και ξαφνικά εμφανίζεται ένας εχθρός που δεν τον είχαμε υπολογίσει. Είναι ύπουλος. Είναι γρήγορος. Και επιπλέον είναι τόσο μικρός, που για να τον δούμε χρειάζονται ειδικά εργαστήρια με ειδικά μικροσκόπια. Νομίζαμε ότι είχαμε τον έλεγχο. Και συνειδητοποιούμε πόσο ψυχολογικά εύθραυστοι είμαστε. Είμαστε πιο ισχυροί και ταυτόχρονα πιο αδύναμοι. Χρησιμοποιούμε νέες λέξεις, όπως κορωνοϊός, και παλιές, όπως καραντίνα.

Δεν είναι ντροπή λοιπόν να φοβόμαστε. Ούτε περίεργο. Ντροπή είναι να αφήσουμε να μας παρασύρει η λογική του «ο σώζων εαυτόν σωθήτω». Ντροπή είναι να αφήσουμε να πάρουν το πάνω χέρι οι ξενόφοβοι, οι Σαλβίνι και οι Λεπέν, που εκμεταλλεύονται την παγκόσμια ανησυχία για να προπαγανδίσουν το κλείσιμο των συνόρων. Η κρίση αυτή, όπως όλες οι κρίσεις, είναι μια ευκαιρία να δείξουμε γνωρίσματα που είναι τόσο πολύτιμα όσο και ξεχασμένα. Πρόληψη, σχολαστικότητα, αλληλεγγύη, ενότητα. Και εμπιστοσύνη στην επιστήμη.

Η κρίση αυτή, αντίθετα με την προηγούμενη, δεν ξέσπασε πρώτα στη χώρα μας. Κι έτσι μας δίνει την ευκαιρία να προετοιμαστούμε καλύτερα. Βοηθούν οι δηλώσεις του υπουργού Υγείας ότι είμαστε «οργανωμένοι, δομημένοι, θωρακισμένοι»; Οχι πολύ, αν και κανείς υπουργός δεν θα μπορούσε να πει κάτι διαφορετικό. Είναι ακριβές ότι ο κορωνοϊός «προσομοιάζει τον ιό μιας σοβαρής γρίπης»; Προς το παρόν, ναι. H εικόνα όμως μπορεί να αλλάξει. Ορισμένοι αναλυτές αναρωτιούνται μάλιστα μήπως βρισκόμαστε μπροστά στη μυστηριώδη «ασθένεια Χ» για την οποία έχει προειδοποιήσει εδώ και πολλά χρόνια η Παγκόσμια Οργάνωση Υγείας.

Χρειάζεται ψυχραιμία, δεν υπάρχει αμφιβολία γι’ αυτό. Η ψυχραιμία αυτή όμως δεν μπορεί παρά να είναι προϊόν της γνώσης. Κι εδώ είναι καταλυτικός ο ρόλος των αρμοδίων αξιωματούχων, που πρέπει να χαρακτηρίζονται από διαφάνεια, όπως και των μέσων ενημέρωσης, που πρέπει εκτός από την αμεσότητα να δίνουν σημασία και στην ακρίβεια. Για μια φορά, ας το πάρουμε από την αρχή σωστά.