Από την καχυποψία στη βουλιμία

Ογδόντα ολόκληρες σελίδες για τα αίτια της ήττας; Χρειαζόταν, αλήθεια, να σπαταληθεί τόση φαιά ουσία; Δεν χρειαζόταν. Και δεν χρειαζόταν επειδή η απάντηση δόθηκε από τον ίδιο τον Αλέξη Τσίπρα σε μόλις τριάντα λέξεις. Το πρόβλημα, σύμφωνα με τον πρόεδρο του ΣΥΡΙΖΑ, δεν θα υπήρχε εάν η πρώτη φορά Αριστερά είχε μπορέσει να ελέγξει την εξουσία. Αυτό δεν έκανε και έχασε. Το πρόβλημα επομένως παραμένει και τέθηκε υπό τη μορφή δισεπίλυτου ερωτήματος από τον ίδιο: «Πώς θα καταφέρει», αναρωτήθηκε στην Κεντρική Επιτροπή του κόμματος, «τη δεύτερη φορά η Αριστερά, κερδίζοντας τις εκλογές, να αναλάβει την ευθύνη και τον έλεγχο όχι μόνο των κυβερνητικών θέσεων, αλλά και κρίσιμων αρμών της εξουσίας;».

Η γρήγορη απάντηση είναι «με τα τανκς». Αλλος άμεσος τρόπος, ιστορικά τουλάχιστον, δεν έχει εφευρεθεί για να ελέγξει ένα κόμμα εκτός από την εκτελεστική εξουσία και όλες τις υπόλοιπες – είτε αυτές αναγνωρίζονται θεσμικά από το Σύνταγμα είτε όχι. Θα παρεξηγούσε όμως τις προεδρικές προθέσεις κανείς εάν έδινε αυτή την απάντηση. Η φιλοδοξία είναι να βρεθεί ένας τρόπος πιο σοφιστικέ από τις ερπύστριες. Ο Αλέξης Τσίπρας αναζητά έναν τρόπο που δεν έχει βρει ούτε ο ίδιος, αν και το πρόβλημα τον απασχολεί εδώ και πολλά χρόνια. «Να έχεις την κυβέρνηση δεν σημαίνει πως έχεις και την εξουσία» έλεγε σε μια συνέντευξη το 2014.

Είναι η φράση που επανέλαβε σαν ηχώ η Μπέττυ Μπαζιάνα στη δική της συνέντευξη τέσσερα χρόνια αργότερα. «Ο ΣΥΡΙΖΑ πήρε την κυβέρνηση», έλεγε, «αλλά δεν πήρε την εξουσία». Ο προβληματισμός είναι οικογενειακός και επανήλθε από τον Αλέξη Τσίπρα στην Κεντρική Επιτροπή. Η εκτελεστική εξουσία δεν είναι αρκετή σε αυτό που ήταν κάποτε το πρωθυπουργικό ζεύγος της χώρας και φιλοδοξεί να γίνει και πάλι. Θέλει κι άλλες.

Το είδος της βουλιμίας δεν είναι άγνωστο. Και πάλι η Ιστορία είναι γεμάτη από πρωθυπουργικά ζεύγη με ανάλογες ορέξεις. Από ζεύγη που μπορεί να μην κατέφυγαν ούτε εκείνα στην μπρουτάλ λύση των τανκς, έκαναν όμως ό,τι έκαναν όλα τα αυταρχικά καθεστώτα. Τοποθέτησαν δικούς τους ανθρώπους παντού, στη Δικαιοσύνη, τις ανεξάρτητες Αρχές, τη Δημόσια Διοίκηση, τα μέσα ενημέρωσης. Για να υπάρξει ως καθεστωτικός, ο έλεγχος των αρμών θα πρέπει να έχει προϋπάρξει ως κομματικός. Κι αυτή είναι μια ιδέα με την οποία δείχνει να φλερτάρει ο Αλέξης Τσίπρας.

Είναι κάτι που φάνηκε από την τοποθέτησή του για την τραγωδία στο Μάτι. Ο πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ κατηγόρησε τη «φυσική ηγεσία» των σωμάτων ασφαλείας ότι στο Μάτι δούλευαν για τους «πολιτικούς αντιπάλους» της κυβέρνησης. Ενώ εάν είχαμε τους δικούς μας; Αν είχαμε την ηγεσία που αισθανόταν άνετα να κυκλοφορεί στις κομματικές μας συγκεντρώσεις; Αλλά αυτός δεν είναι παρά ο ορισμός της καθεστωτικής καχυποψίας. Το καθεστώς βλέπει παντού εχθρούς. Ξένους δακτύλους που το υπονομεύουν, πράκτορες που δουλεύουν για τον αντίπαλο, επίορκους που δεν του είναι επαρκώς αφοσιωμένοι.

Δεν θα χρειαζόταν περισσότερα ο «πολιτικός αντίπαλος» για να πει πως η βουλιμία για τον έλεγχο των αρμών αποτελεί «πρόκληση κατά της δημοκρατίας, του κράτους δικαίου, του ίδιου του πολιτισμού». Και αυτό ακριβώς είπε ο εκπρόσωπος της κυβέρνησης. Το είπε, και αυτή τη φορά μπορεί να αναγνωρίσει κανείς πως, παρά τον στόμφο, δεν θα άλλαζε ούτε κόμμα.