Διάχυση προς τα πάνω

Είναι βέβαια ακόμη νωρίς, οι επόμενες προεδρικές εκλογές στη Γαλλία θα γίνουν τον Απρίλιο του 2022. Καλού-κακού, όμως, ας μην επενδύει η κυβέρνησή μας αποκλειστικά στη συμμαχία με τον Εμανουέλ Μακρόν. Οχι επειδή τον φλερτάρουν εσχάτως οι Τούρκοι. Αλλά επειδή τον φλερτάρουν όλο και λιγότερο οι Γάλλοι.

Ο γάλλος πρόεδρος οφείλει την εκλογή του στους αριστερούς ψηφοφόρους: το 47% εκείνων που ψήφισαν τον Φρανσουά Ολάντ το 2012 επέλεξαν από τον πρώτο γύρο τον Μακρόν πέντε χρόνια αργότερα, έναντι 24% που ψήφισαν Μελανσόν και 15% που προτίμησαν τον Αμόν. Από τους ψηφοφόρους του Σαρκοζί, αντίθετα, μόνο το 18% στράφηκαν το 2017 στον Μακρόν, έναντι 60% που ψήφισαν τον Φιγιόν.

Πολύ γρήγορα όμως ο Μακρόν απογοήτευσε αυτούς τους ψηφοφόρους: στις ευρωεκλογές του περασμένου Μαΐου, μόλις το 22% των παλιών οπαδών του Σοσιαλιστικού Κόμματος που είχαν ψηφίσει Μακρόν το 2017 ψήφισαν την προεδρική λίστα. Οπως επισημαίνει στο περιοδικό L’Obs ο γενικός διευθυντής του ινστιτούτου Ipsos Μπρις Τεντιριέ, η «Δημοκρατία Εμπρός» είναι πλέον ένα καθαρά δεξιό κόμμα: το 13% των οπαδών της τοποθετούνται στα αριστερά, το 26% στο κέντρο και το 60% στα δεξιά.

Γιατί συνέβη αυτό; Μα επειδή ο Εμανουέλ Μακρόν διέψευσε τις προσδοκίες και παρέβη τις δεσμεύσεις του. Είχε υποσχεθεί ότι θα ξεμπλοκάρει τη χώρα στηριζόμενος στην κοινωνία των πολιτών. Αντί γι’ αυτό, όξυνε ακόμη περισσότερο την πόλωση ανάμεσα στους έχοντες και τους μη έχοντες, τους ευκατάστατους και τους ευάλωτους, αυτούς που ελέγχουν τη ζωή τους κι εκείνους που αισθάνονται ανυπεράσπιστοι.

Η περίφημη θεωρία της «διάχυσης του πλούτου» (trickle down theory) λειτούργησε, γράφει ο διευθυντής της Libération Λοράν Ζοφρέν. Αλλά… αντίστροφα. Οπως δείχνει μια μελέτη του κεϊνσιανού ινστιτούτου OFCE, οι φοροελαφρύνσεις που άρχισε να εφαρμόζει η κυβέρνηση το 2017 έχουν ευνοήσει περισσότερο τους πλούσιους, ενώ οι μεταρρυθμίσεις στην κατοικία και στα επιδόματα ανεργίας μείωσαν το εισόδημα των φτωχών κατά 5%. Το χρήμα διαχύθηκε λοιπόν προς τα πάνω – κάτι που μπορεί να εκπλήσσει τους φυσικούς, όχι όμως και τους οικονομολόγους που παρακολουθούν τις συνέπειες της «συντηρητικής επανάστασης» στις μεγάλες χώρες μετά τη δεκαετία του ’80.

Τρία είναι τώρα τα πιθανά σενάρια για το 2022, σύμφωνα με τον Τεντιριέ. Το πρώτο είναι πολλοί αριστεροί ψηφοφόροι να απόσχουν ή ακόμη και να υποστηρίξουν τη Μαρίν Λεπέν: φανταστείτε έναν πλανήτη όπου θα κυβερνούν Τραμπ, Τζόνσον, Πούτιν, Σι και Λεπέν! Το δεύτερο είναι να πιάσει ο εκβιασμός «εγώ ή το χάος» και ο Μακρόν να επανεκλεγεί. Και το τρίτο είναι οι αριστεροί ψηφοφόροι που απομακρύνονται από τον Μακρόν να στραφούν σε ένα «οικολο-σοσιαλιστικό σχήμα» που μοιάζει να εκκολάπτεται. Προς το παρόν τού λείπουν ο αρχηγός και οι βασικές προγραμματικές θέσεις. Αλλά υπάρχει άφθονος καιρός. Ο δεύτερος γύρος των προεδρικών εκλογών μπορεί να επιφυλάξει εκπλήξεις.