ΠΟΥ ΝΟΣΕΙ ΤΟ ΕΣΥ

«Mόνο με την υιοθέτηση ενός νέου συνολικού προτύπου με ριζικές τομές σε όλες τις υφιστάμενες παθογένειες θα μπορέσει το ΕΣΥ από κακοδιοικούμενη και αναποτελεσματική δημόσια υπηρεσία να μετατραπεί σε σύγχρονο και αποτελεσματικό δημόσιο οργανισμό, ικανό να εξασφαλίσει σε κάθε έλληνα πολίτη την ελεύθερη επιλογή για την αναγκαία περίθαλψη και φροντίδα». Οι συντάκτες της νέας έκθεσης της «διαΝΕΟσις» με τίτλο «Το Νέο ΕΣΥ: Η ανασυγκρότηση του Εθνικού Συστήματος Υγείας», περιγράφουν ένα σύστημα που καρκινοβατεί, επιχειρώντας να διατυπώσουν μία ολοκληρωμένη και τεκμηριωμένη πρόταση για τις αλλαγές που θα οδηγήσουν σε ένα σύγχρονο μοντέλο δημόσιου συστήματος υγείας – και μπορεί να ολοκληρωθεί σε διάστημα τριών ετών.

Αλλωστε, η συντακτική ομάδα απαρτίζεται από 7 ακαδημαϊκούς, που έχουν ασχοληθεί με την οργάνωση και τη διαμόρφωση του ελληνικού συστήματος υγείας, τόσο από ερευνητικής πλευράς, όσο και από θέσεις ευθύνης: Τον ομότιμο καθηγητή Οικονομικών της Υγείας, Γιάννη Κυριόπουλο, καθηγητή Γενικής Ιατρικής και ΠΦΥ, Χρήστο Λιονή, καθηγητή Ασφαλιστικής Επιστήμης, Μιλτιάδη Νεκτάριο, αναπληρωτή καθηγητή Πολιτικής Υγειάς, Κυριάκο Σουλιώτη, ομότιμο καθηγητή Οικονομικών της Υγείας και Κοινωνικής Πολιτικής, Γιάννη Υφαντόπουλο, ομότιμο καθηγητή Κοινωνικής Ιατρικής – Προγραμματισμού Υγείας, Τάσο Φιλαλήθη, με συντονιστή τον καθηγητή Κοινωνικής και Προληπτικής Ιατρικής, Γιάννη Τούντα.

Ανεπάρκειες. Σύμφωνα με τους ίδιους, οι ανεπάρκειες του δημόσιου συστήματος οδηγούν μοιραία τους ασθενείς σε οικονομική αιμορραγία. Η ιδιωτική δαπάνη υγείας προσεγγίζει διαχρονικά το 35% – 40%, ενώ για το 9,7% των νοικοκυριών αποβαίνει καταστροφικό. Τι σημαίνει αυτό; Οτι δαπανούν περισσότερο του 20% του εισοδήματός τους για ιατροφαρμακευτική περίθαλψη, γεγονός που τους οδηγεί σε φτωχοποίηση, με τους ηλικιωμένους να πλήττονται περισσότερο.

Αναζητώντας λύσεις προτείνουν την αναμόρφωση των ασφαλιστικών εισφορών (εστιάζοντας σε προτάσεις που ευνοούν τη δημιουργία θέσεων εργασίας) και επιμένουν ότι η αύξηση εσόδων μπορεί να επιτευχθεί με συμπληρωματικά μέτρα όπως ο κοινωνικός ΦΠΑ, η μείωση εργοδοτικών εισφορών, ο ειδικός φόρος σε επιβλαβή προϊόντα, με παράλληλη αύξηση της διαπραγματευτικής δύναμης του ΕΟΠΥΥ.

Το ζητούμενο εντούτοις είναι το νέο μοντέλο χρηματοδότησης του συστήματος να λειτουργεί ανταποδοτικά για τους πολίτες. Τα σημερινά δεδομένα δείχνουν σε κάθε περίπτωση ότι το ΕΣΥ… νοσεί. Σύμφωνα με τους 7 ακαδημαϊκούς, η αποδοτικότητα των δημόσιων νοσοκομείων κυμαίνεται στο 50% – 70% στα μικρά και μεσαία νοσοκομεία, ενώ μόνον το 25% των νοσηλευτικών ιδρυμάτων καταγράφουν υψηλές αποδόσεις.

Εν τω μεταξύ, υπολογίζεται ότι το ένα τρίτο των εισαγωγών έκτακτης ανάγκης στα γενικά νοσοκομεία για πολλά περιστατικά (ΩΡΛ, γυναικολογικά, οφθαλμολογικά, χειρουργικά) καθώς και το 40% των ορθοπεδικών θα μπορούσαν να αντιμετωπίζονται από υπηρεσίες πρωτοβάθμιας φροντίδας, που όμως παραμένουν αποδυναμωμένες και κατακερματισμένες.

Λύσεις. Υπό τα δεδομένα αυτά, οι συντάκτες της έκθεσης προκρίνουν την αλλαγή της νομικής μορφής των 125 δημοσίων νοσοκομείων σε ΝΠΙΔ μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα, «για λόγους διοικητικής και οικονομικής “ευλυγισίας” που προάγει την αποδοτική κατανομή».

Αυτό θα επέφερε προσέλκυση αξιόλογων στελεχών, εγκατάσταση σύγχρονων λογιστηρίων και δημοσίευση ισολογισμών, θέσπιση κινήτρων κλινικής και οικονομικής αποδοτικότητας με την υπέρβαση της αγκύλωσης του ενιαίου μισθολογίου και εν γένει η αύξηση των εσόδων. Το γηρασμένο ιατρικό προσωπικό, η βιομηχανία ειδικευμένων ιατρών που δεν βασίζεται στις εγχώριες ανάγκες αλλά και οι τραγικές ελλείψεις σε νοσηλευτές (οι αναγκαίες προσλήψεις υπολογίζονται σε τουλάχιστον 20.000) είναι επίσης προβλήματα που μπορούν σύμφωνα με τους συντάκτες να αντιμετωπιστούν στο πλαίσιο ενός αυτοδιοικούμενου, διοικητικού μοντέλου.

Κάνοντας ένα βήμα παραπέρα προτείνουν την ανάπτυξη σε κάθε υγειονομική περιφέρεια των θεσμών του «Συμπλέγματος Νοσοκομείων» (πολλά νοσοκομεία με ενιαίο νομικό καθεστώς και διοίκηση), του «Δικτύου  Νοσοκομείων» (συνεργαζόμενα νοσοκομεία με κοινό management), και των «Ανοικτών Νοσοκομείων», (με ευελιξία για εποχικές και έκτακτες προσλήψεις προσωπικού και δυνατότητες συνεργασιών με τον ιδιωτικό τομέα), επικαλούμενοι το μοντέλο του Ηνωμένου Βασιλείου και της Δανίας που οδήγησε σε σημαντική εξοικονόμηση ανθρώπινων και οικονομικών πόρων.