Ο ΣΥΡΙΖΑ απέναντι στην Προοδευτική Συμμαχία

Για τον ίδιο λόγο που οι παίκτες και οι προπονητές μιας ποδοσφαιρικής ομάδας «τρώγονται» μεταξύ τους όταν την ισοπαλία εντός έδρας με την ουραγό διαδέχεται η ήττα στο ντέρμπι με τον βασικό διεκδικητή του τίτλου, τα στελέχη ενός πολιτικού κόμματος «φαγώνονται» μεταξύ τους όταν ξαφνικά βρεθούν στην αντιπολίτευση μετά το τέλος των ευτυχισμένων ημερών στην εξουσία. Και έτσι η εκλογική ήττα από ευκαιρία γίνεται απειλή. Ο διαγκωνισμός για την επίρριψη των ευθυνών της ήττας σε έναν άλλον «σύντροφο» και η αγωνία για την ταχύτερη δυνατή επιστροφή στις νίκες ναρκοθετούν τη διαδρομή για την αντιμετώπιση των τρωτών σημείων στην οργάνωση ή στον προγραμματικό λόγο ενός κόμματος και οδηγούν συχνά σε σειρά ανεπιθύμητων συνεπειών που ξεκινούν από απώλεια πολύτιμου πολιτικού χρόνου και φτάνουν μέχρι την κομματική διάσπαση.

Το σενάριο το έχουμε δει αρκετές φορές στην περίπτωση της Νέας Δημοκρατίας, στην οποία μάλιστα η προσωποποίηση των αντιπαραθέσεων ωθεί συχνά το κόμμα στην ακραία συνέπεια της εσωστρέφειας, τη διάσπαση. Το έχουμε δει σε πιο περιορισμένο βαθμό και στο ΠΑΣΟΚ, στο οποίο η κουλτούρα συνοχής που κληροδοτήθηκε στο κόμμα από τα χρόνια της ηγεσίας Ανδρέα Παπανδρέου φαίνεται να αποτρέπει τις διασπάσεις. Είναι η ώρα να το δούμε και στον ΣΥΡΙΖΑ, τον επί του παρόντος ηττημένο; Υπάρχουν δύο λόγοι για τους οποίους η εσωκομματική ρήξη στον ΣΥΡΙΖΑ είναι λιγότερο πιθανή σε σύγκριση με τη μέση περίπτωση ηττημένου κόμματος. Πρώτον, η μη αμφισβητούμενη ηγεσία του Αλέξη Τσίπρα. Δεύτερον, η απουσία προηγούμενης μάχης μεταξύ φατριών του κόμματος για την εσωκομματική υπεροχή. Συνδυαστικά, οι δύο λόγοι καθιστούν μάλλον αμήχανες και όχι διεκδικητικές τις όποιες διαφορετικές πλευρές της φυσικής μετεκλογικής δυσαρέσκειας στο εσωτερικό του κόμματος.

Πού αποδίδονται λοιπόν οι συνεχιζόμενες τριβές μεταξύ των αμφισβητιών και των υπέρμαχων της λεγόμενης «διεύρυνσης», οι οποίες και οδήγησαν στη χθεσινή αναβολή της συνεδρίασης της Κεντρικής Επιτροπής του ΣΥΡΙΖΑ; Η απάντηση βρίσκεται στην έως σήμερα οργανωτική ανυπαρξία του κόμματος, συνθήκη που καθιστά μάλλον φυσική την αντιπαράθεση για την πρώτη δόμησή του. Θα γίνει ένα μαζικό – έστω και στη μοντέρνα εκδοχή των λιγότερο εμπλεκόμενων μελών – κόμμα ή θα γίνει κατευθείαν ένα επαγγελματικό κόμμα με ηγετική ομάδα που θα χειρίζεται εν λευκώ προγράμματα, επικοινωνία και μετεκλογικές συνεργασίες; Οι αμφισβητίες της «διεύρυνσης» επιθυμούν το πρώτο και οι υπέρμαχοί της το δεύτερο. Πρόκειται για μια αντιπαράθεση που κρύβεται ακόμα και στα δύο ονόματα που ο κυρίαρχος του 2015 αποφάσισε να χρησιμοποιήσει στα ψηφοδέλτια των πρόσφατων εκλογών της 7ης Ιουλίου: ΣΥΡΙΖΑ και Προοδευτική Συμμαχία. Οσο ο Αλέξης Τσίπρας δυσκολεύεται να επιλέξει μεταξύ των δύο, η πιθανότητα το κόμμα του να ακολουθήσει τον κλασικό δρόμο των ομάδων μετά το χαμένο ντέρμπι και την ισοπαλία με την ουραγό θα αυξάνεται.

Ο Γιάννης Κωνσταντινίδης είναι αναπληρωτής καθηγητής του Πανεπιστημίου Μακεδονίας