Παραμένει συγκρατημένη η αναπτυξιακή δυναμική

Θα ήθελα να συμμεριστώ την αισιοδοξία που εκφράζει στην πρώτη έκθεσή του ως επικεφαλής του Κέντρου Προγραμματισμού και Οικονομικών Ερευνών (ΚΕΠΕ) ο καθηγητής Παναγιώτης Λιαργκόβας για την αναπτυξιακή πορεία της χώρας με τις προβλέψεις για το α’ εξάμηνο του 2020. Οπως αναφέρεται στην έκθεση, το υπόδειγμα προβλέπει ρυθμό ανάπτυξης ύψους 2,6%, στη βάση των εκτιμήσεων της τάξεως του 3,2% και 2% για το πρώτο και δεύτερο τρίμηνο του 2020, αντίστοιχα.

Πράγματι, η ελληνική οικονομία ακολουθεί πλέον μια σταθερή τροχιά ανάκαμψης. Ωστόσο, οι ρυθμοί ανάπτυξης γύρω στο 2% ή 2,5% σε μια χώρα που βίωσε επί δέκα περίπου χρόνια μιαν εφιαλτική ύφεση και που, σύμφωνα με προβλέψεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, θα παρουσιάσει ξανά συρρίκνωση μετά το 2021, επιτρέπουν μόνο μια συγκρατημένη αισιοδοξία για την εξέλιξη βασικών οικονομικών μεγεθών. Δηλαδή, σε μια χώρα που εξακολουθούν να κυριαρχούν στρεβλώσεις, μόνιμες δημοσιονομικές ανισορροπίες και διαρθρωτικές αγκυλώσεις, δεν δικαιολογείται καμιά αισιόδοξη διαπίστωση ότι έχει επιτευχθεί σημαντική πρόοδος, μετά την τυπική «ολοκλήρωση» των προγραμμάτων προσαρμογής, και ικανοποιητική εξισορρόπηση των δημοσιονομικών μεγεθών που, όπως τονίζεται στην έκθεση, «στηρίζουν την περαιτέρω υποχώρηση της αβεβαιότητας και την προοδευτική ενδυνάμωση της εμπιστοσύνης». Αντιθέτως, όλες αυτές οι επισημάνσεις και στρεβλώσεις, οι οποίες συνεχίζονται, όπως προκύπτει και από τον κρατικό προϋπολογισμό που είναι «κατ’ εικόνα και ομοίωσιν» όλων σχεδόν των προηγούμενων, επιτρέπουν ως εύστοχη μόνο τη διαπίστωση της έκθεσης ότι «η αναπτυξιακή δυναμική παραμένει συγκρατημένη, αντανακλώντας την υποτονική άνοδο της ιδιωτικής καταναλωτικής δαπάνης και την έλλειψη σταθερότητας αναφορικά με την ενίσχυση των επενδύσεων».

Αυτό σημαίνει ότι οι δύο από τους πέντε παράγοντες που διαμορφώνουν το ΑΕΠ, την οικονομική μεγέθυνση, είναι σφόδρα προβληματικοί ή ασθενικοί. Οι άλλοι παράγοντες είναι οι εξαγωγές και οι εισαγωγές (που έχουν αρνητική συμβολή) και η δημόσια κατανάλωση, των οποίων οι πραγματοποιήσεις παρουσιάζουν σημαντικές αποκλίσεις (προς τα κάτω συνήθως) από τις προβλέψεις! Το 2018, για παράδειγμα, όταν το ΑΕΠ παρουσίασε αύξηση τελικά κατά 1,9% (έναντι προβλέψεων έως και 2,5%!), οι επενδύσεις μειώθηκαν κατά 12,2% και οι εισαγωγές αυξήθηκαν κατά 4,2%. Ετσι, στον τελικό ρυθμό ανάπτυξης συνέβαλαν σχεδόν μόνο οι εξαγωγές (αύξηση κατά 8,7%). Το 2019, στη διαμόρφωση του ΑΕΠ (σύμφωνα με τις εκτιμήσεις) στα ίδια περίπου επίπεδα (2%), συνέβαλαν κυρίως οι… επενδύσεις, που παρουσίασαν αύξηση κατά 8,8%, έναντι πρόβλεψης κατά… 11,9%.

Η ίδια ασθενική εικόνα παρουσιάζεται και το 2020, για το οποίο προβλέπεται αύξηση του ΑΕΠ κατά 2,8%, η οποία όμως δεν δικαιολογείται μόνο από τις προβλέψεις της κυβέρνησης για την πρωτόγνωρη και μεγαλειώδη πρόβλεψη για αύξηση κατά 13,4%, αφού η συνολική κατανάλωση προβλέπεται ότι θα είναι στα επίπεδα περίπου του 2019!