H Fitch άνοιξε {LF}τον δρόμο {LF}για τις αγορές

Ο οίκος Fitch αναβάθμισε κατά μία μονάδα το αξιόχρεο του ελληνικού Δημοσίου σε ΒΒ από ΒΒ- με θετικές προοπτικές. Ο υπουργός Οικονομικών Χρήστος Σταϊκούρας ανέδειξε τη μείωση της απόστασης από την επενδυτική βαθμίδα στα δύο σκαλοπάτια, ενώ ο Δημήτρης Τσάκωνας, επικεφαλής του ΟΔΔΗΧ, έχει πλέον ανοιχτό ορίζοντα για την άμεση έκδοση 15ετών ομολόγων.

Κόντρα στις καλές ειδήσεις έρχεται ο άνεμος μιας αυξανόμενης αβεβαιότητας στις διαπραγματεύσεις για τα πρωτογενή πλεονάσματα. Οι εταίροι για μία ακόμα φορά δεν φαίνονται έτοιμοι να επικυρώσουν μια άμεση καθαρή μείωση του στόχου για τα πλεονάσματα από το 3,5% του ΑΕΠ στο 2%-2,5% από το 2021, όπως επιδιώκει η κυβέρνηση, αλλά φέρονται πιο πρόθυμοι να δώσουν με έμμεσο τρόπο περισσότερο δημοσιονομικό χώρο στην Ελλάδα για μειώσεις φόρων και αύξηση των αμυντικών δαπανών. Το πρώτο εξάμηνο του 2020 θα κυριαρχήσει ένα μεγάλο «παζάρι».

Η Fitch συγκαταλέγεται στην πλευρά των αισιόδοξων. Εκτιμά ότι Ελλάδα και πιστωτές θα συμφωνήσουν σε μείωση του στόχου για τα πρωτογενή πλεονάσματα από το 2021. Ευρύτερα εκτιμά ότι η κυβέρνηση θα διατηρήσει μια παραγωγική σχέση με τους πιστωτές και συγκαταλέγει στις παραμέτρους οι οποίες θα έφερναν περαιτέρω αναβάθμιση της πιστοληπτικής ικανότητας ένα διατηρήσιμο σερί μείωσης του κυβερνητικού χρέους, μεγαλύτερη εμπιστοσύνη ότι η οικονομική ανάκαμψη θα συνεχιστεί, εδραίωση συνθηκών συνετής οικονομικής και δημοσιονομικής πολιτικής, μείωση των κινδύνων μετάδοσης των ρίσκων του τραπεζικού τομέα στον ισολογισμό του Δημοσίου. Από την άλλη πλευρά, υποβάθμιση θα μπορούσαν να φέρουν ενδεχόμενη χαλάρωση της δημοσιονομικής πολιτικής που υπονομεύει την εμπιστοσύνη στη βιωσιμότητα του κρατικού χρέους, αρνητικές εξελίξεις στον τραπεζικό τομέα ή τυχόν επανεμφάνιση διατηρήσιμων μεγάλων ελλειμμάτων ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών και περαιτέρω αποδυνάμωση της καθαρής εξωτερικής θέσης.

Ο διεθνής οίκος αξιολόγησης προχωρεί παράλληλα σε μία ακόμα εκτίμηση με ιδιαίτερη σημασία. Προβλέπει ότι το πρωτογενές πλεόνασμα του 2019 θα κλείσει στο 4% του ΑΕΠ, μισή μονάδα παραπάνω σε σχέση με τον στόχο. Τυχόν επιβεβαίωση αυτής της εκτίμησης θα ενίσχυε τα επιχειρήματα της ελληνικής κυβέρνησης για τη δημιουργία μιας «γέφυρας» πλεονασμάτων. Στον μηχανισμό αυτόν (smoothing mechanism) επέμεινε και ο Πρωθυπουργός στο Νταβός. Με απλά λόγια, ο Κυριάκος Μητσοτάκης τόνισε πως δεν μπορεί να συνεχιστεί η «απώλεια» πλεονασμάτων πάνω από τον στόχο εάν δεν χρησιμοποιηθούν βιαστικά στο τέλος κάθε χρονιάς. Σήμερα αυτό ακριβώς συμβαίνει. Εάν, ύστερα από έναν πολλαπλό κύκλο παροχών από τη νέα και την προηγούμενη κυβέρνηση το 2019, το πρωτογενές πλεόνασμα γενικής κυβέρνησης «κλειδώσει» τον Απρίλιο στο 4% του ΑΕΠ αντί για 3,5% που ήταν ο στόχος, 1 δισ. ευρώ πάει «χαμένο» στον κουβά του μαξιλαριού ασφαλείας. Ηδη το μαξιλάρι διαθέτει 32 δισ. ευρώ.

Η κυβέρνηση επιδιώκει αυτές οι υπερβάσεις να μη χάνονται στο δημοσιονομικό υπερπέραν αλλά να μεταφέρονται από τη μία χρονιά στην άλλη αυξάνοντας τους βαθμούς ελευθερίας στην οικονομική πολιτική. Με 1 δισ. ευρώ από το περσινό πλεόνασμα για παράδειγμα η κυβέρνηση θα μπορούσε να μειώσει κατά περίπου 50% τη φετινή εισφορά αλληλεγγύης.

Η αίσθηση που επικρατούσε μέχρι τώρα ήταν πως η συζήτηση για τον μηχανισμό εξομάλυνσης πλεονασμάτων αφορά το πλεόνασμα της φετινής χρονιάς και τα έτη που θα ακολουθήσουν. Δεν είναι σαφές. Αξιωματούχος του υπουργείου Οικονομικών στον οποίο θέσαμε το ερώτημα εάν ο μηχανισμός θα μπορούσε να αφορά και το περσινό υπερπλεόνασμα (το υπουργείο Οικονομικών επιβεβαιώνει υπέρβαση του στόχου αλλά θέτει τον πήχη πιο χαμηλά από τη Fitch) παρέπεμψε σε μια διαπραγμάτευση-«πακέτο»: εξαίρεση δαπανών 200 εκατ. ευρώ για το Προσφυγικό από τις μετρήσεις του πρωτογενούς, καθιέρωση «γέφυρας» πλεονασμάτων, απόδοση κερδών από ελληνικά ομόλογα ύψους 4 δισ. ευρώ για συμφωνημένες επενδύσεις, μείωση των στόχων για τα πλεονάσματα.

Από την ώρα που μπήκαν όλα τα αιτήματα σε ένα καλάθι, ο υπουργός Οικονομικών Χρήστος Σταϊκούρας θέτει ως πρώτη προτεραιότητα τη διεύρυνση του δημοσιονομικού χώρου, είτε με άμεσο είτε με έμμεσο τρόπο για την άσκηση των πολιτικών που θέλει να εφαρμόσει η κυβέρνηση. Στην ουσία αυτό έχει σημασία.