Η χαμένη ευκαιρία

Η σφοδρότητα, η έκταση και η χρονική διάρκεια της οικονομικής κρίσης δεν υπάρχει πλέον καμία αμφιβολία πώς κατέστησαν ανεξέλεγκτες κυρίως λόγω της βαθιάς θεσμικής κρίσης που υφίσταται η χώρα μας. Στην εποχή της επίπλαστης ευμάρειας, οι ατελείς θεσμοί – σε πολιτικό, οικονομικό, κοινωνικό και πνευματικό επίπεδο – απέτυχαν να προστατεύσουν το δημόσιο συμφέρον και να θέσουν φραγμούς στην υπέρβαση νόμων και κανόνων από όσους ήθελαν να τους καταλύσουν για να μεγιστοποιήσουν τα προσωπικά οφέλη τους. Οι πελατειακές σχέσεις, το δημοκρατικό έλλειμμα, ο αρρωστημένος ατομισμός, η απο-ηθικοποίηση, η διαφθορά και ο κομματικοκρατισμός υπήρξαν κυρίαρχα γνωρίσματα καθ’ όλη τη διάρκεια της Μεταπολίτευσης. Ετσι, η απαξίωση των θεσμών αποτέλεσε αναμενόμενη εξέλιξη, καθώς η κρίση φώτισε την ανεπάρκειά τους να προστατέψουν τη χώρα και τους πολίτες της. Για αυτό και χαρακτηριστικό της κοινωνίας παραμένει η απουσία αποθέματος εμπιστοσύνης απέναντι σε ό,τι τη συγκροτεί.

Η εκλογή Προέδρου της Δημοκρατίας αποτελεί μιας πρώτης τάξεως ευκαιρία να ξανασκεφτούμε σχετικά με το θεσμικό οικοδόμημά της και ιδιαίτερα τη λειτουργία του πολιτικού συστήματος της πατρίδας μας. Γιατί, αν για να ξεπεράσουμε την οικονομική κρίση απαιτείται η αλλαγή παραγωγικού μοντέλου, είναι περισσότερο πιεστική η ανάγκη να ανακτηθεί η χαμένη εμπιστοσύνη στους πολιτικούς θεσμούς. Ως προϋπόθεση ξεπεράσματος της δομικής κρίσης που αντιμετωπίζουμε.

Μετά τη συνταγματική αναθεώρηση του 1986 το πολίτευμά μας κατέστη πρωθυπουργοκεντρικό, με τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας σε εξαιρετικά περιορισμένο ρόλο και τη διάκριση των εξουσιών ολοένα και πιο δυσδιάκριτη. Η εκτελεστική εξουσία έγινε κυρίαρχη, σχεδόν ευνούχισε τη νομοθετική και ασκεί αυξημένη επιρροή στη Δικαιοσύνη καθώς ορίζει την ηγεσία της. Ενώ οι μεταβάσεις από τη μια στην άλλη εμπεδώνουν ένα αίσθημα καχυποψίας, είτε εύλογα είτε παράλογα. Η πρόσφατη αναθεώρηση – με βασική ευθύνη του ΣΥΡΙΖΑ – δεν αποτόλμησε την επιβολή ενός συστήματος ελέγχου και ισορροπιών που θα θωράκιζε και θα αναβάθμιζε την ποιότητα του δημοκρατικού μας πολιτεύματος. Αυτό το ξεκίνημα μετάβασης σε ένα πιο αποτελεσματικό κράτος δικαίου χάθηκε για άλλη μια φορά. Ούτε η κρίση δεν στάθηκε ικανή για την αλλαγή…

Η συναίνεση στην εκλογή της κυρίας Κατερίνας Σακελλαροπούλου, αν και θετική, είναι προϊόν πρωτίστως της στρατηγικής του κ. Μητσοτάκη να εγκλωβίσει την αξιωματική αντιπολίτευση σε θεσμικές συγκαταβάσεις και πάντως δεν προοιωνίζεται ευρύτερες συναινέσεις στο μέλλον. Αν και εξελέγη με ευρύτατη υποστήριξη, η εκλογή της οριοθετείται από το ίδιο στενό, απονευρωμένο πλαίσιο λειτουργίας και παρά τις θετικές ή τις επικριτικές αντιδράσεις που τη συνοδεύουν δεν μπορεί να το υπερβεί. Ως μη πολιτικό πρόσωπο αλλά με αξιοσημείωτη επαγγελματική πορεία, και καθώς δεν είναι ευρύτερα γνωστές οι απόψεις της, θα κριθεί στην πράξη από το ύφος, τη θεματολογία και το περιεχόμενο των παρεμβάσεών της. Αναμφίβολα αποτελεί ιστορικό γεγονός η εκλογή της ως της πρώτης γυναίκας Προέδρου της Ελληνικής Δημοκρατίας, ιδιαίτερα ως διαρκή υπόμνηση της σημαντικής απόστασης που πρέπει να διανύσουμε ως κοινωνία για την επικράτηση πλήρους σεβασμού και ισοτιμίας στις σχέσεις των δύο φύλων. Η παρουσία της, όμως, δεν πρέπει να αποτυπωθεί μόνο από αυτό το χαρακτηριστικό.

Μην ξεχνάμε πως το άγχος της οικονομικής επιβίωσης σήμερα αντικαθίσταται από γεωπολιτικές απειλές που αφορούν την εθνική επιβίωση. Κι εκεί θα κριθεί το σύνολο του πολιτικού και πολιτειακού μας προσωπικού…

Ο Γρηγόρης Τσιμογιάννης είναι σύμβουλος Στρατηγικής Επικοινωνίας στην Precise Strategy