Στο ναδίρ οι σχέσεις Αθήνας – Μόσχας

Βαρύ χειμώνα δείχνουν να περνούν, παρά τις προσπάθειες για το αντίθετο, οι σχέσεις Ελλάδας – Ρωσίας. Σε μια περίοδο μάλιστα που ένας ευνοϊκός ρόλος της Μόσχας προς τα συμφέροντα της Αθήνας θα μπορούσε να αποδειχθεί εξαιρετικά χρήσιμος και απέναντι στην Τουρκία. Ωστόσο τρεις υποθέσεις έχουν καταστεί ικανές να προκαλέσουν έντονη δυσαρέσκεια της Ρωσίας απέναντι στην Ελλάδα, με τάση μάλιστα επιδείνωσης, έστω και αν η επίσκεψη του υπουργού Εξωτερικών Νίκου Δένδια στη Μόσχα, τον Νοέμβριο, είχε δημιουργήσει ελπίδες αναθέρμανσης και ανοίγματος ενός νέου παραθύρου συνεργασίας.

Στη διολίσθηση προς το χειρότερο των ελληνορωσικών σχέσεων συνέβαλαν αποφασιστικά και η υπόθεση του Αλεξάντερ Βίνικ (γνωστός και ως Mr. Bitcoin) και η απόφαση του υπουργού Δικαιοσύνης Κωνσταντίνου Τσιάρα για έκδοσή του στη Γαλλία και όχι στη Ρωσία. Μάλιστα ο χειρισμός δείχνει να ρίχνει το θερμόμετρο ακόμα περισσότερο και να αναιρεί κάθε προσπάθεια αναθέρμανσης των ελληνορωσικών σχέσεων. Υπενθυμίζεται ότι η συνήγορος του Βίνικ, Ζωή Κωνσταντοπούλου, είχε κάνει λόγο για «απόφαση – θανατική ποινή», ενώ ρώσοι νομικοί προειδοποίησαν ευθέως για μια νέα πληγή ανάμεσα στην Αθήνα και τη Μόσχα. Ενδεικτική της δυσαρέσκειας της Ρωσίας ήταν και η δήλωση του ρώσου υπουργού Εξωτερικών Σεργκέι Λαβρόφ, ο οποίος μίλησε για μια «ύπουλη απόφαση». Μια απόφαση την οποία η Μόσχα μετράει ως τρίτο περιστατικό, με το οποίο η Αθήνα δείχνει να βαδίζει αντίθετα από τα ρωσικά αιτήματα, ακολουθώντας δύο ακόμα περιπτώσεις που δοκίμασαν τις σχέσεις Ελλάδας – Ρωσίας. Της απόφασης για τον Βίνικ προηγήθηκαν η απόφαση της Ελλαδικής Εκκλησίας να αναγνωρίσει ως αυτοκέφαλη την Ουκρανική Εκκλησία, με τη ρωσική πλευρά να καταγγέλλει παρέμβαση των ΗΠΑ και το θέμα να απασχολεί – έστω και ανεπίσημα – ακόμα και τη συνάντηση Δένδια – Λαβρόφ τον Νοέμβριο. Οι δύο υπουργοί Εξωτερικών διαβεβαίωναν τότε ότι το θέμα της Ουκρανικής Εκκλησίας δεν θα επηρεάσει τις ελληνορωσικές σχέσεις και την εξέλιξή τους, ωστόσο ο ρώσος υπουργός Εξωτερικών δεν είχε διστάσει να κατηγορήσει την Ουάσιγκτον για προσπάθεια διάσπασης του ορθόδοξου κόσμου. Η Μόσχα άλλωστε είχε στείλει σαφές μήνυμα για επιπτώσεις τής εν λόγω απόφασης και στον τουρισμό, τονίζοντας ότι το επίσημο κράτος δεν παρεμβαίνει σε θρησκευτικά θέματα, αλλά οι πολίτες ενδέχεται να επηρεαστούν και να επιλέξουν άλλους προορισμούς πέραν της Ελλάδας.

Οσο για το ζήτημα της απέλασης των δύο ρώσων διπλωματών από τη χώρα μας, το 2018, επί κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ, με την κατηγορία της αλίευσης και διακίνησης πληροφοριών και χρηματισμού κρατικών λειτουργών, μπορεί η Αθήνα να θέλει να το αφήσει πίσω της, αλλά σίγουρα είναι ένα περιστατικό που σημάδεψε αρνητικά τις σχέσεις των δύο χωρών και αποτελεί σοβαρό πλήγμα.

Η ΕΠΙΣΚΕΨΗ ΛΑΒΡΟΦ. Ενδεικτικό του αρνητικού κλίματος είναι ότι η επίσκεψη Λαβρόφ που προγραμματιζόταν για τις αρχές του χρόνου, αυτή τη στιγμή δείχνει να αναβάλλεται, με ρωσικές πηγές να δηλώνουν ότι δεν είναι σε θέση να δώσουν καμία ημερομηνία για τέτοια επίσκεψη. Την κατάσταση θέλει να αντιστρέψει ο Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, ενεργοποιώντας – ενδεχομένως – και την πρόσκληση που του απηύθυναν, κατά την επίσκεψη Δένδια, να επισκεφθεί τη Μόσχα και να παραστεί στις εκδηλώσεις για τα 75 χρόνια από τη λήξη του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, στις 9 Μαΐου 2020. Το στοίχημα για την ελληνική διπλωματία είναι να πετύχει αρχικά να προγραμματίσει επίσκεψη του Πρωθυπουργού στη Ρωσία και συνάντηση με τον Βλαντίμιρ Πούτιν, με μια ατζέντα που θα δώσει τη δυνατότητα για επανεκκίνηση των σχέσεων μεταξύ των δύο χωρών, στη βάση και της συνάντησης Δένδια – Λαβρόφ, καθώς η Μόσχα έχει αναλάβει έναν εξαιρετικά ενεργό ρόλο στην περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου και οι αποφάσεις της μπορεί να αποδειχθούν καθοριστικές και για τα ελληνικά συμφέροντα.