Οταν η Ελλάδα παραδίδει… μαθήματα στην Ιταλία

Ελλάδα και Ιταλία μοιράζονται τον τίτλο των «κακών παιδιών» της ευρωζώνης όσον αφορά το χρέος. Η Ελλάδα ξεχωρίζει για το υψηλότερο ποσοστό χρέους πρoς ΑΕΠ, στο 173%, η Ιταλία είναι εκτός κάθε συναγωνισμού ως προς το απόλυτο μέγεθος. Κοντά στα 2,5 τρισ. ευρώ.

Τα δύο αυτά δεδομένα έρχονται να εξηγήσουν σε μεγάλο βαθμό – μαζί με πολλές άλλες παραμέτρους – γιατί η Ελλάδα και η Ιταλία συνεχίζουν να προσφέρουν θετικές αποδόσεις στους επενδυτές που αγοράζουν τα ομόλογά τους, όταν για παράδειγμα στη Γερμανία οι αρνητικές αποδόσεις κυριαρχούν στην καμπύλη έως και τη δεκαπενταετία, ενώ στην Ισπανία όπως και στην Πορτογαλία – για να μη συγκρίνουμε με τους πιο ισχυρούς της ευρωζώνης – τα αρνητικά επιτόκια στον δανεισμό του Δημοσίου κυριαρχούν σε ορίζοντα έως και πέντε ετών.

Από τις αρχές του περασμένου φθινοπώρου, όταν η αποκλιμάκωση του κόστους του ελληνικού Δημοσίου ήταν ραγδαία επιταχυνόμενη, για να καταγράψει ιστορικά χαμηλά, οι αναλυτές άρχισαν να προβλέπουν ότι σύντομα οι αποδόσεις των ελληνικών ομολόγων θα είναι χαμηλότερες από τις αποδόσεις των ιταλικών τίτλων. Δεν άργησαν να επιβεβαιωθούν κάνοντας ακόμα και τον Γουίλμπουρ Ρος, υπουργό Εμπορίου των ΗΠΑ, να διερωτάται τον περασμένο Δεκέμβριο: «Ποιος θα φανταζόταν ότι το κρατικό χρέος της Ελλάδας θα εμπορευόταν με χαμηλότερο επιτόκιο από αυτό της Ολλανδίας; Ακόμα πιο εκπληκτικό είναι πως η Ελλάδα δανείζεται τώρα με φθηνότερο επιτόκιο από ό,τι οι ΗΠΑ».

Μια ματιά στις χθεσινές αποδόσεις (φωτογραφία στιγμής η οποία έρχεται να επιβεβαιώσει απλώς τις τάσεις των τελευταίων μηνών) μας δείχνει ότι η απόδοση του ελληνικού πενταετούς ομολόγου ήταν στο 0,47%, με τους ελληνικούς τίτλους 21 μονάδες βάσης «φθηνότερα» σε σχέση με τους αντίστοιχους ιταλικούς.

Και στη σύγκριση με τις ΗΠΑ, η έκδοση δεκαετών ομολόγων κοστίζει λιγότερα στο ελληνικό Δημόσιο (η απόδοση του ελληνικού δεκαετούς στο 1,38% έναντι 1,8% για τα αμερικανικά δεκαετή ομόλογα).

Το θέμα «προβλημάτισε» χθες τη γερμανική «Frankfurter Allgemeine Zeitung» σε ανάλυσή της υπό τον τίτλο «Η Ελλάδα σε καλύτερη θέση από την Ιταλία».

Σύμφωνα με την εφημερίδα οι λόγοι για το φαινομενικά παράδοξο φαινόμενο είναι τεχνικής αλλά και πολιτικής φύσης. «Μπορεί η Ελλάδα να έχει επίσημο χρέος 354 δισ. ευρώ. Ωστόσο από αυτά μόλις τα 49 δισ. ευρώ κυκλοφορούν στην αγορά ως τίτλοι μακράς διάρκειας, ενώ άλλα 15 δισ. ως έντοκα γραμμάτια. Τα υπόλοιπα βρίσκονται στην κυριότητα των ευρωπαϊκών θεσμών και του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου.

Σε περίπτωση επιδείνωσης των οικονομικών και πολιτικών προοπτικών της Ελλάδας, η αντίδραση των αγορών θα επηρέαζε απλώς την αγορά των μακροπρόθεσμων τίτλων. Η δε ωρίμαση των ομολόγων μοιράζεται σε ένα μεγάλο διάστημα από το 2021 μέχρι το 2042». Αυτός είναι ο τεχνικός λόγος. Στο πολιτικό μέτωπο η εφημερίδα σημειώνει ότι η κατάσταση στην Ελλάδα άλλαξε άρδην μετά τις εκλογές το περασμένο καλοκαίρι και το γεγονός ότι κυβερνά ο φιλελεύθερος μεταρρυθμιστής Κυριάκος Μητσοτάκης συνοδεύεται από μια σταθερή πλειοψηφία στο κοινοβούλιο. «Οι επενδυτές μπορούν να αναμένουν ένα σταθερό πλαίσιο στην Ελλάδα μέχρι το 2023».

Η κατάσταση στην Ιταλία είναι διαμετρικά αντίθετη. «Τον Αύγουστο του 2019 κατέρρευσε μόλις ύστερα από 14 μήνες ο κυβερνητικός συνασπισμός, ενώ και η νέα κυβέρνηση κλυδωνίζεται ήδη. Αυτό προκαλεί πολλαπλές ανησυχίες στους επενδυτές. Ολο και πιο συχνά η νέα κυβέρνηση δείχνει μειωμένη ικανότητα δράσης. Οταν δε λαμβάνονται αποφάσεις, πρόκειται συνήθως για βραχυπρόθεσμο ακτιβισμό που εξυπηρετεί προεκλογικούς στόχους. […] Και ενώ οι μακροπρόθεσμες μεταρρυθμίσεις αναβάλλονται, το χρέος αυξάνεται αργά αλλά σταθερά. […]

Η τάση είναι ανοδική. Ακόμα μεγαλύτερη ανησυχία προκαλεί σε επενδυτές ο κίνδυνος κατάρρευσης της νέας κυβέρνησης. Διότι στην περίπτωση αυτή θα γίνονταν πιθανότατα εκλογές που θα οδηγούσαν σε νίκη της ευρωσκεπτικιστικής δεξιάς συμμαχίας με τον αρχηγό της Λέγκα Σαλβίνι και το ακροδεξιό […] Fratelli d’Italia. Κάθε φορά που αποδυναμώνεται η κυβέρνηση, η προοπτική αυτή οδηγεί τα επιτόκια δανεισμού στα ύψη».

Ο Γουίλμπουρ Ρος είχε πει τον Δεκέμβριο πως οι θετικές εξελίξεις δεν ήρθαν καθόλου τυχαία. Η πραγματικότητα τον επιβεβαιώνει.