Οι λούπες της ιστορίας

Αν η ιστορία είναι καταδικασμένη να επαναλαμβάνεται, θα επαναλαμβάνεται με τους πιο απίθανους τρόπους. Θα επαναλαμβάνεται, ας πούμε, ακόμη και εκείνες τις λίγες φορές που οι έλληνες πρωθυπουργοί επισκέφτηκαν τον Λευκό Οίκο και θα επαναλαμβάνεται ακόμη και με διαφορά σχεδόν έξι δεκαετιών: Οταν ο Κωνσταντίνος Καραμανλής επισκέφθηκε τον Λευκό Οίκο τον Απρίλιο του 1961 έπεσε πάνω στην εισβολή στον Κόλπο του Χοίρων. Στη δική του επίσκεψη, 59 χρόνια αργότερα, ο Κυριάκος Μητσοτάκης έπεσε πάνω στη δολοφονία του Κασέμ Σουλεϊμανί.

Και στις δυο περιπτώσεις, ο κόσμος ήταν απορροφημένος από μια καθόλου συνηθισμένη επικαιρότητα. Δεν ήταν συνηθισμένο να επιχειρούν κουβανοί αντιφρονούντες μιας παραστρατιωτικής οργάνωσης με την ονομασία Ταξιαρχία 2506 να εισβάλουν στην Κούβα από το Μαϊάμι για να ανατρέψουν τον Φιντέλ Κάστρο με την υποστήριξη των ΗΠΑ. Και δεν είναι συνηθισμένο να δολοφονείται ένας ιρανός στρατηγός σε μια τρίτη χώρα με εντολή του αμερικανού προέδρου.

Αν ο Κένεντι είχε να χειριστεί τότε ένα πραγματικό φιάσκο, το φιάσκο στο οποίο εξελίχθηκε η απόπειρα της εισβολής, ο Τραμπ είχε να χειριστεί προχθές τις συνέπειες αυτού που ο ίδιος έβλεπε ως «επιτυχία». Η λούπα όμως που έζησε ο Κυριάκος Μητσοτάκης ήταν ίδια με την εμπειρία του Κωνσταντίνου Καραμανλή. Ηταν η κακή συγκυρία για να επισκεφθεί κανείς τον Λευκό Οίκο. Ηταν η κακή συγκυρία για να τραβήξει πάνω του τους προβολείς της επικαιρότητας όταν οι προβολείς ήταν απολύτως φυσιολογικά στραμμένοι σε έναν αμερικανό πρόεδρο που έως εκείνη τη στιγμή δεν είχε απαντήσει ούτε σε μισή δημοσιογραφική ερώτηση. Πώς πήρε μια απόφαση που είχε αποφύγει να πάρει πριν από αυτόν τόσο ο Μπαράκ Ομπάμα όσο και ο Τζορτζ Μπους; Κι αυτή δεν μπορεί παρά να ήταν η αρχή ενός καταιγισμού από ερωτήσεις όπου κάθε απάντηση γεννά κι άλλες ερωτήσεις και μετά ακόμη κι άλλες.

Μπασκετικό… κλέψιμο. Αυτή ήταν η εικόνα στο σαλονάκι του Λευκού Οίκου. Και αυτή θα ήταν έως στο τέλος εάν δεν έκανε ο Μητσοτάκης ένα είδος μπασκετικού κλεψίματος για να τραβήξει τους προβολείς επάνω του. Το ευρωπαϊκό μπάσκετ δεν είναι ΝΒΑ. Οφείλει όμως να παραδεχθεί κανείς πως το κλέψιμο ήταν θεαματικό και πως εκείνα τα 72 μητσοτακικά δευτερόλεπτα που απέσπασε ο Μητσοτάκης για να καταγγείλει μπροστά στις κάμερες τη συμφωνία της Τουρκίας με τη Λιβύη και μέτρησε ένα προς ένα η αντιπολίτευση για να τα συγκρίνει με τα 19 λεπτά ενός ακατάπαυστου Τραμπ, μετέτρεψαν την κακή συγκυρία σε μια σχεδόν ευκαιρία. Ηταν το σωτήριο κάτι απέναντι σε ένα αμήχανο τίποτα.

Σώθηκε όλη η παρτίδα εκεί που πολλές φορές παίζονται πολλά, δηλαδή μπροστά στις κάμερες; Γύρισε το ματς στο παρκέ εκείνο το κλέψιμο της μπάλας; Η αλήθεια είναι πως καμία παρτίδα δεν σώζεται μέσα σε μερικά νανοσεκόντ διπλωματικής ιστορίας – είτε τα κλέβει κανείς για να καταγγείλει μια τουρκολιβυκή συμφωνία είτε για να δηλώσει συμμετοχή στο πρόγραμμα των F-35. Οπως δεν χάνεται και καμία παρτίδα εάν σε αυτή την κακή συγκυρία, όχι μόνο για μια επίσκεψη στον Λευκό Οίκο αλλά για ολόκληρη τη Νοτιοανατολική Μεσόγειο, πει ένας έλληνας Πρωθυπουργός πως η χώρα του είναι αξιόπιστος και προβλέψιμος σύμμαχος. Πως είναι ένας πόλος σταθερότητας.

Μα να το πει στον απρόβλεπτο και ασταθή Τραμπ; Να το πει τη στιγμή που η Τουρκία μοιάζει εξίσου απρόβλεπτη και ασταθής, μια νάρκη στη Μεσόγειο έτοιμη ανά πάσα στιγμή να σκάσει; Τι κερδίζει κανείς παριστάνοντας τον καλό ναρκαλιευτή που δεν πυροδοτεί αλλά απενεργοποιεί τις νάρκες των άλλων;

Θέτοντας κανείς το ερώτημα, είναι σαν να ξεχνά την άλλη, τη μεγάλη λούπα. Είναι σαν να ξεχνά την ιστορία που επαναλαμβάνεται στο τρίγωνο Αθήνα – Αγκυρα – Ουάσιγκτον, εκείνο το δόγμα που λέει πως η Ουάσιγκτον μπορεί να παίζει ρόλο ρυθμιστή στις ελληνοτουρκικές σχέσεις, να κάνει τον διαμεσολαβητή που θα αποτρέπει τη μετατροπή της έντασης σε κρίση, αλλά δεν πρόκειται ποτέ να εγκαταλείψει την Αγκυρα υπέρ της Αθήνας. Δεν πρόκειται να αλλάξει τον άξονα της ισορροπίας που διασφαλίζει τα συμφέροντά της.

Για εσωτερική κατανάλωση. Από αυτήν την άποψη, ο αντιπολιτευτικός ψόγος πως η επίσκεψη απέτυχε επειδή απέτυχε ο Μητσοτάκης να αποσπάσει μια δημόσια αμερικανική καταδίκη της τουρκικής δραστηριότητας στη Μεσόγειο είναι ένας μαξιμαλισμός εσωτερικής κατανάλωσης. Είναι από αυτά που λέγονται στο εσωτερικό αλλά δεν γίνονται στο εξωτερικό. Ακόμη περισσότερο, είναι από αυτά που λέγονται μπροστά στις ελληνικές κάμερες, αλλά δεν λέγονται στις κάμερες των διεθνών μέσων. Αν θίγονται, θίγονται πίσω από τις κλειστές πόρτες με τη μορφή του ευγενικού αιτήματος: Θα μπορούσε μήπως να μεσολαβήσει ο πρόεδρος Τραμπ στον τούρκο πρόεδρο, τον άνθρωπο που έχει αποκαλέσει δημόσια «φίλο»;

Ενδεχομένως να μπορούσε. Αλλά ποιος μπορεί να ελπίζει στο αποτέλεσμα; Ποιος μπορεί να περιμένει πως ένας Τραμπ που νουθετεί, αν μπορεί να υπάρξει ποτέ ένας τέτοιος Τραμπ, μπορεί να τιθασεύσει έναν Ερντογάν που απλώνεται; Είναι αδύνατον να μην ξέρει κανείς πως η ιστορία είναι καταδικασμένη να επαναλαμβάνεται κι εδώ. Είναι κι αυτή μια λούπα. Η λούπα της «τουρκικής προκλητικότητας».