Βασιλεία, βαρύ ανθυγιεινό

«Είπατε τω βασιλεί, χαμαί πέσε δαίδαλος αυλά, ουκέτι Φοίβος έχει καλύβαν, ου μάντιδα δάφνην, ου παγάν λαλέουσαν, απέσβετο και λάλον ύδωρ». Η πιο σπαρακτική παραδοχή του τέλους εποχής είναι αυτή η φράση που το Μαντείο των Δελφών έστειλε, τον 4ο αιώνα, στον Ιουλιανό, τον παγανιστή οραματιστή της κλασικής αρχαιότητας ρωμαίο αυτοκράτορα, που έβλεπε την εξάπλωση του χριστιανισμού ως ταφόπλακα στον ελληνικό πολιτισμό. Ο,τι ο ιδεαλισμός του Ιουλιανού δεν διέκρινε, το επισήμανε η διφορούμενη διορατικότητα ενός μηχανισμού παραγωγής χρησμών.

Η ηθοποιός Μέγκαν Μαρκλ, σύζυγος του πρίγκιπα Χάρι, η αλλιώς η Δούκισσα και ο Δούκας του Σάσεξ, προβεβλημένα μέλη της βασιλικής οικογένειας της Αγγλίας, έστειλαν τις προάλλες τον δικό τους χρησμό στη βασίλισσα Ελισάβετ και στον κόσμο. Ανακοίνωσαν ότι σκοπεύουν να αποσυρθούν από τα υψηλά κλιμάκια της βασιλικής οικογένειας, αναζητώντας μεγαλύτερο βαθμό ανεξαρτησίας. Η βασίλισσα δεν έκρυψε τη δυσαρέσκειά της. Τα ΜΜΕ, όχι μόνο τα κουτσομπολίστικα, προέταξαν τον σοκαριστικό χαρακτήρα της είδησης που διαταράσσει μια από τις βασικές σταθερές της λαϊκής ειδησεογραφίας, την παρακολούθηση από την κλειδαρότρυπα της ζωής των εστεμμένων. Ωστόσο, η απόφαση του πριγκιπικού ζεύγους μοιάζει πολύ με τον χρησμό της Πυθίας προς τον Ιουλιανό. Η βασιλεία είναι ένα κουραστικό επάγγελμα, ανασταλτικό της δημιουργικότητας των ανθρώπων. Αντίο.

Δεν ξέρω αν η Μέγκαν Μαρκλ βοήθησε τον Χάρι να το καταλάβει ή αν η κίνηση ήταν προαποφασισμένη από τη στιγμή που το ζευγάρι αποφάσισε να παντρευτεί. Πάντως, όπως οι πάντες είδαμε, η δουλειά του πρίγκιπα και της πριγκίπισσας είναι αφόρητη. Προϋποθέτει τελετουργικό τυπικό, ενδυματολογία, υπερβολική έκθεση στη δημοσιότητα, και επιπλέον υποχρεωτική ανοχή των δεσμών μιας μεγάλης και αντίστοιχα εκτεθειμένης στα φώτα οικογένειας. Η πριγκίπισσα Νταϊάνα αυτή την έκθεση δεν την είχε αντέξει. Ο γιος της επέλεξε να την παρακάμψει.

Η βασιλεία δεν είναι πια αυτό που ήταν. Σήμερα, η βασιλική εξουσία είναι αποψιλωμένη, ένας τύπος χωνεμένος στο δημοκρατικό πλαίσιο. Η προβεβλημένη βασιλική οικογένεια της Αγγλίας δεν παίζει παρά μόνο συμβολικούς ρόλους. Η βασίλισσα παρίσταται, δέχεται, εγκρίνει και υπογράφει, οργανώνει δεξιώσεις. Το Μπάκιγχαμ έχει φρουρά, τελετουργία, προσωπικό… Αλλά συνολικά όλο αυτό είναι η τελετουργική επιβίωση μιας αντίληψης για την εξουσία ξεπερασμένη από τη νεωτερικότητα. Ενα θέατρο εξουσίας παρά μια εξουσία πραγματική.

Η Μέγκαν Μαρκλ ήλθε, επείσακτη, στο βασιλικό θέαμα από έναν σχετικό μηχανισμό περισσότερο ευέλικτο και δημοκρατικό. Η βιομηχανία του θεάματος, μολονότι προϋποθέτει την έκθεση της ιδιωτικής ζωής όσων ψωμίζονται απ’ αυτή, ταυτόχρονα επιβάλλει και τα όρια αυτής της έκθεσης. Κάποια στιγμή, η πόρτα του σπιτιού κλείνει – και μόνο η αδιακρισία των παπαράτσι μπορεί να την παραβιάσει. Αντίθετα, η βασιλεία, ως θέαμα, προϋποθέτει όχι μόνο τη συνεχή δημόσια έκθεση των πρωταγωνιστών της αλλά και την υποχρεωτική αποδοχή μιας τελετουργίας υποχρεωτικής και συντηρητικής. Σε κάθε περίπτωση εξοντωτικής.

Από αυτό το βαρύ ανθυγιεινό επάγγελμα δραπέτευσαν η Μέγκαν και ο Χάρι. Για τον υπέροχο κόσμο της ιδιώτευσης, για να μπορούν να χάνονται μες στην κοινή συνάφεια, στο πλήθος. Για να πάψουν να είναι σύμβολα και για να καταφέρουν να είναι κανονικοί άνθρωποι. Που καθορίζουν αυτοί τις ζωές τους και όχι οι τύποι ενός δοτού, και συμβολικού, αξιώματος. Οντως, η εποχή μας δεν ανέχεται άδεια κελύφη. Τα προσπερνά.