Τα τζάκια της ανάγκης

Με αφορμή την πτώση της θερμοκρασίας τις μέρες που διανύουμε, η Ελληνική Αντικαρκινική Εταιρεία εξέδωσε μια ανακοίνωση με την οποία απευθύνεται στην Πολιτεία και στους πολίτες απευθείας, ζητώντας τη διακοπή της χρήσης τζακιών για θέρμανση στο σπίτι.

Το επιχείρημά της είναι πράγματι συμβατό με τις ανησυχίες όλων των διεθνών οργανισμών υγείας, όπως κι η ίδια η ΕΑΕ επισημαίνει: «η καύση ξύλου εκλύει στο εσωτερικό και εξωτερικό περιβάλλον (στον αέρα) μεγάλες ποσότητες πολυκυκλικών αρωματικών υδρογονανθράκων (PAHs), βενζολίου, διοξινών και αιωρούμενων σωματιδίων», όταν μυρίζουμε καμένο ξύλο εισπνέουμε «εξαιρετικά μεγάλες ποσότητες τοξινών και αιωρούμενων σωματιδίων» κι αυτό είναι ένας παράγοντας που θέτει τον οργανισμό σε κίνδυνο εμφάνισης ασθενειών – όσοι υποφέρουν από αναπνευστικά νοσήματα έχουν και άμεσες συνέπειες. Η αλήθεια είναι ότι η ανακοίνωση είναι αρκετά σκληρή, ζητώντας ποινές για όσους χρησιμοποιούν τζάκι κι απαγόρευση δόμησης κατοικιών με τζάκι εντός του αστικού ιστού (πέραν του απολύτως λογικού αιτήματος για κίνητρα διευκόλυνσης χρήσης άλλων μορφών θέρμανσης), ενώ υιοθετεί σκληρό ύφος και προς τους πολίτες, λέγοντάς τους ότι δεν έχουν δικαίωμα να θέτουν σε κίνδυνο και τους γείτονές τους.

Λαμβάνοντας υπόψη ότι τα μεγαλύτερα ποσοστά αιθαλομίχλης στην Αττική καταγράφονται σε πιο λαϊκές και φτωχές γειτονιές ή περιοχές της πρώην μεσαίας τάξης, γίνεται σαφές ότι το πρόβλημα ξεκινά από την ενεργειακή φτώχεια κι αυτή δεν λύνεται με πανικό ή άμεσες απαγορεύσεις, αλλά με σοβαρό σχεδιασμό, π.χ. μείωση φόρου πετρελαίου, επιδότηση για την τοποθέτηση, στα τζάκια, φίλτρων που εξαλείφουν το πρόβλημα κ.λπ.

Ολη αυτή η συζήτηση όμως είναι αφορμή και για μια γενικότερη παρατήρηση: οι ανησυχίες για θέματα που αφορούν τη δημόσια υγεία, το περιβάλλον, την καλή ζωή, δεν έχουν ιδιαίτερο αποτέλεσμα όταν δεν απευθύνονται στο σύνολο της κοινωνίας, λαμβάνοντας υπόψη τις οικονομικές δυσκολίες που αφορούν ένα μεγάλο μέρος της. Αυτές επηρεάζουν τις συμπεριφορές του πολίτη στο επίπεδο της ποιότητας ζωής, από το τι τρώει, το πόσα σκουπίδια παράγει, πόσο πλαστικό καταναλώνει, τι ποιότητας καύσιμο καίει, ζητήματα υγείας κ.ά. κι αυτό δεν πρέπει ποτέ να το αγνοούμε. Αρα έχει σημασία κι η απεύθυνση κι η απόδοση της ευθύνης μιας και, όταν μιλάμε για πράγματα που οι ανισότητες είναι δεδομένες, μόνο η Πολιτεία έχει πραγματικές δυνατότητες παρέμβασης.