Το χάσμα και η σπασμένη γέφυρα

Ο «ενδιάμεσος χώρος»  ανάμεσα στον ΣΥΡΙΖΑ και τη ΝΔ, ενώ είναι υπαρκτός ως ένα λιβάδι απόψεων, καθηλώσεων, αντιρρήσεων, τραυμάτων, δεν έχει ιδεολογική συνοχή, πράγμα που αποδυναμώνει τους πολιτικούς πόρους του και το περιθώριο ανάπτυξης.  Περισσότερο υπάρχει ως πεδίο αντιφάσεων, «ως υπόμνημα βαθύτερων και διαρκέστερων εκκρεμοτήτων» όπως έγραψα στο προηγούμενο κείμενο («ΤΑ ΝΕΑ» 28-29/12). Ετσι ο «χώρος» ή μπορεί να συγκροτηθεί αθροιστικά, που όμως είδαμε να αποτυγχάνει στην περίπτωση της συμπόρευσης Ποταμιού – Κινήματος Αλλαγής το 2018. Ή ο «χώρος» μπορεί να μπει σε μια επώδυνη διαδικασία ώσμωσης, που όμως κανείς από τους συνιστώντες δεν είναι διατεθειμένος να διακινδυνεύσει μέσα σε μια αρχιτεκτονικά περίπλοκη συνθετική δοκιμασία. Εν τέλει ο «χώρος» μένει σαν νέφος, σαν μαξιλάρι ιδιαιτεροτήτων, σαν εκθετήριο ιχνών. «Εκθέματα», υπομνήματα, πυκνώσεις, ιστορικού ΠΑΣΟΚ, σημιτικού εκσυγχρονισμού, διάφορων προσωπικοτήτων  της ανανεωτικής Αριστεράς, αλλά και μεταρρυθμιστικών ματαιώσεων, τεχνοκρατικών ακαμψιών κ.λπ. Πίσω από τα ίχνη, τις μνήμες, τις επιβιώσεις, υπάρχουν αδιόρατες και ασαφείς πολιτικές θέσεις, απλώς ως κατασκευές, που όμως δεν ολοκληρώνονται, ούτε θεωρητικά (σιγά το πρόβλημα, για την Ελλάδα του εμπειρισμού και αυτοσχεδιασμού) ούτε καν θυμικά (είναι σοβαρό το να μη συγκροτείσαι συγκεφαλαιωτικά, αλλά αντιθετικά, απέναντι σε αντιπάλους που νιώθεις ότι σε υπονομεύουν).

Ο «χώρος» πάσχει από έναν αμυντισμό ενώ – κατά τη γνώμη μου – έχει ψαχνό, αντιστοιχεί σε αιτήματα, επιθυμίες, απλήρωτες και ανεπιβεβαίωτες απόψεις πολιτών. Αυτός ο μεικτός χώρος, συγκεφαλαιώνει όλη τη μυστικοπαθή καχυποψία των μεγάλων παικτών (είναι «δεκανίκι» ανά πάσα στιγμή τόσο του «ενός», όσο και του «άλλου», του αντιπάλου) ενώ εγείρει τελευταία, κυρίως από τη ΝΔ, ένα είδος περιφρόνησης. Περισσότερο τον αδρανοποιούν οι ερμηνευτικές επιστρώσεις των «μεγάλων», παρά τα όποια θεμελιακά του ελαττώματα και αδυναμίες.

Η αοριστία, όμως, και η ασάφεια του «χώρου» είναι σε μεγάλο βαθμό και υπό ορισμένες συνθήκες δυνατότητα πάρα αδυναμία. Η ανασυγκρότηση ενός σαφούς πολιτικού πρωτοκόλλου σχέσεων, κυρίως με την Αριστερά, είναι στοιχείο που θα σταθεροποιεί την ύπαρξή του παρά θα εξωθήσει στην εξαφάνισή του. Η ανεκβίαστη  σύσταση ενός σχεσιακού πρωτοκόλλου, θα ευνοήσει την υποχώρηση της πολεμικής και την ανάδυση των ουσιαστικών ιδεολογικών προταγμάτων που απασχολούν όχι τις κομματικές γραφειοκρατίες (και την καμαρίλα), αλλά τον κόσμο, τους σκεπτόμενους πολίτες που αυτοκατανοούνται ως κεντροαριστεροί. Είτε το θέλουν κάποιοι, είτε όχι, ο ΣΥΡΙΖΑ έχει ενσωματώσει ένα σοβαρό τμήμα της διαμαρτυρίας, της ανασφάλειας, της παράδοσης, των διεκδικητικών εμμονών του μέσου πολίτη, και δεν είναι δυνατόν να προχωράει κανείς χωρίς να υπολογίζει μια τέτοια παγίωση.

Οι καθαροί όροι, χωρίς την παρέμβαση των συσσωρευμένων προσωπικών τραυμάτων, μπορεί να βοηθήσει όχι μόνο τις οριοθετήσεις (που είναι δευτερεύον στοιχείο στο πολιτικό ερώτημα), αλλά την ανάδυση του πραγματικού και δραματικού ερωτήματος: Ο μέσος πολίτης, το σημαντικότερο μεταπολεμικό αναπτυξιακό και φυσιογνωμικό κληροδότημα, είναι πολιτιστικά προσδιορισμένος, σε μια οικονομική και θεσμική πραγματικότητα, που τον παραλείπει. Αυτό είναι το πραγματικό χάσμα κι όχι οι διακομματικές πίκρες.