Συμφωνία για μία έξυπνη Ευρώπη

Η εκλογή του νέου Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου (ΕΚ) και η ανάδειξη της νέας Ευρωπαϊκής Επιτροπής αποτέλεσαν μια νέα σελίδα στην προσπάθεια να βγούμε νικητές στη μάχη με τις νέες προκλήσεις, ώστε αυτή τη φορά να «μη χάσουμε τα τρένα». Το «έξυπνο» αποτελεί τη νέα λέξη-κλειδί των Βρυξελλών. Εξυπνες πολιτικές, έξυπνοι στόχοι, έξυπνη ανάπτυξη. Μια λέξη που φέρει την αφοσίωση του ευρωπαϊκού κέντρου αποφάσεων στην επιστημονική γνώση αλλά και την πανανθρώπινη συμφωνία στις κοινές αξίες μας.

Για πρώτη φορά λοιπόν θα λέγαμε ότι έχουμε φτάσει σε ένα σημαντικό επίπεδο ωριμότητας ως Ενωση για να έχουμε ένα υψηλό επίπεδο συμφωνίας στα βασικά θέματα. Η έξυπνη πολιτική αποτελεί τη βάση των ευρύτατων συμμαχιών που περιλαμβάνουν τις διαφορετικές εκφάνσεις του ευρέως συντηρητικού χώρου, των φιλελευθέρων, μέχρι τους σοσιαλδημοκράτες και τους πρασίνους. Αυτή η ευρύτητα στην Ελλάδα καθρεφτίζεται σε μια κυβέρνηση ανθρώπων που γνωρίζουν το αντικείμενό τους και στην αρχιτεκτονική μιας Ευρωπαϊκής Επιτροπής που υποστηρίχθηκε από μια πρωτόγνωρου εύρους συμμαχία κατανόησης προκλήσεων και λύσεων.

Η Ευρώπη κινείται σε γρήγορους ρυθμούς για να επιτύχει τρεις βασικούς στόχους:

Τη διατήρηση του κορυφαίου διεθνούς της ρόλου, πρωτίστως για την εξασφάλιση υψηλού επιπέδου ζωής στους πολίτες της σε σύγκριση με τους πολίτες κρατών του υπόλοιπου πλανήτη. Ομως ο εμπορικός ρόλος της ΕΕ δεν περιορίζεται απλά στο οικονομικό όφελος, όπως στην περίπτωση της Κίνας, αλλά είναι και ηθικός. Η ΕΕ δεν αρκείται στο εμπόριο, με χώρες που δεν τηρούν κάποια ελάχιστα πρότυπα, αλλά επιβάλλει την προστασία του Κράτους Δικαίου και των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων στους εμπορικούς της εταίρους, συχνά κόντρα στα συμφέροντά της. Η ηθική καθοδηγεί την ευρωπαϊκή εμπορική συμπεριφορά.

Την τάχιστη ψηφιοποίηση. Η μάχη της καινοτομίας δίνεται για την ενίσχυση της διεθνούς μας ανταγωνιστικότητας, καθώς η εξαγωγή προϊόντων έντασης-γνώσης σε τρίτες χώρες εξασφαλίζει το οικονομικό επίπεδο της Ενωσης.
Το βασικό πλεονέκτημα της ψηφιοποίησης είναι η απλοποίηση της ζωής μας με εφαρμογές που βοηθάνε στην ένταξη των, ονομαζόμενων, ευάλωτων κοινωνικά ομάδων, επιταχύνουν τον χρόνο επίλυσης προβλημάτων, βελτιώνουν τις υπηρεσίες υγείας και παιδείας, υποστηρίζουν την προστασία του περιβάλλοντος, και γενικώς διασφαλίζουν ένα υψηλότερο επίπεδο ζωής.

Τρίτον, το European Green Deal. Το σύνολο των περιβαλλοντικών καταστροφών στην Ελλάδα και διεθνώς μας έχουν αποδείξει τα όρια της φύσης, που οφείλουμε να σεβόμαστε. Η μείωση του ενεργειακού αποτυπώματος δημιουργεί προκλήσεις και ευκαιρίες. Η απεξάρτηση από ρυπογόνες μορφές ενέργειας δεν θα είναι εύκολη, και οφείλουμε να μειώσουμε το βραχυπρόθεσμο κόστος της μετάβασης. Η μετάβαση όμως είναι απαραίτητη και μακροπρόθεσμα επωφελής. Η Ελλάδα θα είναι ο βασικός κερδισμένος των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και οφείλει να προλάβει το τρένο της συμβολής στην ενεργειακή σταθερότητα της ΝΑ Ευρώπης με καθαρά μέσα.

Παράλληλα η Ευρώπη οφείλει να σταθεροποιήσει τη γειτονιά της. Είναι γεγονός ότι το οικονομικό μας επίπεδο μπορεί να μας βοηθήσει να αγοράσουμε «βούτυρο και κανόνια». Κατ’ αρχάς τα γενναία βήματα για την ανάπτυξη αμυντικής ευρωπαϊκής αυτονομίας θα δημιουργήσουν μακροπρόθεσμα ένα φόβητρο για την Τουρκία. Και σε σημαντικό βαθμό αυτός είναι ο λόγος που σήμερα προσπαθεί να εκμεταλλευθεί το παράθυρο ευκαιρίας που έχει δημιουργήσει η αμυντική ανισορροπία με την Ελλάδα (που ομολογουμένως αποτελεί απόρροια της οικονομικής κρίσης αλλά και της πληθυσμιακής μας γήρανσης).

Το Διεθνές Δίκαιο, καλώς-κακώς επιβάλλεται με ισχύ ή ταύτιση συμφερόντων με τους ισχυρότερους.

Η διαρκής ένταση στον ευρωπαϊκό περίγυρο αποτελεί σημαντικό πρόβλημα για την ΕΕ. Η συμμετοχή μου στο προεδρείο της Αντιπροσωπείας του ΕΚ στην Ενωση για τη Μεσόγειο, με χαροποιεί ιδιαιτέρως καθώς συμμετέχω στη συνδιαμόρφωση μιας ζωτικής πολιτικής για την ΕΕ, εξασφαλίζοντας, παράλληλα, την προβολή των ελληνικών θέσεων, υπέρ της διεθνούς νομιμότητας.

Η μεγάλη πρόκληση για την Ελλάδα είναι η αύξηση των ευκαιριών απασχόλησης, η δημιουργία καλών και καλοπληρωμένων θέσεων εργασίας που θα εξασφαλίζουν την εφαρμογή των ευρωπαϊκών προτύπων, δίνοντας τέλος σε ένα φαύλο κύκλο ανασφάλειας και χαμηλών πληρωμών.

Η Ενωσή μας μπορεί να είναι ατελής και να έχει πολλά ακόμα να πετύχει. Ομως οι πολλαπλές κρίσεις από τις οποίες επιβίωσε και διά μέσω των οποίων εξελίχθηκε είναι μία πολύτιμη παρακαταθήκη. Η οικονομική κρίση του 2009 και η υφιστάμενη προσφυγική κρίση προσέφεραν πολύτιμα διδάγματα που μας έκαναν σοφότερους, άρα και ανθεκτικότερους σε μελλοντικές κρίσεις.

Η ΕΕ προχωράει την εμβάθυνση, μέσα από τη βελτιωμένη συνεργασία μεταξύ των κρατών και τη μεταφορά αρμοδιοτήτων σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Θα πρέπει να μετατραπεί σε δίαυλο οικονομικής συνεργασίας και πολιτικού διαλόγου με όλους και μεταξύ όλων των στρατηγικών και οικονομικών πρωταγωνιστών σε παγκόσμιο επίπεδο, αποτελεί ένα μοναδικό εγχείρημα στην ανθρώπινη ιστορία, χωρίς ικανό μιμητή, όμως πρέπει να συμφωνήσουμε ότι η βιωσιμότητα του ευρωπαϊκού project εδράζεται στη γνώση των επιτευγμάτων της.

Η Ευρώπη και οι πολίτες της θα πρέπει με θάρρος να ανατρέψουν τις συνήθειες του παρελθόντος, εξορμώντας στο μέλλον και απαντώντας στην πρόκληση που παραφράζοντας έθεσε ο Paul Valery, «Θέλει να είναι ένα μικρό ακρωτήρι της Ασίας ή το πολύτιμο  κομμάτι του Σύμπαντος, το μαργαριτάρι της Γης, το μυαλό ενός  μεγάλου σώματος».