Χάγη και παράμετροι

Η στασιμότητα στις ελληνοτουρκικές σχέσεις και ο τουρκικός επιθετικός σχεδιασμός για την εξαφάνιση των ελληνικών δικαιωμάτων στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο καθιστούν επείγουσα προτεραιότητα την ανάληψη μιας τολμηρής ελληνικής πρωτοβουλίας. Οι διμερείς πολιτικές συνεννοήσεις, που πάγια επιδιώκει η Αγκυρα, αποτελούν φενάκη. Στόχος της Τουρκίας είναι να θέσει επί τάπητος όλα τα θέματα που προβάλλει ως διαφορές της με την Ελλάδα. Και είναι προφανές ότι η συζήτηση δεν θα γίνει με όρους πολιτισμένου διαλόγου αλλά υπό το φάσμα απειλών. Οι απευθείας διαπραγματεύσεις Ελλάδας – Τουρκίας ευνοούν περισσότερο το ενδεχόμενο οι πολιτικές και στρατιωτικές παράμετροι να είναι καθοριστικές. Καλό είναι μη ξεχνάμε ότι η διεύρυνση της στρατιωτικής και δημογραφικής ανισορροπίας των δύο χωρών όπως και το κόστος συντήρησης της εκκρεμότητας συνηγορούν υπέρ της αποφυγής της διατήρησης της εκκρεμότητας.

Ακραία λύση θα ήταν η σύγκρουση. Μια σύγκρουση την οποία δεν φαίνεται να αποκλείει η Αγκυρα, αρκεί να εξασφαλίσει, για ευνόητους λόγους, το πρώτο βήμα της Αθήνας προς την κατεύθυνση αυτή. Στο μεταξύ κάνει ό,τι μπορεί ώστε η τελευταία να καμφθεί και να αποδεχθεί τον διμερή πολιτικό διάλογο.

Υπάρχει όμως μια διέξοδος η οποία εξασφαλίζει μια ρύθμιση που μπορεί να αποδειχθεί η καλύτερη: η προσφυγή στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης. Είναι σημαντικό ότι οι ελληνικές θέσεις για το θέμα της υφαλοκρηπίδας βρίσκονται σε αρμονία με το διεθνές δίκαιο. Ομως, για το αν συμφέρει η προσφυγή στη Χάγη, βεβαιότητα μπορεί να υπάρξει μόνο αν η ελληνική πλευρά συνδιαμορφώσει κατά τα συμφέροντά της το περιεχόμενο του συνυποσχετικού που θα αποτελέσει τη βάση για την παραπομπή. Και αυτό σημαίνει ότι αν το συνυποσχετικό περιέχει δικλίδες ασφαλείας, μπορεί να αποτελέσει επιλογή της Αθήνας. Ιδίως τη στιγμή που το διεθνές δίκαιο και η διεθνής πρακτική ευνοούν σημαντικά τις ελληνικές θέσεις. Αντίθετα, αν αφήνει πεδίο για αυθαίρετες ερμηνείες και παρεισφρήσεις πολιτικών κριτηρίων από την πλευρά του διεθνούς δικαστηρίου, τότε η Χάγη μετατρέπεται σε απευκταία επιλογή.

Η Τουρκία είναι πιθανό να προβάλει αντιρρήσεις. Ομως, αξίζει να συγκρατηθεί ότι μια τέτοια ελληνική πρωτοβουλία θα έχει διεθνώς  επικοινωνιακά αποτελέσματα που θα αποδειχθούν χρήσιμα στην προσπάθειά μας για αποφυγή εντάσεων. Αν οι ελληνικές προσπάθειες για τη Χάγη καταστούν διεθνώς γνωστές, η Αθήνα στην περίπτωση μιας ακραίας κρίσης θα είναι σε θέση να αξιώσει την άμεση προσφυγή στο Διεθνές Δικαστήριο και να επιτύχει την έξοδο από την κρίση αυτή με τις λιγότερες συνέπειες.

Λέχθηκε ότι η προσφυγή στο Δικαστήριο είναι επισφαλέστερη των απευθείας διαπραγματεύσεων. Καλό όμως είναι να συνεκτιμηθεί ότι η προετοιμασία της προσφυγής περιλαμβάνει και διαπραγματεύσεις επί θεμάτων ουσίας. Η σύναψη συνυποσχετικού προϋποθέτει ουσιαστικότατες διαπραγματεύσεις που θα προδικάσουν εν πολλοίς την έκβαση της υπόθεσης.

Η προσφυγή στη Χάγη αποτελεί αντιμετώπιση του προβλήματος τόσο επί της ουσίας όσο και επικοινωνιακά. Αποτελεί σαφή και εύληπτο στόχο και διευκολύνει τους χειρισμούς  της Ελλάδας όσο και των τρίτων εκείνων που επιθυμούν να βοηθήσουν χωρίς να εκτίθενται σε κριτική για έλλειψη αμεροληψίας.

Ο Γιώργος Κακλίκης είναι πρέσβης επί τιμή